Sau khi chinh phục các siêu đô thị giàu có, các nhà sản xuất xe điện (EV) đang chuyển trọng tâm sang vùng lõi thu nhập thấp. Đây là nỗ lực nhằm khai tử động cơ đốt trong (ICE) tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.
Hiện nay, xe điện chiếm một nửa tổng doanh số ô tô tại Trung Quốc và đã vượt qua xe chạy xăng tại hầu hết các thành phố hạng 1 và hạng 2 - bao gồm các siêu đô thị như Bắc Kinh, Quảng Châu, Thượng Hải và Thâm Quyến. Tuy nhiên, tại các thành phố hạng thấp hơn (chiếm khoảng 80% các trung tâm đô thị cả nước), tỷ lệ xe điện vẫn ở mức dưới 40%.
Chris Liu, chuyên gia phân tích xe điện tại Thượng Hải của Omdia, nhận định: “Đây chính là nơi giai đoạn điện hóa tiếp theo cần phải bùng nổ.”
Sự bành trướng của ngành xe điện vào vùng lõi Trung Quốc đang đặt ra thách thức sống còn cho các hãng xe truyền thống vốn vẫn phụ thuộc vào doanh số xe chạy xăng. Những cái tên như Volkswagen, BMW (Đức), Toyota, Honda (Nhật Bản) và General Motors (Mỹ) vẫn nằm trong top 15 hãng xe hàng đầu tại Trung Quốc, nhưng chủ yếu nhờ vào động cơ đốt trong. Thị phần của họ trong phân khúc xe điện gần như không đáng kể.
Omdia dự báo doanh số xe điện tại các thành phố hạng thấp sẽ chạm điểm bùng phát 50% vào cuối năm 2027. Điều này có thể khiến lượng xe chạy xăng tồn kho phục vụ xuất khẩu tăng vọt, đổ thêm vào làn sóng xe Trung Quốc vốn đã tràn ngập thị trường toàn cầu.
Ying Damin, quản lý showroom Zeekr (thương hiệu xe điện hạng sang của Geely) tại Thai Châu - một thành phố hạng 3 với 2,2 triệu dân - cho biết: “Nếu như trước đây người tiêu dùng Trung Quốc tự hào khi sở hữu xe thương hiệu ngoại, thì giờ đây họ gắn liền làn sóng xe điện với công nghệ nội địa. Người Trung Quốc đang rất tự hào về các thương hiệu quốc gia”.
Đòn bẩy
Theo Omdia, rào cản chính tại các thành phố hạng thấp trước đây là giá cả và sự thiếu hụt trạm sạc. Tuy nhiên, tình thế đang thay đổi khi các ông lớn như BYD và Geely tung ra các dòng xe có giá cạnh tranh hơn, đặc biệt là xe hybrid cắm điện (PHEV), song song với sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ.
Bắc Kinh đã khởi động kế hoạch 3 năm đầy tham vọng nhằm củng cố hạ tầng trạm sạc, mục tiêu đạt 28 triệu trạm vào cuối năm tới. Khoản đầu tư này, ước tính khoảng 28 tỷ USD, tập trung vào các khu vực chưa được phục vụ tốt như vùng nông thôn và các trạm dừng nghỉ trên cao tốc.
Về mặt công nghệ, các công ty Trung Quốc cũng đang đổ hàng tỷ USD để cải thiện quãng đường di chuyển và tốc độ sạc. Ngày 21/4, CATL - nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới - đã trình làng mẫu pin có thể giúp xe chạy 1.500 km chỉ sau một lần sạc.
Jochen Siebert, Giám đốc điều hành tại JSC Automotive, bình luận:
“Chính phủ Trung Quốc không chỉ muốn bán thêm ô tô, họ muốn tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế năng lượng. Bằng cách thúc đẩy xe điện vào vùng lõi, họ đang tạo ra quy mô kinh tế đủ lớn để khiến xe xăng trở nên vô nghĩa về mặt chi phí vận hành”.
Cú sốc giá dầu
Giá nhiên liệu tăng vọt kể từ sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào Iran cuối tháng 2 đã tạo ra một làn sóng quan tâm mới tới xe điện. Quản lý Ying cho biết: “Khi giá dầu tăng mạnh, đặc biệt là trong tháng 3, doanh số xe chạy xăng sụt giảm nghiêm trọng trong khi tăng trưởng xe điện nhảy vọt.”
Mặc dù xu hướng điện hóa là không thể đảo ngược, một số hãng xe vẫn thận trọng. Robert Cisek, lãnh đạo các thương hiệu Trung Quốc của Volkswagen, cho rằng thời đại xe chạy xăng “sẽ kéo dài hơn chúng ta tưởng”. Ông nhận định chính phủ Trung Quốc sẽ muốn vắt kiệt công suất sản xuất xe xăng hiện có thay vì khai tử chúng ngay lập tức.
Tuy nhiên, với cuộc chiến giá cả khốc liệt và trung bình cứ hai ngày lại có một mẫu xe điện mới ra mắt tại Trung Quốc, các hãng xe truyền thống đang đứng trước áp lực phải thay đổi toàn diện nếu không muốn bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua giành giật túi tiền của hàng trăm triệu người tiêu dùng tại các thành phố hạng thấp.
Hệ quả của kế hoạch này cũng sẽ tạo ra một áp lực khổng lồ lên thị trường quốc tế. Khi xe xăng bị khai tử tại Trung Quốc, hàng triệu chiếc xe này sẽ được đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường đang phát triển khác với giá rẻ mạt, tạo ra một làn sóng cạnh tranh mới. Đối với các hãng xe lâu đời như Volkswagen hay Toyota, nếu không thể bản địa hóa công nghệ và bắt kịp tốc độ của người Trung Quốc ngay tại vùng lõi này, họ có nguy cơ mất trắng thị trường quan trọng nhất thế giới trong chưa đầy một thập kỷ tới.
Bill Russo, cựu giám đốc điều hành Chrysler tại Trung Quốc và hiện là Giám đốc của Automobility, phân tích:
“Các hãng xe phương Tây đã từng rất an tâm khi nghĩ rằng khách hàng ở những vùng ít phát triển hơn sẽ luôn trung thành với động cơ đốt trong do hạ tầng trạm sạc hạn chế. Nhưng họ đã sai lầm. Với sự phổ cập của xe hybrid cắm điện (PHEV), xe điện đã xóa bỏ được nỗi lo về quãng đường di chuyển. Các hãng xe truyền thống đang rơi vào một cái bẫy chiến lược: Họ cố gắng bảo vệ mảng kinh doanh xe xăng đang dần lụi tàn, trong khi đối thủ Trung Quốc đang bận rộn với việc xây dựng một hệ sinh thái điện hóa hoàn toàn mới. Đây là một cuộc chiến không cân sức về mặt tốc độ”.
Theo: Financial Times, SCMP
