‘Nam Cơ Khí’ và khoảng lặng đằng sau những guồng máy

Trong các nhà xưởng cơ khí chế tạo, tiếng kim loại va đập, tiếng máy cắt gọt sột soạt hay tiếng rít của bánh răng từ lâu đã trở thành nhịp điệu quen thuộc với anh Hồ Nam. Đồng nghiệp và bạn bè xung quanh thường gọi anh bằng cái tên thân thương, ngắn gọn: "Nam Cơ Khí".

Gắn bó nhiều năm với những bản vẽ kỹ thuật phức tạp, công việc hằng ngày của anh xoay quanh việc tính toán sai số, tinh chỉnh các chi tiết máy và đảm bảo từng cụm truyền động vận hành mượt mà. Trong môi trường cơ khí chế tạo, độ chính xác được đo bằng micron. Một phép tính sai, một đường cắt lệch hay một mối hàn thiếu chuẩn xác đều có thể làm hỏng toàn bộ cả một hệ thống cỗ máy đắt tiền.

Thế nhưng, bước ra khỏi cánh cổng nhà xưởng lấm lem mỡ máy, người ta lại bắt gặp một hình ảnh hoàn toàn khác biệt của vị kỹ sư cơ khí này.

Khi những khối kim loại "biết nói"

Nhiều người vẫn giữ định kiến rằng dân cơ khí thường khô khan, cứng nhắc và chỉ biết đến những khối thép xù xì. Hồ Nam lại nghĩ khác. Anh nhìn thấy ở những kết cấu cơ khí phức tạp một vẻ đẹp mang tính thẩm mỹ cao, vẻ đẹp của sự cân bằng, trật tự và sự sắp đặt mạch lạc.

Khoảnh khắc Hồ Nam chụp ảnh cùng rapper Binz - một kỷ niệm đẹp trong hành trình nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật bên cạnh công việc kỹ sư cơ khí.

"Nhiều người nhìn vào một cụm bánh răng chỉ thấy sắt thép và dầu mỡ. Nhưng nếu quan sát kỹ cách chúng khớp vào nhau, chuyển động nhịp nhàng để truyền lực, bạn sẽ thấy nó giống như một bản hòa tấu. Trong cơ khí có nhịp điệu, và trong nghệ thuật cũng cần sự cấu trúc", anh Nam Cơ Khí chia sẻ.

Chính góc nhìn ấy đã dẫn dắt anh đến với nghệ thuật như một sự lựa chọn tự nhiên. Những lúc rảnh rỗi sau giờ ca làm, anh tìm đến âm nhạc, hội họa và các không gian sáng tạo tự do. Việc tiếp xúc, giao lưu với những người bạn trong giới nghệ thuật mang lại cho anh một khoảng không gian thoáng đãng để giải tỏa áp lực công việc, đồng thời nuôi dưỡng sự nhạy cảm trong tâm hồn.

 

Sự phóng khoáng của nghệ thuật không làm mất đi tính kỷ luật của người thợ cơ khí. Ngược lại, nó giúp anh nhìn nhận các vấn đề kỹ thuật dưới một góc độ mềm mại, uyển chuyển và toàn diện hơn rất nhiều.

Đêm trắng bên cỗ máy hỏng và ngọn lửa đam mê

Trong ký ức của anh Nam, kỷ niệm về một đêm trực xử lý sự cố tại xưởng sản xuất vài năm trước là minh chứng rõ nhất cho sự giao thoa giữa tư duy cơ khí và tâm hồn nghệ sĩ.

Khi đó là 2 giờ sáng, một dây chuyền sản xuất quan trọng bị gián đoạn do bộ phận trục truyền động chính gặp sự cố rung lắc bất thường. Nếu không khắc phục kịp trước 7 giờ sáng, cả nhà máy sẽ phải ngừng hoạt động, kéo theo thiệt hại kinh tế rất lớn. Suốt nhiều giờ đồng hồ, nhóm kỹ thuật rà soát từng chi tiết theo đúng quy trình kiểm tra chuẩn nhưng vẫn không tìm ra nguyên nhân cốt lõi.

Thay vì tiếp tục nhìn vào các con số thông số trên máy đo, anh Nam quyết định áp dụng sự nhạy cảm của giác quan. Anh tắt bớt các thiết bị xung quanh, áp tay lên thân máy và im lặng lắng nghe. Giữa hàng ngàn nhịp âm thanh hỗn loạn, anh nhận ra một nhịp ma sát rất nhẹ, đứt quãng, điều mà các máy đo tần số thông thường chưa kịp ghi nhận.

Với Hồ Nam, kỹ thuật và nghệ thuật không đối lập mà bổ trợ cho nhau, tạo nên sự cân bằng trong công việc và cuộc sống.

Bằng sự kiên nhẫn như một người thợ thủ công đang tỉ mẫn hoàn thiện từng nét vẽ, anh tháo rời từng cụm bánh răng nhỏ nhất và phát hiện ra một vệt mòn siêu nhỏ ở góc tiếp xúc. Sự cố được khắc phục hoàn toàn khi kim đồng hồ điểm 5 giờ sáng. Khoảnh khắc cỗ máy khởi động trở lại, tiếng động cơ ròn rã vang lên trong không gian tĩnh mịch của xưởng máy cũng chính là lúc anh Nam cảm nhận được thứ âm nhạc tuyệt diệu nhất của riêng mình.

Áp lực trong ngành cơ khí chế tạo chưa bao giờ là nhỏ. Mỗi sản phẩm khi xuất xưởng đều phải trải qua hàng loạt bước kiểm định nghiêm ngặt. Sự mệt mỏi về thể xác sau những ca làm việc kéo dài là điều khó tránh khỏi đối với bất kỳ người thợ nào.

Để không bị cuốn vào vòng xoay đơn điệu của máy móc, Hồ Nam chọn nghệ thuật làm điểm tựa tinh thần. Anh không xem nghệ thuật là một lối thoát hay sự đối lập với công việc hiện tại, mà coi đó là hai mảnh ghép hoàn hảo tạo nên sự cân bằng trong cuộc sống.

Kỹ sư Hồ Nam (Nam Cơ Khí) luôn tìm thấy sự cân bằng giữa công việc cơ khí chính xác và niềm đam mê nghệ thuật sau giờ làm.

Tính kỷ luật từ chuyên môn cơ khí mang lại cho anh sự vững vàng, điềm tĩnh và tư duy logic trước mọi thử thách. Trong khi đó, cảm xúc từ nghệ thuật lại giữ cho đôi mắt anh luôn tinh tế, giữ cho tâm hồn một người thợ máy không bị chai sạn hay xơ cứng trước những xô xát của thời gian.

Sự giao thoa đặc biệt này còn lan tỏa sang cả những đồng nghiệp trẻ xung quanh anh. Anh Nam luôn khuyên các kỹ sư mới vào nghề rằng làm cơ khí không chỉ là cầm cờ-lê hay đọc bản vẽ, mà phải biết yêu chính những cỗ máy mình tạo ra. Sự tỉ mỉ trong từng đường gia công, sự nắn uốt cho một góc kim loại phẳng mịn cũng chính là một hình thức sáng tạo nghệ thuật.

Trở lại với công việc thường nhật, "Nam Cơ Khí" vẫn lặng lẽ đứng bên những cỗ máy, cẩn trọng trong từng thao tác đo đạc và lắp ráp. Nhưng ẩn đằng sau bộ trang phục bảo hộ rắn rỏi lấm lem dầu mỡ ấy là một tâm hồn luôn rộng mở với cái đẹp – nơi niềm đam mê kỹ thuật và tình yêu nghệ thuật song hành tự nhiên như hai mặt của một đồng xu.

Ánh Linh