Hai tập đã phát sóng tháng 6/2026 trong series phim tài liệu điều tra VTV Đặc biệt Bẫy hé lộ thủ đoạn của các công ty lợi dụng mô hình "sở hữu kỳ nghỉ" khiến cho nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi ở độ tuổi 70-90, rơi vào hoàn cảnh tán gia bại sản.
Timeshare, hay "sở hữu kỳ nghỉ", là mô hình đã tồn tại trên thế giới hơn 60 năm qua. Nó được quảng bá là một giải pháp nghỉ dưỡng thông minh, nhưng đồng thời cũng tồn tại những lỗ hổng đầy rủi ro cho khách hàng.
Tại Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 12/1/2006, chồng bà Từ (57 tuổi) nhận được một cuộc điện thoại thông báo ông đã trúng thưởng trong một cuộc khảo sát và được mời đến nhận quà. Tuy nhiên, khi đến Công ty Du lịch Thiên Luân theo lịch hẹn, hai vợ chồng mới biết mình đang tham dự một buổi giới thiệu sản phẩm sở hữu kỳ nghỉ. Vì yêu thích du lịch, họ quyết định ở lại nghe tư vấn.
Sau hơn 4 giờ đồng hồ nghe nhiều nhân viên bán hàng liên tục chào mời cùng hàng loạt lời hứa về ưu đãi giảm giá, cặp vợ chồng lớn tuổi đã ký hợp đồng với công ty. Ngay trong tối hôm đó, hơn 37.000 nhân dân tệ được chuyển từ tài khoản ngân hàng của họ cho Thiên Luân.
Bà Từ cho biết do không mang đủ tiền mặt, công ty đã cử người mang máy POS đến tận nhà để quẹt thẻ thanh toán trong đêm. Cảm giác gấp gáp và áp lực như vậy là điều bà chưa từng trải qua trước đó.
Cầm trên tay biên lai trị giá 37.000 nhân dân tệ, bà Từ than thở: "Đây là một trò chơi khó thoát ra được một khi đã 'mắc bẫy'. Nguồn: Thời báo Hoa Hạ
Tối cùng ngày, sau khi bình tĩnh xem lại các tài liệu do công ty cung cấp, bà phát hiện nhiều cam kết hấp dẫn mà nhân viên bán hàng đưa ra không hề được thể hiện trong hồ sơ, thậm chí công ty còn chưa giao cho bà một bản hợp đồng hoàn chỉnh.
Nghi ngờ có dấu hiệu bất thường, bà Từ lên mạng tìm hiểu và bắt gặp hàng loạt phản ánh tiêu cực về Thiên Luân. Ngay sáng hôm sau, bà gọi điện yêu cầu hủy hợp đồng và hoàn lại toàn bộ số tiền đã đóng nhưng bị từ chối. Sau đó, bà trình báo cảnh sát.
Dưới sự hòa giải của cơ quan chức năng, hai bên tiến hành thương lượng nhưng không đạt kết quả. Trong hơn 20 ngày đàm phán tiếp theo, công ty vẫn kiên quyết từ chối hoàn tiền.
Phóng viên đột nhập điều tra
Để tìm hiểu vì sao Thiên Luân có thể khiến khách hàng nhanh chóng chấp nhận chi tiền như vậy, một phóng viên của Thời báo Hoa Hạ (Trung Quốc) đã bí mật thâm nhập điều tra.
Kết quả cho thấy công ty vận hành một " cạm bẫy sáu lớp ", từng bước dẫn dắt khách hàng đi đến quyết định ký hợp đồng như sau:
1. "Trúng thưởng" dù chưa từng tham gia khảo sát
Theo số điện thoại do người khiếu nại cung cấp, ngày 19/1, phóng viên gọi đến bộ phận tiếp thị của Thiên Luân, giả làm người vừa nhận được cuộc gọi thông báo trúng thưởng và muốn tìm hiểu mục đích của cuộc gọi.
Người đàn ông nghe máy lập tức thông báo phóng viên là một trong những người "may mắn trúng giải", đồng thời mời đến trụ sở công ty vào 19h ngày 22/1 để nhận thưởng. Sau khi xác nhận phóng viên sẽ tham dự, người này tiếp tục hỏi tên và số điện thoại liên lạc.
Khoảng nửa giờ sau cuộc gọi, phóng viên nhận được tin nhắn ghi rõ địa chỉ và số điện thoại của công ty. Trong ba ngày tiếp theo, nhân viên Thiên Luân liên tục gọi điện, nhắn tin nhắc lịch hẹn. Thậm chí có người còn nhiều lần khẳng định món quà dành cho phóng viên đã được chuẩn bị sẵn, chỉ chờ đến nhận.
Khi phóng viên đã mệt mỏi sau hơn hai giờ nghe chào mời liên tục, quản lý Triệu tung ra ưu đãi "ký ngay sẽ được giảm giá". Nguồn: Thời báo Hoa Hạ
2. Tận dụng tối đa danh nghĩa đối tác của RCI
Khoảng 19h ngày 22/1, phóng viên có mặt tại trụ sở Thiên Luân. Nhân viên lễ tân yêu cầu xuất trình giấy tờ tùy thân và điền vào một bảng khảo sát, trong đó có các câu hỏi về thu nhập hằng tháng và kế hoạch du lịch gần đây. Sau khi được đề nghị tắt điện thoại di động, phóng viên được một nhân viên họ Quách dẫn vào phòng hội nghị.
Căn phòng khá tối, được bố trí tám đến chín bàn tròn bằng kính. Mỗi bàn đều có hai hoặc ba người đang trao đổi. Phóng viên được sắp xếp ngồi gần cửa ra vào, đối diện là Quách.
Trong hơn hai giờ đồng hồ, người này liên tục trò chuyện để tìm hiểu kinh nghiệm, thói quen và sở thích du lịch của khách hàng. Sau đó, Quách bắt đầu giới thiệu mô hình "sở hữu kỳ nghỉ", khẳng định chỉ cần chi hơn 2.000 nhân dân tệ mỗi năm là có thể tận hưởng một tuần nghỉ dưỡng tại các khách sạn và khu nghỉ dưỡng cao cấp trên khắp thế giới, với chi phí được mô tả là "cực kỳ đáng giá".
Thiên Luân cũng trình chiếu video giới thiệu về RCI – một tổ chức trao đổi kỳ nghỉ quốc tế nổi tiếng. Tiếp đó, các khách mời được dẫn đi tham quan khu trưng bày. Quách cho biết Thiên Luân là đơn vị liên kết với RCI và hội viên của Thiên Luân có thể trao đổi kỳ nghỉ thông qua mạng lưới của tổ chức này.
Theo lời giới thiệu, RCI sở hữu hệ thống khách sạn và khu nghỉ dưỡng cao cấp tại hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Hội viên có thể lựa chọn gần như bất kỳ điểm đến nào để thực hiện "giấc mơ du lịch vòng quanh thế giới". Ngoài ra, công ty còn cam kết hỗ trợ các dịch vụ như xin visa, đặt khách sạn và đặt vé máy bay, giúp việc đi du lịch trở nên thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, một nguồn tin trong ngành sau đó tiết lộ với phóng viên rằng RCI đã chấm dứt hợp tác với toàn bộ các doanh nghiệp sở hữu kỳ nghỉ tại Trung Quốc sau khi phát hiện nhiều đơn vị lợi dụng danh nghĩa của tổ chức này để thu hút khách hàng. Theo nguồn tin, ngay cả khi quan hệ hợp tác còn tồn tại, việc trở thành hội viên của một công ty sở hữu kỳ nghỉ trong nước cũng không đồng nghĩa với việc được sử dụng toàn bộ dịch vụ của RCI. Những lời quảng bá như vậy dễ khiến khách hàng hiểu nhầm về phạm vi quyền lợi thực tế.
3. Chiêu giảm giá hấp dẫn nếu thanh toán ngay
Khi nhận thấy phóng viên có vẻ quan tâm đến việc gia nhập chương trình hội viên, Quách bắt đầu giới thiệu các gói sản phẩm. Theo đó, gói hội viên thông thường có giá hơn 100.000 nhân dân tệ, trong khi gói hội viên VIP được ưu đãi mạnh, chỉ còn hơn 60.000 nhân dân tệ.
Quách nhấn mạnh rằng để được hưởng mức giá VIP, khách hàng phải thanh toán toàn bộ hoặc ít nhất một phần phí hội viên ngay trong tối hôm đó.
Ngay sau đó, một người tự giới thiệu là quản lý họ Triệu được mời tới tiếp tục tư vấn. Triệu đưa ra hai phương án thanh toán dành cho hội viên VIP. Nếu thanh toán toàn bộ một lần, khách hàng sẽ được hoàn lại 3.000 nhân dân tệ tiền vé máy bay.
Khi phóng viên bày tỏ không muốn thanh toán toàn bộ ngay lập tức, Triệu liên tục thuyết phục và dò hỏi liệu có thể đóng trước một khoản vài nghìn nhân dân tệ trong đêm hay không. Phóng viên cho biết mình mới chỉ được nghe giới thiệu bằng lời, chưa được xem hợp đồng bằng văn bản nên đề nghị được đọc hợp đồng trước khi quyết định.
Sau đó, Triệu đưa phóng viên vào một phòng riêng, nơi Giám đốc Quản lý Bộ phận Hợp đồng họ Dương đang chờ sẵn để trao đổi các thủ tục ký kết. Lúc này đồng hồ đã chỉ 22h20. Sau hơn ba giờ liên tục tham gia buổi tư vấn và giới thiệu sản phẩm, phóng viên bắt đầu cảm thấy mệt mỏi và choáng váng rõ rệt.
4. Khách hàng không được xem trang đầu tiên của hợp đồng
Giám đốc Dương lấy từ phía sau bàn làm việc một bản hợp đồng dày khoảng 4-5 trang nhưng ngay lập tức lật sang trang thứ hai để giải thích các điều khoản cho phóng viên. Qua theo dõi, phóng viên nhận thấy hợp đồng chỉ quy định công ty và trung tâm dịch vụ khách hàng có trách nhiệm cung cấp dịch vụ cho hội viên, song không nêu rõ các tiêu chuẩn hay nội dung dịch vụ cụ thể. Những quyền lợi như hỗ trợ xin visa hay các dịch vụ từng được nhân viên bán hàng quảng bá trước đó cũng không được ghi rõ trong hợp đồng. Đáng chú ý, phần quy định về trách nhiệm vi phạm hợp đồng không đề cập nghĩa vụ của công ty trong trường hợp không thực hiện các dịch vụ đã cam kết.
Phóng viên cũng nhận thấy Dương hoàn toàn không cho xem hoặc giải thích trang đầu tiên của hợp đồng. Tuy nhiên, một bản hợp đồng cùng mẫu mà phóng viên thu thập được từ nguồn khác cho thấy đây là phần "Tuyên bố hội viên", trong đó có nhiều điều khoản liên quan đến quyền lợi của doanh nghiệp, chẳng hạn quy định công ty có quyền đơn phương điều chỉnh điểm quyền lợi của khách hàng.
Khi phóng viên đề nghị xem hợp đồng, Giám đốc Dương lập tức lật sang trang thứ hai để giải thích các điều khoản, bỏ qua toàn bộ nội dung ở trang đầu tiên. Nguồn: Thời báo Hoa Hạ
Đặc biệt, Điều 10 nêu rõ hội viên "sẽ không yêu cầu hủy bỏ hợp đồng hoặc yêu cầu hoàn trả các khoản phí đã nộp". Theo nhiều khách hàng, điều khoản này gần như dập tắt khả năng đòi lại tiền sau khi đã thanh toán phí hội viên.
5. Hợp đồng chỉ được ký ngay tại chỗ
Ngoài hợp đồng chính, bộ hồ sơ còn kèm theo nhiều phụ lục với tổng cộng hơn 10 trang tài liệu. Tuy nhiên, theo Dương, khách hàng chỉ có thể mang hợp đồng về nhà sau khi đã ký kết.
Trong chưa đầy 10 phút làm việc tại văn phòng, phóng viên hai lần được nhắc nhở về việc ký hợp đồng. Khi đề nghị được nhận trước một bản hợp đồng để nghiên cứu kỹ rồi mới quyết định thanh toán, yêu cầu này lập tức bị từ chối.
"Ở đây không có quy định như vậy", Dương trả lời. Cuối cùng, phóng viên quyết định rời đi mà không ký hợp đồng.
6. Những món quà tặng không hoàn toàn miễn phí
Khi rời khỏi buổi giới thiệu, phóng viên nhận được ba phần quà gồm một phiếu chăm sóc sắc đẹp trị giá 1.500 nhân dân tệ, một thẻ làm đẹp trị giá 500 nhân dân tệ và phiếu nghỉ dưỡng hai đêm trị giá 200 nhân dân tệ tại một khu nghỉ dưỡng được chỉ định.
Tuy nhiên, quá trình tìm hiểu sau đó cho thấy để sử dụng hai phần quà đầu tiên, người nhận vẫn phải thanh toán thêm các khoản phí bằng tiền mặt hoặc mua thẻ hội viên mới có thể sử dụng dịch vụ.
Từ doanh nghiệp tiên phong đến vòng xoáy kiện tụng
Thiên Luân có tên đầy đủ là Công ty TNHH Phát triển Kỳ nghỉ Thiên Luân được thành lập tháng 9/2000 và từng được xem là doanh nghiệp sở hữu kỳ nghỉ đầu tiên tại Trung Quốc được đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước. Công ty do nhiều doanh nghiệp nhà nước lớn tham gia sáng lập, trong đó có Tập đoàn Thủ đô Bắc Kinh, Tập đoàn Dịch vụ Du lịch Trung Quốc và Tập đoàn Du lịch Thủ đô.
Với vốn điều lệ 12 triệu nhân dân tệ, doanh nghiệp tập trung phát triển các sản phẩm sở hữu kỳ nghỉ, xây dựng khu nghỉ dưỡng và vận hành hệ thống trao đổi kỳ nghỉ trong nước và quốc tế. Thiên Luân từng hợp tác với tổ chức trao đổi kỳ nghỉ toàn cầu RCI và quảng bá khả năng kết nối với hơn 190 khu nghỉ dưỡng quốc tế.
Năm 2003, công ty ra mắt các sản phẩm sở hữu kỳ nghỉ được nội địa hóa và phối hợp với Đại học Thanh Hoa xây dựng hệ thống quản lý dựa trên điểm thưởng. Đến năm 2005, Thiên Luân mở rộng sang lĩnh vực khách sạn sở hữu kỳ nghỉ, đồng thời tham gia phát triển nhiều khu nghỉ dưỡng tại Shangri-La và hồ Nhĩ Hải (Đại Lý, Vân Nam).
Ở thời kỳ đỉnh cao, doanh nghiệp sở hữu 13 chi nhánh. Tuy nhiên, phần lớn các đơn vị này đã bị thu hồi hoặc hủy đăng ký vào khoảng năm 2013 do hoạt động bất thường.
Năm 2012, tòa án yêu cầu công ty hoàn trả phí cho khách hàng vì không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ. Từ đó, các vụ kiện liên quan đến Thiên Luân liên tục phát sinh. Có thời điểm, tòa án phải xử lý hàng trăm vụ việc mỗi ngày liên quan đến doanh nghiệp này, nhưng số lượng bản án được thi hành thực tế rất hạn chế.
Theo dữ liệu công khai năm 2025, Thiên Luân đang đối mặt với hàng loạt rủi ro pháp lý, bao gồm các vụ việc thi hành án bị chấm dứt do không còn tài sản, bị đưa vào danh sách người phải thi hành án, bị hạn chế tiêu dùng và liên quan đến các thủ tục xem xét phá sản. Tính đến năm 2025, giấy phép đăng ký kinh doanh của công ty đã bị cơ quan chức năng thu hồi, nhưng doanh nghiệp vẫn chưa hoàn tất thủ tục giải thể.
