Quần đảo Hawaii của Mỹ từ lâu đã được ví như thiên đường hạ giới với những bãi biển cát trắng trải dài và hệ sinh thái núi lửa độc đáo. Thế nhưng, đằng sau vẻ đẹp thơ mộng đó, một thảm họa địa chất đang âm thầm diễn ra với tốc độ khủng khiếp. Một nghiên cứu mới năm 2025 đã giáng một đòn mạnh vào cộng đồng quốc tế khi tiết lộ: Hawaii đang chìm nhanh gấp 40 lần so với những gì các chuyên gia từng dự đoán trước đây.
Tiếng chuông cảnh báo từ giới khoa học
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Communications Earth & Environment, do các nhà khoa học tại Đại học Hawai’i ở Mānoa dẫn đầu, đã chỉ ra rằng các bộ phận của đảo Oahu – hòn đảo đông dân nhất của bang – đang lún xuống với tốc độ đáng báo động. Những khu vực dễ bị tổn thương nhất là các vùng đô thị trũng thấp, nơi vốn đã rất nhạy cảm với tình trạng ngập lụt.
“Tại Hawaii, những tác động của mực nước biển dâng (SLR) đã được quan sát rộng rãi, bao gồm mất bãi biển, xói mòn bờ biển và ngập lụt dưới nhiều hình thức như tràn bờ trực tiếp, dòng chảy ngược từ cống thoát nước bão, cũng như sự xâm nhập của nước ngầm,” các nhà nghiên cứu giải thích trong công trình của mình.
Kyle Murray, tác giả chính của nghiên cứu, nhấn mạnh sự cấp bách: “Ở những khu vực sụt lún nhanh, tác động của mực nước biển dâng sẽ đến sớm hơn nhiều so với ước tính trước đây. Điều này có nghĩa là chúng ta phải chuẩn bị cho tình trạng ngập lụt trong một khung thời gian ngắn hơn rất nhiều.”
Những con số biết nói và thảm họa kinh tế tiềm tàng
Hậu quả của hiện tượng này không chỉ dừng lại ở việc mất đi vài mét đất bờ biển. Theo ước tính, du lịch Hawaii, các dự án phát triển ven biển và hệ sinh thái sẽ đối mặt với những gián đoạn nghiêm trọng. Các nhà khoa học dự báo chỉ riêng trên đảo Oahu, khối tài sản hạ tầng trị giá hơn 12,9 tỷ USD (khoảng 322.000 tỷ VNĐ) đang nằm trong khu vực nguy hiểm do ngập lụt và các thiệt hại liên quan.
Những địa điểm nổi tiếng toàn cầu như Honolulu, bãi biển Waikiki và cảng Trân Châu (Pearl Harbor) đứng trước nguy cơ bị nhấn chìm hoàn toàn trong vòng vài thập kỷ tới. Phil Thompson, đồng tác giả nghiên cứu và là giám đốc Trung tâm Mực nước biển của Đại học Hawaii tại Honolulu, cho biết: “Một số phần của Oahu có thể chứng kiến sự gia tăng phơi nhiễm ngập lụt lên tới hơn 50% vào năm 2050. Điều này đồng nghĩa với việc thời hạn chuẩn bị cho lũ lụt bị rút ngắn lại tới 50 năm.”
Tại sao Hawaii lại chìm nhanh đến thế?
Sự sụt lún của các đảo núi lửa là một quá trình tự nhiên, nhưng tốc độ tại Hawaii hiện nay là sự kết hợp của nhiều yếu tố cực đoan. Đầu tiên là hiện tượng "lún đẳng tĩnh". Sức nặng khổng lồ của các ngọn núi lửa mới hình thành (như ở Đảo Lớn - Big Island) đang đè nặng lên mảng kiến tạo Thái Bình Dương, khiến vỏ Trái Đất bị võng xuống. Khi Đảo Lớn lún xuống, nó tạo ra một hiệu ứng bập bênh khiến các đảo lân cận như Oahu cũng bị ảnh hưởng theo những cách thức phức tạp hơn.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu toàn cầu đang khiến mực nước biển dâng cao do băng tan và sự giãn nở nhiệt của nước biển. Khi đất lún xuống và nước dâng lên cùng lúc, Hawaii phải chịu "đòn kép" từ cả hai phía. Các hoạt động khai thác nước ngầm quá mức tại các đô thị lớn như Honolulu cũng góp phần làm trống các khoang rỗng dưới lòng đất, đẩy nhanh quá trình nén đất và sụt lún bề mặt.
Cuộc sống trên hòn đảo đang dần biến mất
Đối với người dân địa phương, thảm họa không còn là những con số trên giấy tờ mà đã hiện hữu trong đời sống hàng ngày. Tại một số khu vực ở Waikiki, nước biển giờ đây thường xuyên tràn ngược qua các đường cống thoát nước vào những ngày thủy triều cao, gây ngập lụt ngay cả khi trời không hề có mưa.
Tình trạng xói mòn bờ biển đã phá hủy nhiều con đường ven biển huyết mạch và đe dọa trực tiếp đến các khách sạn triệu đô. Hệ sinh thái rạn san hô – niềm tự hào của Hawaii và là lá chắn tự nhiên ngăn sóng – cũng đang bị đe dọa nghiêm trọng khi nước biển dâng quá nhanh khiến san hô không kịp thích nghi với độ sâu và điều kiện ánh sáng mới.
Những nỗ lực thích ứng trong tuyệt vọng?
Các cơ quan quản lý của bang Hawaii hiện đang phải đối mặt với những quyết định sinh tử. Việc xây dựng các bức tường ngăn sóng kiên cố có thể bảo vệ được tài sản trong ngắn hạn, nhưng chúng lại thường làm trầm trọng thêm tình trạng xói mòn ở các khu vực lân cận và phá hủy các bãi biển cát tự nhiên.
Chip Fletcher, giám đốc Climate Resilience Collaborative tại Đại học Mānoa, cho biết dữ liệu mới này là cực kỳ quan trọng để thay đổi chiến lược quy hoạch đô thị dài hạn. Thay vì cố gắng chống lại đại dương, một số đề xuất về "di dời có kế hoạch" (managed retreat) đã được đưa ra, theo đó các khu dân cư và hạ tầng sẽ dần được chuyển lên các vùng đất cao hơn. Tuy nhiên, đây là một bài toán kinh tế và xã hội vô cùng nan giải khi quỹ đất trên các đảo là hữu hạn.
Tương lai nào cho thiên đường hạ giới?
Hawaii đang trở thành một "phòng thí nghiệm sống" cho thế giới về các tác động của biến đổi khí hậu và sụt lún đất. Nếu những dự báo về việc lún nhanh gấp 40 lần là chính xác, hình ảnh của Hawaii mà chúng ta biết ngày nay có thể sẽ hoàn toàn biến đổi trước khi thế kỷ này kết thúc.
“Công trình này phục vụ trực tiếp cho người dân Hawaii bằng cách đảm bảo rằng các chiến lược thích ứng địa phương được dựa trên cơ sở khoa học tốt nhất hiện có, cuối cùng giúp bảo vệ nhà cửa, doanh nghiệp và các khu vực văn hóa,” ông Chip Fletcher chia sẻ.
Thế nhưng, thời gian không còn đứng về phía người dân Hawaii. Khi những bãi biển thơ mộng dần bị sóng dữ nuốt chửng và những con phố nhộn nhịp của Honolulu trở thành những dòng kênh nước mặn, câu hỏi không còn là "liệu nó có xảy ra hay không" mà là "chúng ta còn bao nhiêu thời gian để ứng phó?". Hawaii đang chìm, và đó là lời cảnh tỉnh muộn màng cho tất cả những khu vực ven biển trên toàn cầu.
Nguồn: VICE
