Buồn của nền kinh tế top đầu thế giới: Hơn 65.000 người di cư trong 1 năm, lập kỷ lục 50 năm, hơn 60% chọn nước láng giềng, vì đâu nên nỗi?

18/05/2026 08:31

Làn sóng "chảy máu chất xám" của quốc gia này sang Mỹ đang trở thành chủ đề thảo luận và tranh luận gay gắt trong giới chuyên gia kinh tế.

Xu hướng di cư diễn ra cùng thời điểm tạp chí The Economist công bố bài phân tích cho thấy người dân tại các quốc gia phương Tây đang rời bỏ quê hương với số lượng kỷ lục.

Báo cáo của The Economist chỉ ra rằng khoảng 4 triệu người đã rời khỏi 31 quốc gia phương Tây trong năm 2024, tăng 20% so với thời kỳ trước đại dịch.

Riêng đối với Canada, số lượng người rời đi trong quý 3 năm 2025 cao hơn tới 34% so với 6 năm trước đó.

Dữ liệu từ Cơ quan Thống kê Canada cho thấy lượng di cư ròng của quốc gia này đã đạt mức 65.372 người trong giai đoạn 2024 - 2025. Đây là con số cao nhất từng được ghi nhận trong chuỗi số liệu thống kê kéo dài suốt 50 năm.

Hiện tại, giới chức trách vẫn chưa thể khẳng định đây là hiện tượng bù đắp sau thời gian hạn chế đi lại do đại dịch hay là một xu hướng dịch chuyển mới của xã hội.

Cơ quan Thống kê Canada hiện thu thập dữ liệu dựa trên hồ sơ khai thuế và các cuộc khảo sát chứ không theo dõi toàn diện việc xuất cảnh. Điều này khiến ranh giới giữa việc rời đi tạm thời hay vĩnh viễn vẫn chưa thực sự rõ ràng. Tuy nhiên, xu hướng này và những tác động của nó đối với nền kinh tế Canada là vô cùng lớn.

Hồ sơ chân dung di cư mới nhất cho thấy gần 70% người di cư Canada sở hữu từ bằng đại học trở lên. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với mức bình quân khoảng 33% trong độ tuổi lao động của toàn dân số.

Những người rời bỏ Canada chủ yếu là các chuyên gia trẻ tuổi, với 67% nằm trong độ tuổi từ 20 - 44. Họ thường là những người làm việc trong các ngành khoa học tự nhiên, khoa học ứng dụng hoặc lĩnh vực tài chính.

Một cuộc khảo sát vào năm 2024 của Mạng lưới Chính sách Khoa học Ottawa cho thấy gần 2/3 học viên cao học, tương đương 64%, có xu hướng sẽ chuyển ra nước ngoài sinh sống sau khi hoàn thành chương trình học. Nguyên nhân hàng đầu được đưa ra là vấn đề tài chính và cơ hội việc làm.

Nghiên cứu từ Ngân hàng Trung ương Canada mang đến một kết quả gây chấn động hơn. Khoảng 40% người Canada thuộc nhóm 1% những người có thu nhập cao nhất đã di cư xuống phía nam để sang Mỹ.

Xu hướng này cũng xuất hiện ở 30% đến 50% số người thuộc nhóm 9% thu nhập kế cận. Những người gốc Canada sống tại Mỹ có trình độ học vấn cao hơn người Mỹ bản địa. Họ có mức thu nhập vượt trội và tập trung ở các nhóm có thu nhập cao nhất.

Trong số 1,3 triệu người gốc Canada sống ở nước ngoài, Mỹ là điểm đến được lựa chọn nhiều nhất. Tính đến năm 2020, có tới 793.897 người, tương đương 61,4% tổng số người Canada di cư, đang cư trú tại Mỹ. Các điểm đến tiếp theo lần lượt là Vương quốc Anh với 7,8%, Australia với 4,6%, Pháp với 2,3% và Italy với 2,0%.

Mỹ mang lại cơ hội tiếp cận ngay lập tức vào một thị trường lớn hơn và mức lương cao hơn. Đặc biệt, người di cư sẽ không gặp phải các rào cản về văn hóa và ngôn ngữ như khi chuyển đến các quốc gia thu nhập cao khác.

Phân tích của The Economist chỉ ra ba yếu tố chính thúc đẩy làn sóng di cư tại các nước phương Tây bao gồm: xu hướng làm việc từ xa, chính sách thuế với nhóm thu nhập cao và hiệu quả hoạt động của các tổ chức công.

Canada đang phải đối mặt với cả ba áp lực này cùng một lúc. Đại dịch đã bình thường hóa việc làm từ xa và mở ra nhiều lựa chọn cho lao động tri thức. Mức thuế thu nhập cao đối với các chuyên gia và doanh nhân tạo ra động lực lớn để họ di cư. Thêm vào đó, nền kinh tế gặp khó, năng suất sụt giảm và đầu tư doanh nghiệp yếu cũng là nguyên nhân đẩy dòng người ra đi.

Con số người Canada tăng một phần do chi phí sinh hoạt và khủng hoảng nhà ở, nhưng một phần khác là do sự "đảo chiều" của dòng người nhập cư tạm thời. Du học sinh, lao động nước ngoài hết hạn visa buộc phải rời đi sau khi chính phủ thắt chặt chính sách nhập cư mới.

Tổng hợp