Giếng khoan Shenditake 1 xuyên xuống 10.910 m dưới sa mạc Taklimakan, nơi nhiệt độ có thể lên khoảng 220 độ C và áp suất đạt 145 MPa. Shenditake 1 nằm tại bồn địa Tarim, Tân Cương, được hoàn thành ở độ sâu 10.910 m vào đầu năm 2025. CNPC gọi đây là giếng thăm dò khoa học đầu tiên của Trung Quốc vượt độ sâu 10.000 m, đánh dấu bước tiến đáng kể trong công nghệ thăm dò lòng đất siêu sâu.
Giếng này không chỉ nhằm tìm kiếm dầu khí mà còn đóng vai trò như một "kính viễn vọng" hướng xuống lòng đất, giúp giới khoa học thu thập dữ liệu trực tiếp từ những tầng địa chất có tuổi đời hàng trăm triệu năm.
Trong nhiều thập niên, độ sâu 10 km được xem là một trong những giới hạn lớn của ngành dầu khí trên đất liền. Nhiệt độ, áp suất và cấu tạo đá phức tạp có thể nhanh chóng đẩy thiết bị khoan thông thường đến giới hạn hoạt động.
Shenditake 1 bắt đầu được khoan ngày 30/5/2023. Đội ngũ kỹ thuật mất 279 ngày để vượt mốc 10.000 m, nhưng khoảng 910 m cuối cùng lại trở thành một trong những phần khó khăn nhất. Toàn bộ chiến dịch kéo dài 632 ngày, tương đương gần 21 tháng.
Giếng cuối cùng xuyên qua 12 hệ tầng có đặc tính đá và áp suất khác nhau. Theo tài liệu của CNPC, nhiệt độ dưới giếng có thời điểm lên khoảng 220 độ C, trong khi áp suất đạt 145 MPa.
Áp suất này thậm chí cao hơn áp suất nước tại đáy rãnh Mariana. Nhiều dụng cụ khoan thông thường không được thiết kế để hoạt động trong điều kiện nhiệt độ và áp suất như vậy.
Trong quá trình thi công, đội dự án sử dụng 29 mũi khoan, trong đó 28 chiếc được sản xuất trong nước. Việc khoan xuống gần 11 km cũng trở thành một cuộc thử nghiệm quy mô lớn đối với thiết bị, vật liệu, dung dịch khoan và công nghệ đo giếng của Trung Quốc.
Các kỹ sư phải thực hiện hàng loạt công việc ở độ sâu chưa từng có, từ lấy lõi đá, đo địa vật lý đến trám xi măng và bảo vệ thành giếng. Dữ liệu thu được tạo nên một mặt cắt trực tiếp xuyên qua hơn 10 km địa tầng của bồn địa Tarim, cung cấp thông tin phục vụ nghiên cứu quá trình hình thành dầu khí và cấu trúc sâu của khu vực.
Trong quá trình khoan, giếng ghi nhận nhiều tầng có dầu khí tại các hệ tầng sâu hơn 8.000 m. Đặc biệt, ở độ sâu trên 10.000 m, các hệ tầng Cambri Shayi Like, Wusongger và Xiaoerbulake đều xuất hiện dấu hiệu dầu khí. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc phát hiện tài nguyên dầu khí ở tầng sâu 10.000 m.
Theo CNPC, chỉ trong khoảng 5 năm, khu vực Tarim đã chứng kiến những đợt khoan hơn 220 giếng siêu sâu được ví như những "đỉnh Everest dưới lòng đất". Đến năm 2026, số giếng sâu hơn 8.000 m tại khu vực đã vượt 260.
Thay vì tập trung vào một giếng kỷ lục, mục tiêu ngày càng chuyển sang biến khả năng khoan 8.000-10.000 m thành công nghệ có thể triển khai thường xuyên.
Tarim hiện là cơ sở sản xuất dầu khí siêu sâu lớn nhất Trung Quốc. Sản lượng dầu khí quy đổi khai thác từ độ sâu trên 6.000 m đã tăng mạnh trong những năm gần đây, trong khi hoạt động phát triển các mỏ ở cấp độ 8.000 m đang bước vào giai đoạn quy mô lớn.
Trong tháng 5/2026, CNPC cho biết Tarim Oilfield cùng các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng đã phát triển hệ thống đầu giếng chịu áp suất cực cao 175 MPa phục vụ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí siêu sâu.
Thiết bị phải giải quyết hàng loạt vấn đề về vật liệu, thiết kế, chế tạo và kiểm định trong môi trường áp suất cực lớn. Bộ thiết bị đầu giếng 175 MPa đầu tiên do Trung Quốc tự phát triển đã được đưa vào hoạt động từ tháng 5/2025.
CNPC đầu năm 2026 đánh giá việc hoàn thành giếng đã giúp tạo bước đột phá trong toàn bộ chuỗi lý thuyết và công nghệ công trình lòng đất siêu sâu của nước này.
Mục tiêu sau Shenditake 1 không đơn thuần là tiếp tục đào chính giếng này xuống sâu hơn. Trung Quốc đang sử dụng những dữ liệu và kinh nghiệm thu được để phục vụ thế hệ giếng siêu sâu tiếp theo.
Theo SCMP, CNPC News
