Trong vòng 5 năm qua, bản đồ ngành xe điện (EV) thế giới đã chứng kiến một cuộc đổi ngôi ngoạn mục. Gã khổng lồ xe điện đến từ Trung Quốc BYD không còn chỉ quẩn quanh ở thị trường nội địa.
Bằng cách chấp nhận rủi ro và thực hiện chiến lược mở rộng thần tốc, BYD đã chính thức vượt mặt Tesla về doanh số tại hơn 20 quốc gia và khu vực, xác lập vị thế dẫn đầu mới trong kỷ nguyên di động xanh.
Cú đảo chiều lịch sử
Một trong những cột mốc chấn động nhất diễn ra vào năm ngoái tại Vương quốc Anh: Doanh số hàng năm của BYD đã lần đầu tiên vượt qua Tesla. Hình ảnh ông Wang Chuanfu, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch BYD tươi cười chụp ảnh cùng vị khách hàng mua chiếc Atto 3 tại một đại lý ở phía Tây London đã trở thành biểu tượng cho sự hiện diện mạnh mẽ của hãng xe này tại châu Âu.
Sự bành trướng này vốn là kim chỉ nam của Chủ tịch Vương Truyền Phúc. Trong các cuộc họp nội bộ năm 2021, ông thường xuyên nhấn mạnh: "Toyota Motor và Volkswagen có vẻ hơi chậm chân trong việc điện hóa, nhưng một khi họ bứt phá, tác động sẽ rất lớn. BYD tuyệt đối phải nhanh hơn nữa".
Đối với ông Vương, việc chạy nhanh hơn đối thủ không chỉ là tham vọng, mà là điều kiện tiên quyết để tồn tại.
Dữ liệu từ Nikkei và S&P Global Mobility khi so sánh con số của năm 2020 và 2025 đã chỉ ra một sự thực phũ phàng cho Tesla: BYD đã vượt qua hãng xe của Elon Musk tại 22 quốc gia và khu vực.
Không chỉ thắng thế tại các quốc gia châu Âu như Tây Ban Nha, Ý hay Vương quốc Anh, BYD còn chiếm lĩnh cả những thị trường xe sang khó tính như Hong Kong (Trung Quốc) và Singapore.
Vũ khí sắc bén nhất của BYD chính là giá thành. Theo một đơn vị nghiên cứu tại Trung Quốc, giá trung bình một chiếc xe du lịch của BYD tại thị trường nội địa năm ngoái chỉ rơi vào khoảng 114.000 Nhân dân tệ (tương đương 16.600 USD theo tỷ giá hiện tại).
Mức giá "hủy diệt" này có được nhờ khả năng tự chủ hoàn toàn trong việc sản xuất pin và các linh kiện cốt lõi, giúp BYD tối ưu hóa chi phí đến mức tối đa.
Theo Nikkei, cách BYD tiếp cận các thị trường mới rất bài bản. Tại Uruguay, quốc gia chỉ có 3,4 triệu dân với quy mô thị trường xe mới khoảng 70.000 chiếc, BYD đã âm thầm đặt nền móng từ đầu những năm 2010 thông qua việc thử nghiệm xe buýt điện.
Từ niềm tin với chính quyền địa phương qua những dự án công cộng, BYD mới bắt đầu tiến quân vào phân khúc xe cá nhân.
Tại Peru, cảng Chancay nằm trong dự án nằm trong sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc đã đi vào hoạt động toàn diện từ tháng 6/2025, mở ra một "con đường tơ lụa" trên biển trực tiếp từ châu Á đến Nam Mỹ.
Nhờ bến cảng này, thời gian vận chuyển xe từ Trung Quốc đã được cắt giảm từ 35 xuống còn 25 ngày, giúp xe điện Trung Quốc tràn ngập các kệ hàng tại Nam Mỹ với chi phí logistic thấp nhất.
Thách thức
Dù bùng nổ, con đường của BYD không trải đầy hoa hồng. Tại Bắc Mỹ, kế hoạch xây dựng nhà máy tại Mexico nhằm "lách" hàng rào thuế quan đã phải tạm dừng dưới áp lực từ chính quyền của Tổng thống Donald Trump.
Tại châu Âu, các tiêu chuẩn mới của EU về ưu tiên xe điện nhỏ gọn cũng được cho là động thái nhằm kìm hãm các tay chơi Trung Quốc.
Tuy nhiên, BYD không có đường lùi. Thị trường nội địa Trung Quốc đã bắt đầu có dấu hiệu bão hòa và sụt giảm. Năm ngoái, hãng chỉ bán được khoảng 3,5 triệu xe tại quê nhà, giảm 10% so với năm 2024. Đặc biệt, dòng tiền tự do (Free Cash Flow) của hãng đã rơi xuống mức âm 44 tỷ Nhân dân tệ, mức âm kỷ lục trong vòng 15 năm qua, gây áp lực lớn lên nguồn vốn đầu tư quốc tế.
Để hóa giải các rào cản thương mại, BYD đang chuyển dịch mạnh mẽ từ "xuất khẩu xe" sang "sản xuất tại chỗ". Sau các nhà máy tại Thái Lan (2024) và Brazil (2025), một cơ sở sản xuất xe du lịch tại Hungary dự kiến sẽ đi vào hoạt động ngay trong năm nay.
Bất chấp điều đó, tờ Nikkei cho biết Trung Quốc đã vượt qua Nhật Bản để trở thành nước xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới vào năm 2023. Dù các hãng xe Nhật vẫn đang duy trì sản lượng khổng lồ tại nước ngoài (hơn 16 triệu xe vào năm 2024), nhưng với tốc độ của BYD và các đồng hương như Great Wall Motor hay Chery, khoảng cách này đang bị thu hẹp nhanh hơn bao giờ hết.
*Nguồn: Nikkei
