Tập đoàn Boeing vừa chính thức xác nhận việc chấm dứt các cuộc đàm phán với Indonesia về thương vụ mua sắm tiêm kích F-15. Thông tin này được công bố vào ngày 3/2 trong khuôn khổ Triển lãm Hàng không Singapore (Singapore Airshow), dập tắt hy vọng về việc xuất khẩu dòng máy bay chiến đấu hạng nặng và đắt đỏ nhất trong thế giới phương Tây hiện nay.
Ông Bernd Peters, Phó Chủ tịch phụ trách chiến lược và phát triển kinh doanh của Boeing, nhận định: “Về quan hệ đối tác F-15 với Indonesia, đây không còn là một chiến dịch tích cực đối với chúng tôi nữa.”
Trước đó, vào đầu năm 2023, Indonesia đã ký một thỏa thuận dự kiến mua 24 chiếc F-15. Theo kế hoạch, phiên bản F-15IDN dành cho Indonesia sẽ dựa trên cấu hình của dòng F-15EX hiện đang được sản xuất cho Không quân Mỹ, nhưng có những điều chỉnh riêng để phù hợp với yêu cầu tác chiến của Jakarta.
Tính đến thời điểm hiện tại, F-15EX chỉ có một khách hàng nước ngoài duy nhất là Bộ Quốc phòng Israel, đơn vị mà Boeing đã bắt đầu triển khai sản xuất đơn hàng từ cuối tháng 12 vừa qua.
Bối cảnh quan hệ quốc phòng và sức ép từ môi trường quốc tế
Quan hệ giữa Jakarta và Washington đã trở nên xấu đi đáng kể kể từ năm 2023. Các nguồn tin từ Indonesia đồng loạt cáo buộc phía Hoa Kỳ đứng sau kích động các cuộc bạo động quy mô lớn trên khắp quốc gia này kể từ tháng 8/2025.
Việc Jakarta duy trì mối quan hệ kinh tế và công nghệ chặt chẽ với Trung Quốc đã khiến nhiều nước phương Tây tìm cách gây sức ép, bao gồm cả những đe dọa về cấm vận kinh tế.
Sự quan tâm của Indonesia đối với F-15 ban đầu được cho là xuất phát từ nhu cầu cấp thiết về một dòng tiêm kích hạng nặng tầm xa hiện đại để thay thế các phi đội Su-27 và Su-30 cũ kỹ.
Trên thế giới hiện nay, chỉ có Trung Quốc, Nga và Hoa Kỳ là những quốc gia sản xuất được dòng máy bay này, nhưng Trung Quốc vốn không cung cấp phiên bản nội địa tương ứng để xuất khẩu. Trước khi chuyển hướng sang F-15, Không quân Indonesia từng có kế hoạch mua tiêm kích Su-35 của Nga, nhưng thương vụ đã đổ vỡ do những áp lực trừng phạt từ phía Mỹ.
Vào tháng 2 năm 2018, Bộ Quốc phòng Indonesia từng đặt hàng 11 chiếc Su-35S của Nga, với dự định tiếp tục mua thêm để trang bị cho nhiều phi đội. Tuy nhiên, đến tháng 8 cùng năm, Tổng vụ trưởng Bộ Thương mại Indonesia, ông Oke Nurwan, xác nhận rằng "Mỹ đang tìm cách can thiệp" nhằm phá hoại thỏa thuận trao đổi hàng hóa để thanh toán cho Su-35.
Đến năm 2024, thương vụ trị giá 1,1 tỷ USD này chính thức được xác nhận là đã tạm dừng, nguyên nhân chủ yếu đến từ các đe dọa trừng phạt của Washington theo Đạo luật Chống lại các đối thủ của Mỹ thông qua trừng phạt (CAATSA).
Những đe dọa này được xem là tác nhân thúc đẩy chính phủ Indonesia tìm cách xây dựng một nền kinh tế "miễn nhiễm với trừng phạt". Quá trình này diễn ra đặc biệt nhanh chóng từ đầu năm 2022, thông qua các biện pháp như giảm phụ thuộc vào các hệ thống thanh toán của phương Tây.
Quyết định chọn J-10C của Trung Quốc
Vào tháng 10 năm 2025, Bộ trưởng Quốc phòng Indonesia Sjafrie Sjamsoeddin cùng nhiều quan chức địa phương xác nhận Bộ Quốc phòng đã đặt hàng 42 chiếc tiêm kích J-10C "thế hệ 4+" từ Trung Quốc.
Quyết định này được đưa ra sau khi có những báo cáo về thành công vang dội của J-10C trong biên chế Không quân Pakistan vào đầu tháng 5, khi dòng máy bay này được cho là đã bắn hạ nhiều tiêm kích của Ấn Độ, trong đó có ít nhất một chiếc Rafale.
Mặc dù J-10C có tầm hoạt động ngắn hơn nhiều so với F-15 hay Su-35, nhưng chi phí vận hành và nhu cầu bảo dưỡng của nó thấp hơn đáng kể. Điều này cho phép Indonesia mua sắm với số lượng lớn hơn để triển khai tại nhiều căn cứ trên khắp cả nước.
Về mặt kỹ thuật, hệ thống vũ khí và thiết bị điện tử của J-10C tiên tiến hơn nhiều so với Su-35 và tương đương với F-15EX. Tuy nhiên, trong bối cảnh các máy bay chiến đấu do Mỹ cung cấp thường bị cắt giảm tính năng đáng kể khi xuất khẩu, J-10C được kỳ vọng sẽ mang lại khả năng tác chiến vượt trội với mức chi phí chỉ bằng một phần nhỏ.
