"Chạm" lịch sử bằng công nghệ
Không cần xếp hàng mua vé, không phải lật giở những bảng thuyết minh dài dòng, cũng không nhất thiết phải có hướng dẫn viên đi kèm. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, du khách ngày nay có thể tự do khám phá điểm đến, tiếp cận kho tri thức phong phú về lịch sử, văn hóa và chủ động thiết kế hành trình theo cách riêng của mình.
Những trải nghiệm như vậy đang dần trở thành điều quen thuộc tại nhiều điểm du lịch trên cả nước, nơi chuyển đổi số từng bước làm thay đổi cách con người tiếp cận, cảm nhận và khám phá di sản.
Trong bối cảnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), blockchain, thực tế ảo (VR)… đang tạo tác động sâu rộng tới ngành Du lịch. Chuyển đổi số không chỉ thúc đẩy đổi mới phương thức quản lý, kinh doanh mà còn hình thành xu hướng "du lịch thông minh" tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Một trong những điểm đến tiêu biểu cho thấy hiệu quả rõ nét của việc ứng dụng công nghệ số là Khu Di sản Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội). Tại đây, lịch sử không còn được kể bằng những dòng chữ khô cứng mà được tái hiện sinh động bằng ánh sáng, hình ảnh và công nghệ hiện đại.
Du khách xem vở trình diễn “Kinh đô Thăng Long” bằng công nghệ 3D mapping và không gian trải nghiệm số tại khu di sản.
Tham quan phòng trưng bày "Báu vật Hoàng cung Thăng Long", du khách có thể tận mắt chứng kiến những mảnh gốm sứ ngự dụng được phục dựng trọn vẹn nhờ công nghệ trình chiếu 3D Mapping. Từng hoa văn, đường nét tinh xảo hiện lên rõ nét mang lại cảm giác như hiện vật đang "sống lại" trước mắt người xem.
Chia sẻ với Người Đưa Tin, bạn Quang Minh – một du khách trẻ cho biết bản thân thực sự bất ngờ trước cách tiếp cận mới mẻ này.
"Chỉ từ một mảnh gốm nhỏ hàng nghìn năm tuổi, công nghệ giúp tôi hiểu rõ hơn giá trị lịch sử và cảm nhận hiện vật một cách trực quan, sinh động", Minh nói, đồng thời cho rằng cách trưng bày hiện đại khiến việc tham quan không còn khô cứng.
Trước đây, Minh từng nghĩ bảo tàng chỉ phù hợp với người lớn tuổi hoặc người nghiên cứu lịch sử, nhưng với cách làm mới, người trẻ cũng dễ tiếp cận và hứng thú tìm hiểu sâu hơn.
Không xa đó, nhiều du khách lựa chọn hình thức quét mã QR để tự tìm hiểu thông tin về hiện vật. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, toàn bộ dữ liệu về nguồn gốc, niên đại và giá trị lịch sử được hiển thị đầy đủ, rõ ràng.
Theo du khách Lê Hương Giang, cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với giới trẻ bởi sự tiện lợi và chủ động.
"Tôi có thể tự chọn nội dung mình quan tâm, đọc kỹ thông tin ngay tại chỗ mà không phải chờ hướng dẫn viên. Việc tra cứu bằng QR cũng giúp tiết kiệm thời gian và tạo cảm giác trải nghiệm rất 'công nghệ'", Giang nhận xét.
Du khách dễ dàng quét mã QR để tự tìm hiểu thông tin về hiện vật.
Không chỉ riêng Hoàng thành Thăng Long, chuyển đổi số đang được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn ngành du lịch. Nhận thức rõ vai trò của công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác định phát triển du lịch gắn với chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm trong nhiều năm qua.
Theo Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh, ngành Du lịch đang từng bước xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái du lịch thông minh nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.
Nhiều nền tảng số dùng chung đã được xây dựng và đưa vào vận hành như cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia, hệ thống báo cáo thống kê từ Trung ương đến địa phương, ứng dụng "Du lịch Việt Nam – Vietnam Travel", thẻ du lịch thông minh, vé điện tử, hệ thống thuyết minh đa phương tiện....
Ở cấp địa phương, bức tranh chuyển đổi số trong du lịch ngày càng rõ nét như Tp. Hồ Chí Minh đẩy mạnh số hóa tài nguyên du lịch, ứng dụng công nghệ 3D trong quảng bá hay tại Quảng Ninh xây dựng cổng thông tin du lịch thông minh, triển khai hàng trăm điểm wifi miễn phí; Đà Nẵng phát triển các ứng dụng du lịch số, hội chợ du lịch trực tuyến và nền tảng trải nghiệm thực tế ảo,...
Vẫn còn khoảng trống trong chuyển đổi số du lịch
Ở góc độ doanh nghiệp, yêu cầu đổi mới tư duy và mô hình hoạt động cũng trở nên cấp thiết nhằm thích ứng với sự thay đổi mạnh mẽ trong hành vi tiêu dùng của du khách.
Ông Trần Tuấn Huy - Trưởng phòng Marketing Công ty Lữ hành Hà Nội (Hanoitourist) cho biết, hiện nay phần lớn các khâu từ tìm kiếm thông tin, so sánh sản phẩm đến thanh toán tour đều diễn ra trên môi trường trực tuyến do đó nếu doanh nghiệp không chuyển đổi số coi như không thể tồn tại.
"Nắm bắt xu thế đó, Hanoitourist triển khai chiến lược chuyển đổi số toàn diện, lấy truyền thông và marketing làm mũi nhọn. Doanh nghiệp tăng cường hiện diện trên các nền tảng số như Facebook, TikTok, YouTube; đầu tư nội dung hình ảnh, video trải nghiệm để tiếp cận hiệu quả nhóm khách hàng trẻ", ông Huy cho hay.
Cùng với đó, hệ thống quản lý quan hệ khách hàng (CRM) của Hanoitourist được ứng dụng nhằm tự động hóa quy trình chăm sóc, theo dõi hành trình mua tour và cá nhân hóa dịch vụ. Các công cụ chatbot, SMS marketing, email tự động giúp thông tin đến tay khách hàng nhanh chóng, thuận tiện, qua đó gia tăng tỷ lệ khách quay lại.
Du khách trải nghiệm công nghệ thực tế ảo khi tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Ảnh:HL).
Không chỉ ở khâu bán hàng, chuyển đổi số còn được Hanoitourist triển khai trong quản trị nội bộ và điều hành tour. Hoạt động nhân sự, hành chính, kế toán, điều hành được tích hợp trên phần mềm quản trị, góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và năng suất lao động.
Tuy đạt được những kết quả bước đầu, quá trình chuyển đổi số trong du lịch vẫn còn không ít "khoảng trống" về hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp cho thấy sự cần thiết của các giải pháp mang tính đồng bộ và dài hạn.
Theo ông Vũ Thế Bình - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, chuyển đổi số chỉ có thể phát huy hiệu quả thực chất khi được triển khai trên nền tảng một hệ thống giải pháp tổng thể, trong đó trọng tâm là hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số dùng chung, đào tạo nguồn nhân lực và tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp.
"Cần sớm hoàn thiện khung pháp lý về du lịch số để tạo nền tảng cho doanh nghiệp yên tâm đầu tư, đổi mới và sáng tạo", ông Bình nhấn mạnh.
Đáng chú ý, việc sửa đổi Luật Du lịch cần được đặt ra theo hướng bổ sung các quy định về quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia, qua đó tạo hành lang pháp lý cho sự phát triển các mô hình kinh doanh du lịch dựa trên công nghệ.
Ở tầm chiến lược, nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng nền tảng du lịch số quốc gia dùng chung, bảo đảm liên thông dữ liệu từ Trung ương đến địa phương và kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp. Trên nền tảng đó, hình thành bản đồ du lịch số và trung tâm dữ liệu lớn phục vụ công tác phân tích, dự báo và xúc tiến.
Cùng với hạ tầng, ông Bình cho rằng cần đẩy mạnh số hóa toàn bộ chuỗi giá trị du lịch, triển khai rộng rãi các ứng dụng như vé điện tử, bản đồ số, chatbot, hướng dẫn viên ảo và trí tuệ nhân tạo nhằm cá nhân hóa trải nghiệm du khách.
Một trụ cột quan trọng khác là phát triển nguồn nhân lực du lịch số thông qua đào tạo kỹ năng số, marketing số, phân tích dữ liệu; đồng thời tổ chức các khóa bồi dưỡng cho cán bộ quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng tại điểm đến, gắn với nhu cầu thực tiễn.
Về tài chính, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam đề xuất các cơ chế hỗ trợ cụ thể như tín dụng ưu đãi, chính sách thuế, quỹ hỗ trợ chuyên ngành; xây dựng sàn giao dịch du lịch số quốc gia và mạng lưới tư vấn giúp doanh nghiệp chuyển đổi hiệu quả.
Trong bối cảnh hành trình du khách không bị giới hạn bởi ranh giới hành chính, ông Bình khẳng định liên kết vùng trên nền tảng số là yêu cầu tất yếu, thông qua xây dựng các nền tảng liên tỉnh, hình thành cụm du lịch thông minh tại các vùng trọng điểm, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái du lịch số Việt Nam theo hướng bền vững, hiện đại.
