Cơn sốt cổ phiếu AI và bán dẫn tại Trung Quốc đang đảo chiều mạnh mẽ. Chỉ trong chưa đầy 4 tháng, chỉ số STAR50 đã giảm 40%, thổi bay khoảng 480 tỷ USD vốn hóa thị trường. Đợt bán tháo không chỉ khiến nhà đầu tư thua lỗ mà còn đặt dấu hỏi về khả năng duy trì đà tăng trưởng của những doanh nghiệp công nghệ từng được kỳ vọng trở thành động lực mới của nền kinh tế Trung Quốc.
STAR50, chỉ số tập trung vào các doanh nghiệp AI và bán dẫn, đã lao dốc sau một đợt tăng nóng kéo dài. Trong khi đó, chỉ số CSI 300, đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn của Trung Quốc, giảm khoảng 20% so với mức đỉnh hồi tháng 6.
“Thị trường chứng khoán sau đó đã biến thành một đợt tăng điên cuồng mang tính đầu cơ. Và giờ đây, chúng ta đang chứng kiến bong bóng vỡ”, ông Dong Baozhen, một nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh, nhận định.
Điều đáng chú ý là cú sụt giảm diễn ra sau khoảng hai năm thị trường tăng trưởng nhờ kỳ vọng vào các biện pháp kích thích kinh tế. Bắc Kinh từng muốn xây dựng một thị trường tăng trưởng ổn định hơn, thay vì lặp lại chu kỳ tăng nóng rồi lao dốc. Tuy nhiên, đà tăng quá mạnh của cổ phiếu công nghệ đã khiến mục tiêu này gặp thêm thách thức.
Những cổ phiếu từng tăng hàng trăm phần trăm nay mất một nửa giá trị
Mức độ điều chỉnh thể hiện rõ ở những doanh nghiệp từng được nhà đầu tư săn đón. Cổ phiếu Unitree, nhà sản xuất robot nổi tiếng của Trung Quốc, đã giảm một nửa kể từ khi lên sàn vào tháng 8, dù lượng đăng ký mua cổ phiếu của nhà đầu tư cá nhân khi đó cao gấp 8.000 lần số lượng chào bán.
Trong ngành bán dẫn, CXMT mất hơn một phần tư giá trị chỉ trong một tháng. Hai doanh nghiệp MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology, từng tăng lần lượt 700% và 400% trong ngày giao dịch đầu tiên năm ngoái, cũng đã mất khoảng một nửa giá trị kể từ tháng 7.
Đà giảm còn lan sang các nhà sản xuất linh kiện quang học phục vụ trung tâm dữ liệu. Cổ phiếu Zhongji Innolight và Eoptolink Technology đã giảm khoảng 60% so với các mức đỉnh hồi tháng 6 và tháng 7, một phần do Washington tiến gần hơn tới việc cấm các doanh nghiệp này cung cấp thiết bị cho trung tâm dữ liệu tại Mỹ.
Cổ phiếu công ty robot đình đám Unitree đã giảm một nửa so với khi lên sàn vào tháng 8. Ảnh Reuters
Đằng sau những con số đó là tâm lý thất vọng của nhiều nhà đầu tư cá nhân. Chen Wensheng, một chủ doanh nghiệp nhỏ tại tỉnh Hải Nam, cho biết ông tham gia đợt tăng giá vì tin rằng chính quyền Trung Quốc ủng hộ các công ty như Unitree, vốn có sự tham gia của những quỹ được nhà nước hậu thuẫn. Hiện ông và bạn bè đang phải gánh chịu các khoản thua lỗ.
Theo Goldman Sachs, cổ phiếu AI chiếm tới 42% tổng vốn hóa thị trường và 57% giá trị giao dịch của nhóm cổ phiếu niêm yết tại Trung Quốc đại lục và Hong Kong. Vì vậy, cú sụt giảm không còn giới hạn trong một nhóm doanh nghiệp công nghệ mà đã ảnh hưởng đến đông đảo nhà đầu tư trên thị trường.
Định giá vẫn cao dù thị trường đã lao dốc
Nguyên nhân của đợt bán tháo không xuất phát từ một sự kiện đơn lẻ. Giới giao dịch đề cập đến mức định giá quá cao, các khoản thuế phải nộp và nguy cơ Mỹ hoặc những quốc gia khác cấm thiết bị Trung Quốc được sử dụng trong trung tâm dữ liệu.
Đáng lo ngại hơn, sau khi giảm mạnh, cổ phiếu trong chỉ số STAR50 vẫn giao dịch ở mức khoảng 100 lần lợi nhuận trong 12 tháng gần nhất. Con số này thấp hơn nhiều so với mức đỉnh gần 250 lần, nhưng vẫn cao hơn đáng kể mức khoảng 30 lần của Nasdaq 100 tại Mỹ.
Khoảng cách định giá khiến nhà đầu tư lo ngại đợt bán tháo chưa kết thúc. Ông Hong Hao, đối tác điều hành kiêm giám đốc đầu tư tại Lotus Asset Management ở Hong Kong, cho rằng diễn biến hiện tại sẽ khiến nhiều doanh nghiệp phải tạm dừng kế hoạch niêm yết.
Niềm tin suy giảm cũng có thể cản trở mục tiêu huy động vốn cho ngành công nghệ. Khi nhà đầu tư chuyển sang các tài sản phòng thủ hoặc chờ mức định giá thấp hơn, những doanh nghiệp cần tiền để mở rộng hoạt động sẽ khó thu hút nguồn vốn trên thị trường chứng khoán.
Dù vậy, không phải mọi nhà đầu tư đều xem đợt điều chỉnh là dấu hiệu cho thấy triển vọng công nghệ Trung Quốc đã kết thúc. Một số quỹ vẫn đánh giá tích cực thị trường này, cho rằng việc giá cổ phiếu giảm có thể tạo ra cơ hội cho những nhà đầu tư lựa chọn cẩn trọng. Tuy nhiên, nhiều người tại Trung Quốc đại lục vẫn chờ định giá hạ sâu hơn trước khi quay lại mua vào.
Một rủi ro khác nằm ở cạnh tranh giá. Ông Wang Zhuo, nhà quản lý quỹ tại Shanghai Zhuozhu Investment Management, cho rằng các nhà sản xuất chip và nhà cung cấp AI Trung Quốc cuối cùng cũng sẽ phải bước vào cuộc chiến giảm giá, giống những ngành sản xuất khác của nước này.