Đài CNN (Mỹ) ngày 12/5 đưa tin, một tàu chở hàng của Nga bị chìm ngoài khơi Tây Ban Nha vào cuối năm 2024 có thể đang chở các bộ phận lò phản ứng tàu ngầm hạt nhân hướng đến Triều Tiên, làm dấy lên những câu hỏi về mức độ hợp tác quân sự giữa Moscow và Bình Nhưỡng.
Tàu Ursa Major - một tàu chở hàng của Nga vốn được sử dụng để vận chuyển thiết bị quân sự đến các căn cứ của nước này ở Syria - đã bị chìm ở Địa Trung Hải vào tháng 12/2024 sau một loạt vụ nổ. Trên giấy tờ, con tàu được cho là đang chở cần cẩu và "nắp cống" đến thành phố Vladivostok ở vùng Viễn Đông của Nga. Nhưng CNN đưa tin rằng hình ảnh vệ tinh, các nhà điều tra Tây Ban Nha và lời khai của thủy thủ đoàn lại cho thấy một loại hàng hóa nhạy cảm hơn nhiều: hai lò phản ứng hạt nhân dùng cho động cơ đẩy tàu ngầm.
Tàu chở hàng Ursa Major của Nga nghiêng hẳn trước khi chìm ở Địa Trung Hải ngoài khơi Tây Ban Nha vào tháng 12/2024. Video: Reuters
Ursa Major rời thành phố St. Petersburg (Nga) vào tháng 12/2024, hai tháng sau khi Triều Tiên gửi hàng nghìn binh sĩ đến giúp Nga đẩy lùi lực lượng Ukraine đã tiến vào khu vực Kursk của Nga. Con tàu đã chất hàng tại St. Petersburg và Ust-Luga (Nga), thuộc Vịnh Phần Lan, trước khi hướng về phía tây vào ngày 11/12/2024, tiến vào eo biển Gibraltar và Địa Trung Hải, được hộ tống bởi các tàu hải quân Nga.
Ngày 22/12/2024, Ursa Major đột ngột giảm tốc ngoài khơi Tây Ban Nha. Một ngày sau, ba vụ nổ làm rung chuyển con tàu. Các đội cứu hộ Tây Ban Nha đã tiến hành ứng cứu và sơ tán 14 thành viên thủy thủ đoàn, bao gồm cả thuyền trưởng Igor Anisimov, đến thành phố Cartagena (Tây Ban Nha). Hai thành viên thủy thủ đoàn được báo cáo là mất tích. Theo báo cáo, Ivan Gren - tàu chiến Nga hộ tống tàu chở hàng Ursa Major - đã yêu cầu các tàu gần đó giữ khoảng cách 2 hải lý.
Sau đó, người ta ghi nhận thêm bốn vụ nổ dưới nước nữa. Một nguồn tin tham gia điều tra nói với CNN rằng lực lượng Nga có thể đã phá hủy con tàu để ngăn chặn hàng hóa trên tàu rơi vào tay phương Tây.
Theo CNN, các nhà điều tra Tây Ban Nha đang xem xét liệu tàu Ursa Major có bị trúng ngư lôi Barracuda - một loại vũ khí tốc độ cao do Mỹ và một số ít quốc gia NATO sở hữu - hay không. Một lỗ thủng chính xác 50 cm trên thân tàu cho thấy đây là một cuộc tấn công có chủ đích nhằm vô hiệu hóa con tàu mà không gây ra sự cố hạt nhân.
Những người sống sót sau vụ chìm tàu chở hàng Ursa Major của Nga đứng trên boong tàu cứu hộ hàng hải Tây Ban Nha khi cập cảng Cartagena, Tây Ban Nha, vào ngày 23/12/2024. Ảnh: Reuters
Kể từ khi vụ chìm tàu xảy ra, khu vực này đã thu hút sự chú ý của quốc tế. Máy bay của Mỹ được thiết kế để phát hiện vật liệu phóng xạ đã bay qua địa điểm này ít nhất hai lần, trong khi tàu tình báo Yantar của Nga đã dành nhiều ngày di chuyển ở vùng biển ngay phía trên xác tàu Ursa Major, nằm ở độ sâu khoảng 2,5 km dưới mặt nước.
Theo các nguồn tin, thuyền trưởng Anisimov đã khai với các nhà điều tra rằng hàng hóa trên tàu bao gồm các linh kiện lò phản ứng được sử dụng trong tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo của Nga. Các chuyên gia cho rằng, nếu được xác nhận, việc chuyển giao này sẽ cho thấy Nga sẵn sàng chia sẻ công nghệ hạt nhân nhạy cảm cao với Triều Tiên.
CNN đưa tin, nếu các lò phản ứng hạt nhân này đến được cảng Rason của Triều Tiên, gần biên giới với Nga, chúng có thể thúc đẩy nỗ lực của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un trong việc chế tạo tàu ngầm hạt nhân có khả năng phóng vũ khí từ biển, gây ra mối đe dọa trực tiếp đối với Mỹ và Hàn Quốc.
Lầu Năm Góc chưa đưa ra bình luận công khai nào về báo cáo này. Nga tuyên bố con tàu là mục tiêu của một vụ tấn công khủng bố. Toàn bộ thông tin về hàng hóa trên tàu Ursa Major vẫn chưa được công bố, và những bí mật của nó có thể đang nằm dưới đáy Địa Trung Hải, phía nam Tây Ban Nha.
