Giá dầu và khí đốt tiếp tục tăng mạnh ngày 19-3 sau khi các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng chủ chốt ở Trung Đông làm gia tăng lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung toàn cầu. Giá dầu thô Brent có thời điểm tăng lên gần 117 USD/thùng. Trong khi đó, giá khí đốt tại châu Âu tăng gần 30%.
Theo AP, nếu tình trạng gián đoạn do các cuộc tấn công của Iran vào hạ tầng năng lượng của các nước Ả Rập vùng Vịnh kéo dài và khiến giá dầu khí duy trì ở mức cao, kinh tế toàn cầu có nguy cơ đối mặt một đợt lạm phát nghiêm trọng.
Thị trường năng lượng có diễn biến trên sau khi Iran tấn công tên lửa vào cơ sở xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới tại Qatar, gây ra hỏa hoạn và thiệt hại nghiêm trọng cho nơi này.
Theo CNBC, Bộ Ngoại giao Qatar đã lên án vụ tấn công và cho biết nước này bảo lưu quyền đáp trả theo luật pháp quốc tế. Ả Rập Saudi và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng được đặt trong tình trạng báo động sau khi Israel tấn công mỏ khí South Pars lớn nhất Iran hôm 18-3.
Theo hãng tin Tasnim, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phản ứng bằng cách tuyên bố các cơ sở năng lượng tại Qatar, Ả Rập Saudi, UAE "đã trở thành mục tiêu trực tiếp và hợp pháp". IRGC đã đưa nhiều địa điểm khác vào danh sách mục tiêu, như khu phức hợp hóa dầu Mesaieed ở Qatar, nhà máy lọc dầu Samref và khu phức hợp hóa dầu Jubail ở Ả Rập Saudi, cũng như mỏ khí Al Hosn tại UAE.
Theo một nguồn tin của Bloomberg, Saudi Aramco - công ty dầu mỏ quốc doanh của Ả Rập Saudi - đang sơ tán các cơ sở Samref và Jubail như một biện pháp phòng ngừa sau khi Iran công bố danh sách trên. Bộ trưởng Ngoại giao Ả Rập Saudi Faisal bin Farhan Al-Saud cho biết nước này đang cân nhắc tiến hành "hành động quân sự" để đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) liên tiếp từ Iran.
Mỏ khí South Pars tại TP Asaluyeh - IranẢnh: AP
Trong khi đó, UAE cho biết đã tạm ngừng hoạt động tại cơ sở khí đốt Habshan sau khi một vụ đánh chặn tên lửa khiến các mảnh vỡ rơi xuống khu vực này. Bahrain thì bác bỏ thông tin của hãng thông tấn bán chính thức Fars (Iran), rằng một "nhà máy lọc khí hóa lỏng" của nước này đã bị trúng tên lửa.
Tại Kuwait, truyền thông nhà nước cho biết một cuộc tấn công bằng UAV ngày 19-3 đã gây ra một "vụ cháy nhỏ" ở Mina Al-Ahmadi, nhà máy lọc dầu lớn do Công ty Dầu khí quốc gia Kuwait điều hành. Đám cháy đã được dập tắt và không có thương vong - theo hãng thông tấn Kuwait.
Trước diễn biến leo thang nói trên, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thúc giục các bên giảm tấn công các cơ sở năng lượng ở Trung Đông.
Trong thông điệp trên mạng xã hội Truth Social, nhà lãnh đạo Mỹ cho biết sẽ không có thêm bất kỳ cuộc tấn công nào từ Israel nhằm vào mỏ khí South Pars. Tuy nhiên, theo AP, ông Donald Trump cảnh báo rằng nếu Iran tiếp tục tấn công các cơ sở LNG của Qatar, Mỹ sẽ trả đũa và "phá hủy toàn bộ" mỏ khí này.
Trong nỗ lực khác nhằm ổn định thị trường dầu, Tổng thống Mỹ đã ban hành lệnh miễn áp dụng Đạo luật Jones trong 60 ngày. Theo đài CNBC, đạo luật này được ký ban hành năm 1920, quy định hàng hóa vận chuyển giữa các cảng nội địa phải được thực hiện bằng tàu của Mỹ.
Nhà Trắng cho biết việc tạm thời đình chỉ Đạo luật Jones sẽ cho phép các nguồn tài nguyên thiết yếu như dầu mỏ, khí tự nhiên, phân bón và than đá lưu thông thông suốt tới các cảng của Mỹ trong 60 ngày.
Nỗi lo của Ngân hàng Trung ương Mỹ, Nhật Bản
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ngày 19-3 quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 0,75%, song cảnh báo rủi ro lạm phát đang có xu hướng gia tăng trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông leo thang. Theo đài CNBC, Nhật Bản hiện đối mặt tác động lan tỏa từ cuộc xung đột này, trong đó có giá năng lượng tăng mạnh. Khoảng 95% nguồn năng lượng nhập khẩu của nước này đến từ Trung Đông.
Trước đó một ngày, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) cũng giữ nguyên lãi suất chủ chốt trong khoảng 3,5%-3,75%. Quyết định này, cùng với phát biểu của Chủ tịch FED Jerome Powell, đã nêu bật nỗi lo về lạm phát dai dẳng.
Chiến sự tại Trung Đông và tác động của nó với eo biển Hormuz đã khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu biến động mạnh, đồng thời làm dấy lên nguy cơ lạm phát duy trì trên mức mục tiêu 2% của FED. Sau cuộc họp chính sách trong 2 ngày 17 và 18-3, giới chức FED nhận định tác động từ cuộc khủng hoảng Trung Đông đối với nền kinh tế Mỹ vẫn chưa rõ ràng.
Trong khi đó, theo ông Powell, hiện còn quá sớm để đánh giá đầy đủ mức độ ảnh hưởng của cuộc xung đột đối với nền kinh tế Mỹ. Chủ tịch FED nhận định các cú sốc từ giá dầu tăng vọt có thể gây sức ép lên kinh tế Mỹ, như kìm hãm chi tiêu và việc làm, đồng thời đẩy lạm phát lên. Tuy nhiên, ông Powell cho rằng tác động này có thể được bù đắp phần nào nhờ sản lượng năng lượng trong nước tăng.
Phương Võ
