Liên hợp quốc (LHQ) đang đối mặt với nguy cơ cạn tiền trong năm 2026 nếu các quốc gia thành viên không sớm thực hiện nghĩa vụ tài chính, theo cảnh báo mới nhất của Tổng thư ký Antonio Guterres.
Theo Al Jazeera, trong thư gửi đến toàn bộ 193 quốc gia thành viên vào cuối tháng 1, ông Guterres cho biết tổ chức quốc tế lớn nhất thế giới đang đứng trước nguy cơ sụp đổ tài chính trong tương lai rất gần do tình trạng nợ phí kéo dài và những quy định ngân sách đã lỗi thời.
Nợ phí kỷ lục, tiền mặt cạn dầnTheo lãnh đạo LHQ, cuộc khủng hoảng hiện nay không còn mang tính tạm thời mà đã trở thành vấn đề mang tính hệ thống, đe dọa trực tiếp đến hoạt động thường nhật của tổ chức, từ duy trì hòa bình, hỗ trợ nhân đạo cho đến các chương trình phát triển và bảo vệ nhân quyền.
"Hoặc các quốc gia thành viên thực hiện đầy đủ, đúng hạn nghĩa vụ đóng góp hoặc LHQ buộc phải cải tổ sâu các quy định tài chính để tránh nguy cơ đổ vỡ" - ông Guterres nhấn mạnh.
Theo số liệu được LHQ công bố, tính đến cuối năm 2025, tổng số tiền các nước thành viên chưa thanh toán đã lên đến khoảng 1,57 tỉ USD – mức cao nhất từ trước đến nay.
Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres cảnh báo tổ chức này đang đứng trước nguy cơ khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Ảnh: AP
Trong khi đó, quỹ dự trữ tiền mặt của tổ chức lại ngày càng thu hẹp, không đủ để duy trì hoạt động như những năm trước.
Theo quy định hiện hành, mức đóng góp của mỗi quốc gia được tính dựa trên quy mô nền kinh tế, thu nhập bình quân và một số yếu tố khác. Mỹ hiện đóng khoảng 22% ngân sách cốt lõi của LHQ, trong khi Trung Quốc chiếm khoảng 20%.
Tuy nhiên, đến nay, chỉ có hơn 30 quốc gia hoàn tất nghĩa vụ đóng góp ngân sách thường niên năm 2026. Phần lớn các nước còn lại vẫn chậm trễ hoặc chưa thanh toán đầy đủ.
Mỹ cắt giảm tài trợCảnh báo của Tổng thư ký LHQ được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục thu hẹp vai trò tại các thể chế đa phương. Washington đã cắt giảm mạnh các khoản đóng góp tự nguyện và tuyên bố rút khỏi một số cơ quan trực thuộc LHQ.
Ngoài ra, Mỹ cũng chưa thực hiện đầy đủ các khoản đóng góp bắt buộc cho ngân sách thường xuyên và hoạt động gìn giữ hòa bình. Điều này khiến áp lực tài chính đối với LHQ ngày càng gia tăng.
Một số chuyên gia quốc tế cho rằng việc Mỹ thúc đẩy sáng kiến "Hội đồng Hòa bình" riêng, với mức phí tham gia cao, có thể làm suy yếu thêm vai trò trung tâm của LHQ trong điều phối các vấn đề toàn cầu.
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất là quy định buộc LHQ phải hoàn trả phần ngân sách chưa sử dụng cho các quốc gia thành viên vào cuối năm tài khóa ngay cả khi tổ chức này đang thiếu tiền mặt.
Trong thư gửi các đại sứ, Tổng thư ký LHQ cho rằng quy định này đã lỗi thời và không còn phù hợp với bối cảnh hiện nay, khi tổ chức liên tục phải ứng phó với khủng hoảng nhân đạo, xung đột vũ trang và biến đổi khí hậu trên diện rộng.
Trước áp lực tài chính, LHQ đã thông qua ngân sách năm 2026 ở mức 3,45 tỉ USD, giảm khoảng 7% so với năm trước. Đồng thời, ban lãnh đạo cũng triển khai sáng kiến cải tổ mang tên UN80 nhằm tinh giản bộ máy, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Tuy nhiên, theo ông Guterres, các biện pháp thắt lưng buộc bụng chỉ mang tính tạm thời. Nếu các khoản nợ tiếp tục kéo dài, LHQ có thể cạn tiền mặt ngay từ giữa năm nay.
"Cuộc khủng hoảng đang xấu đi nhanh chóng và sẽ còn trầm trọng hơn nếu không có giải pháp căn cơ" - Tổng thư ký LHQ cảnh báo.
