Nga là một trong những cường quốc năng lượng hàng đầu thế giới. Mỗi năm, nước này sản xuất khoảng 1.221 Terawatt-giờ (TWh) điện. Sản lượng này giúp Nga giữ vững vị trí là nhà sản xuất điện lớn thứ 4 thế giới, theo dữ liệu của GlobalElectricity.
Bên cạnh khí tự nhiên và điện hạt nhân, thủy điện của Moscow tận dụng rất tốt nguồn nước khổng lồ từ các con sông vùng Siberia, giúp đưa "Xứ Bạch Dương" nằm trong số các quốc gia sản xuất thủy điện hàng đầu thế giới.
Để có được vị thế này, Nhà máy thủy điện Sayano-Shushenskaya đóng góp không hề nhỏ.
Nhà máy thủy điện Sayano-Shushenskaya (SSHPP) - công suất lắp đặt 6,4 GW - "kiêu hãnh" là nhà máy điện lớn nhất nước Nga; và là một trong những nhà máy thủy điện lớn nhất thế giới - đạt sản lượng điện trung bình hàng năm là 24 tỷ kWh điện sạch, BRICS Magazine thông tin..
Tổ máy thủy điện đầu tiên của đập Sayano-Shushenskaya được đưa vào vận hành ngày 18 tháng 12 năm 1978, và tổ máy cuối cùng (thứ 10) vào ngày 25 tháng 12 năm 1985. Ảnh: BT Image/Shutterstock/FOTODOM
Ảnh: Isabel Kendzior/Shutterstock/FOTODOM
Sau một tai nạn thương tâm năm 2009 khiến một tuabin bị phá hủy và 75 người thiệt mạng, Nga nén bi thương và dốc sức tái thiết và hiện đại hóa Nhà máy ở quy mô lớn - tạo động lực mạnh mẽ cho các nhà sản xuất thiết bị điện của Nga.
Điều đáng nói, vào thời điểm xảy ra tai nạn, nhà máy chỉ có thể cung cấp cho lưới điện tối đa 4,4 GW điện. Sau khi "hồi sinh", nhà máy đang hoạt động với công suất tối đa 6,4 GW, liên tiếp tạo ra những sản lượng điện sạch kỷ lục phục vụ đời sống, sản xuất.
Đến nay, thiết kế của đập thủy điện Sayano-Shushenskaya là độc nhất vô nhị - đây là một trong những đập trọng lực vòm cao nhất và dài nhất thế giới - cao 242 mét và dài 1.074 mét. Để so sánh, tòa nhà chính của Đại học Quốc gia Moscow có chiều cao gần bằng (240 mét), và kim tự tháp Cheops (139 mét) - thấp hơn gần hai lần.
Để xây dựng con đập như vậy, người ta đã sử dụng 9.000.000 mét khối bê tông với tổng trọng lượng 20 triệu tấn - lượng này đủ để lát một con đường từ Moscow đến Vladivostok (cách nhau hơn 9000 km).
Dòng chữ tiếng Nga "Россия" trên đập Sayano-Shushenskaya. Ảnh: Ilya Naimushin/Sputnik
Vào năm 2020, chữ "Россия" (NGA) được khắc trên đập của nhà máy, trở thành dòng chữ khắc tên quốc gia lớn nhất thế giới và là dòng chữ khắc lớn nhất trên một công trình kỹ thuật ở xứ Bạch Dương. 15 nghệ sĩ graffiti đã cùng nhau tạo nên dòng chữ dài 570 mét và cao 52 mét, với ba màu cờ Nga. Hơn 9.000 lít sơn đã được sử dụng cho tác phẩm này.
Những điều này minh chứng cho khả năng vực dậy Sayano-Shushenskaya sau tai nạn thảm khốc của Nga đỉnh cao mức nào.
41 tỷ RUB Nga dùng "hồi sinh" Sayano-Shushenskaya
Ngày 17/8/2026 sẽ đánh dấu tròn 17 năm ngày xảy ra tai nạn thủy điện tồi tệ nhất thế giới: Vào ngày này năm 2009, Nhà máy thủy điện Sayano-Shushenskaya (SSHPP) trên sông Yenisei bị ngập lụt và sập đổ.
Gần 100 người thương vong. Siberia mất đi nhà máy điện lớn nhất của mình, với công suất 6,4 GW, trong nhiều năm. Chi phí khôi phục SSHPP ước tính khoảng 41 tỷ RUB.
Buổi sáng định mệnh...
Vào 8 giờ 13 sáng ngày 17 tháng 8 năm 2009, các bu lông nắp tuabin bị gãy khiến một tổ máy tuabin bị bật khỏi vị trí neo giữ do áp lực nước dao động và bị hất tung lên không trung tại Nhà máy thủy điện Sayano-Shushenskaya.
Các tuabin thủy điện của Sayano-Shushenskaya là những tuabin mạnh nhất ở Nga. Với trọng lượng khoảng 2.000 tấn, tuabin đã phá hủy mái nhà cao 27 mét của phòng tuabin, cũng như một số cấu trúc và bộ phận nhà máy gần đó.
Tuabin nặng 2000 tấn bị hư hỏng nặng. Ảnh: Alexander Kolbasov/ITAR-TASS
Hậu quả của vụ sập tường và ngập lụt tại phòng tuabin. Ảnh: Alexander Kolbasov/ITAR-TASS
Được đẩy bởi áp lực của cột nước cao 200 mét, một lượng nước khổng lồ 360 m3/giây đã phun trào khắp phòng tuabin, bao gồm cả các tầng dưới, gây ra nhiều sự cố ngắn mạch và làm tê liệt nhà máy điện ngay lập tức.
Tất cả các tổ máy thủy điện của nhà máy đều bị hư hại ở các mức độ khác nhau. Các cửa xả khẩn cấp của Sayano-Shushenskaya (hầu hết đều đang mở vào thời điểm xảy ra tai nạn) được nhân viên nhà máy đóng lại bằng tay, và công việc này hoàn tất vào khoảng 9 giờ 30 sáng giờ Moscow.
Tại thời điểm xảy ra tai nạn, có khoảng 300 người. Trong đó 116 người đang ở trong phòng tuabin bị ngập và phá hủy. 52 nhân viên đang ở dưới sàn phòng tuabin, 53 người khác ở trong các phòng bên dưới, và 1 người vẫn ở trên mái nhà. Tổng cộng, 75 người thiệt mạng, 15 người bị thương.
Nén bi thương, Nga "hồi sinh" Sayano-Shushenskaya ngay lập tức
Đập của Nhà máy thủy điện Sayano-Shushenskaya không bị hư hại, nhưng thiết bị trong nhà máy tuabin bị hỏng và cần được thay thế. Nhà máy điện trên đập về cơ bản phải được xây dựng lại từ đầu.
Công tác sửa chữa và dọn dẹp đống đổ nát bắt đầu gần như ngay lập tức sau tai nạn.
Khởi đầu công tác khôi phục nhà máy thủy điện năm 2009. Ảnh: Valery Matveyev/RIA Novosti
Công nhân tại Nhà máy thủy điện Sayano-Shushenskaya năm 2014. Ảnh: Maxim Stulov/Vedomosti
Chuyên gia điều tra kỹ thuật về nguyên nhân vụ tai nạn tại Sayano-Shushenskaya ước tính thiệt hại sơ bộ đối với chính nhà máy là 7 tỷ RUB. Riêng trong năm 2009, sản lượng điện thiếu hụt đã lên tới 8,95 tỷ kWh.
Việc phục hồi Nhà máy thủy điện Sayano-Shushenskaya mất hơn 5 năm (2009-2014). Tổ máy thủy điện đầu tiên đã sẵn sàng vào cuối năm 2009, và đến năm 2010, 4 tổ máy đã được đưa vào vận hành. Tất cả 10 tổ máy đều hoạt động đầy đủ vào năm 2014. Sau năm này, Sayano-Shushenskaya mạnh mẽ hơn bao giờ.
Năm 2020, Sayano-Shushenskaya đã sản xuất kỷ lục 26,6 tỷ kilowatt-giờ. Con số này đủ để cung cấp điện cho một thành phố hơn 1 triệu dân như St. Petersburg trong một năm.
Trải qua vụ tai nạn đau thương, Nhà máy thủy điện Sayano-Shushenskaya trở lại mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Ảnh: Alexander Kryazhev/RIA Novosti
