Lời đe dọa mới nhất của Tổng thống Trump về việc rút Mỹ khỏi NATO đã đẩy Liên minh Bắc Đại Tây Dương vào tình trạng hỗn loạn.
Nếu không có quyết định tương ứng từ Quốc hội, ông Trump không thể chấm dứt tư cách thành viên của Mỹ trong liên minh xuyên Đại Tây Dương, vốn được thành lập với sự giúp đỡ của Mỹ vào năm 1949.
Ngay cả khi Quốc hội bỏ phiếu để làm như vậy (một kết quả khó xảy ra do sự ủng hộ mạnh mẽ của lưỡng đảng đối với NATO), theo các quy tắc của liên minh, sẽ phải mất một năm trước khi việc rút lui được chính thức hóa.
Điều này khó có thể xoa dịu các đồng minh đang lo lắng, những người trong những năm gần đây đã thực hiện mọi nỗ lực ngoại giao để xoa dịu vị Tổng thống Mỹ khó tính.
Phát ngôn viên NATO hôm 1/4 đã từ chối bình luận về lời đe dọa của ông Trump, được đưa ra trong cuộc phỏng vấn với tờ The Telegraph của Anh.
Mỹ là thành viên lớn và giàu nhất của NATO, vượt xa tất cả các nước khác. Họ sở hữu quân đội mạnh nhất trong liên minh 32 quốc gia.
Hiện tại, ít nhất 70.000 lính Mỹ đang đóng quân ở châu Âu để răn đe Nga và các đối thủ khác khỏi các cuộc tấn công. Và kho vũ khí hạt nhân của Mỹ cung cấp đảm bảo an ninh đáng tin cậy cho toàn bộ lục địa.
"Nếu không có Mỹ, hệ thống răn đe và chiến lược quốc phòng của liên minh sẽ thay đổi về cơ bản", ông Sten Rynning, Giáo sư Nghiên cứu Chiến tranh tại Đại học Nam Đan Mạch cho biết trong một cuộc phỏng vấn hôm 1/4.
Theo ông Rynning, Nga sẽ trở nên táo bạo hơn trong các hành động quân sự chống lại Ukraine, quốc gia mà NATO đang giúp bảo vệ, và điều này sẽ làm gia tăng sự đối đầu ở các nước cộng hòa Baltic thuộc Liên Xô cũ.
Nga cũng sẽ cố gắng chia rẽ Tây Âu và các thành viên phía Đông của liên minh, như Thổ Nhĩ Kỳ và Hungary.
Giáo sư Rynning lưu ý, liên minh sẽ trải qua sự phân cực địa lý sâu sắc hơn, buộc các thành viên phải chi tiêu nhiều hơn nữa cho quốc phòng.
Điều này sẽ đòi hỏi sự ủng hộ của người dân châu Âu và Canada - những người vốn đã mệt mỏi với các khoản chi tiêu quân sự trong suốt 4 năm Nga tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine, đưa cuộc chiến đến gần biên giới NATO hơn.
Kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền Tổng thống vào năm 2025, một số thành viên NATO đã cố gắng giảm bớt sự phụ thuộc vào hỗ trợ quân sự của Mỹ.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron - quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân riêng, đã nói về sự cần thiết của "quyền tự chủ chiến lược" trong quốc phòng của châu Âu. Các quan chức EU cũng đưa ra nhiều tuyên bố tương tự.
Những lo ngại này càng gia tăng khi ông Trump đe dọa chiếm Greenland thuộc về Đan Mạch - một thành viên NATO.
Tiếng nói càng vang dội hơn khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran bắt đầu, khiến hoạt động vận tải hàng hóa gần như bị đình trệ hoàn toàn ở eo biển Hormuz quan trọng, dẫn đến giá năng lượng tăng cao.
Ông Trump khó lòng thực hiện lời đe dọa rời khỏi NATO.
Giáo sư Rynning bày tỏ nghi ngờ về việc ông Trump sẽ thực hiện lời đe dọa rời khỏi NATO. Ông cho rằng Mỹ có "lợi ích rất lớn" trong việc đảm bảo an ninh cho châu Âu.
Các căn cứ, nhân sự và vũ khí của Mỹ được triển khai trên lục địa này cho phép họ chống lại các mối đe dọa trước khi chúng tiếp cận lãnh thổ Mỹ.
"Tôi không nghĩ ông ấy hiểu hết những gì Mỹ sẽ mất nếu quay lưng lại với châu Âu", Giáo sư Rynning nói và bình luận thêm: "Châu Âu sẽ mất rất nhiều, điều đó không thể phủ nhận, nhưng Mỹ cũng sẽ mất nhiều không kém".
Mặt khác, việc Mỹ rút khỏi NATO có thể mở lại các cuộc tranh luận chính trị nghiêm túc trong nội bộ NATO. Châu Âu và Canada sẽ đưa ra các quyết định về an ninh mà không cần sự chấp thuận của Mỹ.
"Kể từ khi ông Trump đắc cử, NATO đã không hoạt động ở cấp độ chính trị cao. Họ đơn giản là không có gì để thảo luận", Giáo sư Rynning nói.
Các thành viên liên minh đã quen với những lời đe dọa của ông Trump. Lần này theo Giáo sư Rynning, chúng xuất phát từ sự bất mãn của Tổng thống Mỹ với việc châu Âu ngần ngại chủ động mở lại eo biển Hormuz và ủng hộ cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào Iran.
Cuộc chiến này không ảnh hưởng đến lãnh thổ NATO và nhiều thành viên liên minh coi nó chẳng những không cần thiết mà còn bất hợp pháp.
Khi giá xăng tăng vọt, tỷ lệ ủng hộ ông Trump tại Mỹ giảm mạnh.
Giáo sư Rynning cho rằng có lẽ những lời đe dọa đối với NATO phản ánh "nhu cầu chuyển hướng sự bất mãn trong nước về chiến tranh bằng cách hướng nó sang các đối tác không trung thành".
Vị giáo sư kết luận: "Nhưng ông ta đã nhiều lần đưa ra những cảnh báo sai sự thật, vì vậy những lời đe dọa dần trở nên vô giá trị. Vì vậy tôi sẽ nói theo cách của Trump: Chúng ta hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra".
