Hòa giải ở khu dân cư, làm sao để đôi bên chịu ngồi lại?

Khi ai cũng cho mình đúng

Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng vừa phối hợp UBND phường An Hải tổ chức buổi tuyên truyền pháp luật cho 37 tổ hòa giải với 186 hòa giải viên trên địa bàn phường. Đây là lực lượng trực tiếp tham gia giải quyết những bất đồng phát sinh trong đời sống hằng ngày, nhất là các mâu thuẫn giữa người thân, hàng xóm và những tranh chấp nhỏ tại khu dân cư.

Tại buổi tập huấn, ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, chú trọng vào cách xử lý tình huống khi các bên tranh chấp đều cho mình có lý, không ai chịu nhường ai.

Ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, chia sẻ kinh nghiệm và kỹ năng hòa giải những mâu thuẫn phát sinh tại khu dân cư.

Chẳng hạn, hai gia đình bất đồng về ranh giới đất, lối đi chung hoặc tiếng ồn sinh hoạt. Khi mâu thuẫn kéo dài, câu chuyện có thể không còn nằm ở vấn đề ban đầu mà chuyển sang những lời trách móc, thái độ và cách ứng xử giữa hai bên.

Với những trường hợp này, hòa giải viên không thể chỉ khuyên mỗi bên nhường nhịn một chút rồi xem như đã giải quyết xong.

Ông Sơn nhận định, người làm công tác hòa giải phải biết lắng nghe, xác định nguyên nhân thực sự của mâu thuẫn và tìm hiểu mong muốn của từng bên. Có khi điều khiến một người bức xúc không chỉ là quyền lợi bị ảnh hưởng mà còn là cảm giác mình không được tôn trọng.

Kỹ năng đặt câu hỏi cũng được chú trọng. Thay vì vội vàng kết luận ai đúng, ai sai, hòa giải viên cần giúp các bên trình bày đầy đủ sự việc, làm rõ những điểm còn khác nhau và từng bước tìm tiếng nói chung.

Một tình huống khác được đặt ra là khi một bên liên tục lớn tiếng, còn bên kia im lặng, không muốn trình bày. Nếu không biết điều tiết cuộc trao đổi, buổi hòa giải dễ biến thành cuộc tranh cãi, khiến mâu thuẫn thêm căng thẳng.

Công tác hòa giải ở cơ sở góp phần giúp người dân giải quyết bất đồng bằng đối thoại, hạn chế những tranh chấp phải đưa ra tòa án.

Hòa giải viên cần giữ thái độ bình tĩnh, công bằng, không thiên vị và tạo điều kiện để mỗi bên được nói. Việc lựa chọn thời điểm, cách diễn đạt và thái độ khi tiếp xúc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng các bên tiếp tục đối thoại.

Đặc biệt, người hòa giải phải giữ bí mật những thông tin riêng tư được biết trong quá trình giải quyết vụ việc, tránh để chuyện gia đình hoặc bất đồng cá nhân trở thành đề tài bàn tán trong khu dân cư.

Hòa giải không có nghĩa là phải nhường nhịn bằng mọi giá

Bên cạnh đó, ông Sơn cho rằng, một vấn đề đáng chú ý là hòa giải nhằm giúp các bên tự nguyện thỏa thuận, chứ không phải bằng mọi cách buộc họ phải làm lành.

Trong những vụ việc liên quan đến phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi hoặc người khuyết tật, hòa giải viên phải chú ý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có thể ở vị thế yếu hơn.

Ông Nguyễn Bá Sơn hướng dẫn nghiệp vụ cho lực lượng hòa giải viên phường An Hải, giúp nâng cao khả năng xử lý các tranh chấp phát sinh ngay tại cộng đồng.

Nếu một bên đang bị đe dọa hoặc có nguy cơ xảy ra bạo lực, việc yêu cầu họ tiếp tục ngồi lại để tìm thỏa thuận không phải lúc nào cũng phù hợp. Người hòa giải cần nhận diện tính chất vụ việc, xác định trường hợp nào thuộc phạm vi hòa giải, trường hợp nào phải được cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu hòa giải viên phải có kiến thức pháp luật bên cạnh kinh nghiệm sống và khả năng vận động, thuyết phục.

Khi các bên đạt được thỏa thuận, việc ghi nhận rõ nội dung thống nhất, trách nhiệm thực hiện và những vấn đề liên quan sẽ giúp hạn chế phát sinh bất đồng mới. 

Ngược lại, nếu không thể hòa giải, các bên vẫn có quyền lựa chọn con đường pháp lý phù hợp để bảo vệ quyền lợi của mình.

Bên cạnh kỹ năng hòa giải, hội nghị còn giới thiệu nội dung cung cấp thông tin cho cơ quan kiểm sát nhằm bảo vệ lợi ích công cộng và quyền lợi của các nhóm dễ bị tổn thương. 

Đây là nội dung giúp người làm công tác ở cơ sở nhận biết những vụ việc không nên chỉ dừng lại ở việc vận động, thuyết phục các bên. 

Dịp này, các đại biểu cũng được thông tin về ba cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật, gồm tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ dữ liệu cá nhân, cùng các quy định về lao động, việc làm và an sinh xã hội.