Trong nhiều năm, Honda Motor từng được xem là một trong những hãng xe quyết liệt nhất trong cuộc đua điện hóa. Nhưng giờ đây, chính hãng lại trở thành ví dụ điển hình cho một bước ngoặt đầy cay đắng của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, khi tương lai không đi đúng như những gì đã được vạch ra.
Quyết định hủy bỏ hàng loạt dự án xe điện, bao gồm cả dòng “0 Series” từng được kỳ vọng là biểu tượng mới, không chỉ là một sự điều chỉnh chiến lược. Nó là dấu chấm hết cho một tham vọng lớn - và kéo theo khoản tổn thất có thể lên tới 2,5 nghìn tỷ yên (15,7 tỷ USD).
Cú rẽ
Năm 2021, khi vừa lên nắm quyền, Chủ tịch Toshihiro Mibe đã đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ: đến năm 2040, toàn bộ xe mới của Honda sẽ là xe điện hoặc xe pin nhiên liệu.
Đó không chỉ là lời hứa, mà còn là một chiến lược được triển khai bằng những con số khổng lồ. Đến năm 2024, Honda công bố kế hoạch đầu tư 10 nghìn tỷ yên vào xe điện và phần mềm. Dòng “0 Series” ra đời như một lời khẳng định: Honda sẽ không đứng ngoài cuộc chơi.
Nhưng chỉ một năm sau, mọi thứ bắt đầu lung lay.
Nhu cầu xe điện tại Mỹ bất ngờ chững lại khi các chính sách hỗ trợ bị cắt giảm. Doanh số EV sụt giảm mạnh, riêng quý cuối năm có thời điểm giảm tới 36%. Những con số này nhanh chóng biến các kế hoạch đầy tham vọng thành gánh nặng tài chính.
Honda buộc phải giảm quy mô đầu tư xuống còn 7 nghìn tỷ yên. Nhưng ngay cả khi đã “co mình”, áp lực vẫn ngày càng lớn.
Để kích cầu, hãng phải tung ra mức ưu đãi lên tới 12.500 USD cho mỗi xe tại Mỹ. Nếu đạt mục tiêu 200.000 xe/năm, riêng khoản hỗ trợ này đã tiêu tốn khoảng 400 tỷ yên. Cộng thêm chi phí từ thuế quan, tổng áp lực tài chính gần chạm mốc 1 nghìn tỷ yên mỗi năm - một con số khiến cả hệ thống kinh doanh có nguy cơ mất cân bằng.
Nếu thị trường khiến Honda chùn bước, thì chính sách đã buộc hãng phải dừng lại.
Tháng 2, Mỹ bất ngờ nới lỏng hàng loạt quy định về môi trường, trong đó không còn coi khí nhà kính là yếu tố gây hại. Điều này đồng nghĩa các hãng xe không còn bị phạt khi tiếp tục bán xe chạy xăng.
Động lực chuyển đổi sang xe điện, vốn được xây dựng suốt hơn một thập kỷ, gần như bị xóa bỏ chỉ sau một quyết định. Với Honda, đó là “đòn chí mạng”.
Trước khi đưa ra quyết định rút lui, Honda đã đầu tư khoảng 3,5 nghìn tỷ yên vào EV. Việc dừng lại không chỉ khiến hãng đối mặt với khoản lỗ khổng lồ, mà còn kéo theo hệ lụy cho cả chuỗi cung ứng.
Các nhà cung cấp, những đơn vị đã đổ tiền vào dây chuyền, thiết bị, công nghệ, giờ đây rơi vào thế bị động. Honda dự kiến phải chi thêm tới 1,7 nghìn tỷ yên để bồi thường. Một lãnh đạo của hãng thừa nhận: “Chúng tôi có lòng tự tôn của một nhà sản xuất ô tô.”
Không chỉ Honda
Câu chuyện của Honda không phải là cá biệt. Ford Motor đã dừng một số dự án EV. General Motors và Stellantis cũng ghi nhận những khoản lỗ lớn liên quan đến xe điện.
Ngành công nghiệp ô tô đang bước vào một giai đoạn “điều chỉnh lại kỳ vọng” - nơi tốc độ chuyển đổi sang xe điện không còn nhanh và chắc chắn như từng được dự đoán.
Trong khi EV chững lại, Honda đang quay sang một hướng đi thực tế hơn: xe hybrid. Hãng đặt mục tiêu bán 2,2 triệu xe hybrid vào năm 2030, gấp đôi hiện tại.
Nhưng nghịch lý là: chính việc dồn lực quá nhiều cho EV trước đây khiến số dự án hybrid bị hạn chế. Mục tiêu mới vì thế cũng không hề dễ đạt được. Ở Trung Quốc, Honda còn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh khốc liệt từ các hãng nội địa - những đối thủ có lợi thế rõ rệt về giá.
Dự kiến, Honda sẽ ghi nhận khoản lỗ ròng lên tới 690 tỷ yên trong năm tài chính này - lần đầu tiên kể từ khi niêm yết. Con số này thậm chí còn vượt mức lỗ kỷ lục của Nissan Motor trước đó.
Nhưng trong thất bại, vẫn có một thông điệp mà ông Toshihiro Mibe từng nhấn mạnh: “Chúng ta không thể dẫn đầu thế giới nếu không dám chấp nhận rủi ro.”
Honda đã chấp nhận rủi ro, và giờ đây đang phải trả giá. Nhưng trong một ngành công nghiệp đang biến động nhanh hơn bao giờ hết, có lẽ chính những cú “phanh gấp” như thế này lại là điều cần thiết để tìm ra con đường đúng đắn hơn.
Theo: Nikkei Asia, WSJ
