Trung tâm vũ trụ Baikonur (Nga), được biết đến với tên gọi Bệ phóng số 6 tại Khu vực 31 hoặc Khu vực 31/6, đã được sử dụng cho vụ phóng tên lửa Soyuz-2.1a mang theo tàu vũ trụ Soyuz MS-28 lên Trạm Vũ trụ Quốc tế ( ISS ) vào ngày 27/11/2025. Vụ phóng đã thành công và tàu vũ trụ đã đến trạm an toàn vài giờ sau khi phóng.
Tuy nhiên, vài giờ sau đó, các báo cáo cho thấy bệ phóng đã bị hư hại trong quá trình phóng. Theo video của Roscosmos, một bệ dịch vụ ở chân bệ phóng dường như không được cố định đúng cách và đã rơi xuống rãnh lửa bên dưới.
Về đích sớm hơn dự kiến
“Bệ phóng đã được kiểm tra, như thường lệ mỗi khi phóng tên lửa. Một số bộ phận của bệ phóng đã bị hư hại”, Roscosmos cho biết. Thông cáo không nêu rõ thiệt hại, nhưng Roscosmos khẳng định có thể khắc phục nhanh chóng. “Tất cả các linh kiện thay thế cần thiết đều có sẵn để sửa chữa, và thiệt hại sẽ được khắc phục trong thời gian ngắn.”
Các nhà quan sát bên ngoài không lạc quan như Roscosmos. Anatoly Zak, một chuyên gia lâu năm về các hoạt động vũ trụ của Nga, cho biết việc sửa chữa bệ phóng có thể mất đến hai năm, và nói thêm rằng vẫn chưa rõ liệu có thể thực hiện một giải pháp tạm thời để cho phép các vụ phóng tiếp tục diễn ra trong thời gian đó hay không.
“Về cơ bản, kể từ sự cố, Nga đã mất khả năng phóng người vào vũ trụ, điều chưa từng xảy ra kể từ năm 1961. Giờ đây, cần phải nhanh chóng sửa chữa bệ phóng này hoặc hiện đại hóa một bệ phóng khác”, nhà bình luận Egorov cho biết ngay sau khi vụ việc xảy ra.
Ngay sau khi xảy ra hư hại, một bộ dụng cụ thay thế hoàn chỉnh cho khoang dịch vụ đã được chuyển đến trung tâm vũ trụ, và các công nhân đã bắt đầu sửa chữa.
Ngày 3/3/2026, phía Roscosmos đã công bố những bức ảnh về cabin dịch vụ đã được phục hồi tại Tổ hợp phóng 31 Baikonur. Tập đoàn cho biết mọi thứ đã được khôi phục, chuyến phóng đầu tiên từ đây dự kiến diễn ra vào ngày 22/3, và công tác chuẩn bị sẽ bắt đầu từ đầu tháng.
Theo Roscosmos, công nhân đã chuẩn bị 2.350 mét vuông kết cấu, thay thế tất cả các bộ phận cố định bằng các bộ phận mới, thay thế và điều chỉnh hoàn toàn thiết bị điện, đồng thời kiểm tra và bảo dưỡng các bộ phận và cơ cấu cabin. Phần khó khăn nhất là lắp đặt các giàn dọc và ngang – các kết cấu dài 19 mét và nặng khoảng 17 tấn. Chúng phải được hạ xuống lỗ phóng của bệ phóng bằng cách sử dụng các dây cáp có chiều dài khác nhau.
Bệ phóng 31 tại Baikonur là bệ phóng duy nhất dành cho tên lửa Soyuz tại trung tâm vũ trụ này, và là bệ phóng duy nhất tại các cảng vũ trụ của Nga nơi chương trình du hành vũ trụ có người lái được thực hiện.
Những cột mốc làm thay đổi lịch sử
Kỷ nguyên vũ trụ bắt đầu vào năm 1957. Khi đó, việc xây dựng bãi phóng đã hoàn tất. Baikonur là sân bay vũ trụ đầu tiên và lớn nhất thế giới, nơi nhân loại thực hiện những bước chân đầu tiên vào không gian.
Hai vụ phóng thử đầu tiên vào năm 1957 của trung tâm vũ trụ vào ngày 15/5 và 12/7 đều thất bại. Nhưng vào ngày 21/8, tên lửa đạn đạo liên lục địa R-7 đã được phóng thành công. Sau đó, vào ngày 4/10, thế giới đã thay đổi mãi mãi - Baikonur đã đưa Sputnik 1 , vệ tinh nhân tạo đầu tiên, vào quỹ đạo. Một tháng sau, vào ngày 3/11, Liên Xô đã phóng vệ tinh thứ hai, lần này mang theo Laika, một chú chó husky và là sinh vật sống đầu tiên trong không gian.
Ngày 12/4/1961, nhà du hành vũ trụ Yuri Gagarin đã làm nên lịch sử với chuyến bay vào vũ trụ đầu tiên của con người trên tàu Vostok 1 , bay vòng quanh Trái đất trong 108 phút.
Ngày nay, Baikonur vẫn là một cột mốc quan trọng trong hoạt động thám hiểm không gian toàn cầu. Các tàu vũ trụ có người lái và chở hàng, cùng với các vệ tinh, thường xuyên được phóng từ địa điểm này, nhiều tàu hướng đến Trạm Vũ trụ Quốc tế ( ISS ).
Trải rộng trên diện tích khổng lồ 6.717 km², Baikonur có 12 bệ phóng (sáu bệ đang hoạt động), 11 tòa nhà lắp ráp và thử nghiệm, bốn trạm tiếp nhiên liệu, một khu phức hợp đo lường với trung tâm tính toán, và một nhà máy sản xuất oxy và nitơ. Cơ sở hạ tầng của nó bao gồm hai sân bay hạng nhất, hơn 400 km đường sắt, 1.000 km đường cao tốc, hơn 600 trạm biến áp, 6.000 km đường dây điện và 2.500 km mạng lưới thông tin liên lạc. Trung tâm vũ trụ này sử dụng hơn 10.000 nhân viên.
Baikonur như một điểm đến du lịch
Từng là một căn cứ tối mật, Baikonur giờ đây thu hút du khách từ khắp nơi trên thế giới. Tuy nhiên, du khách phải xin giấy phép trước, ước tính khoảng 2 tháng. Các công ty du lịch cung cấp các tour được thiết kế riêng. Du khách sẽ khám phá các bệ phóng đang hoạt động và đã ngừng hoạt động, mô hình tàu vũ trụ, các triển lãm bảo tàng và các địa điểm lịch sử. Họ cũng được chứng kiến các công tác chuẩn bị trước khi phóng, việc lắp đặt tên lửa vào vị trí thẳng đứng và các nghi lễ tiễn đưa phi hành gia.
Điểm nổi bật của trải nghiệm chính là màn phóng tên lửa, được quan sát từ một điểm quan sát an toàn được chỉ định.
Hàng năm, trung tâm vũ trụ này đón khoảng 1.500 lượt khách, bao gồm gia đình các phi hành gia và những người đam mê không gian. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng của trung tâm vũ trụ đang hạn chế sự phát triển hơn nữa của du lịch.
Đến nay, Baikonur vẫn là "tượng đài" trong lịch sử không gian toàn cầu. Khi công nghệ phát triển và việc khám phá không gian tiếp tục, trung tâm vũ trụ này vẫn là trọng tâm trong hành trình của nhân loại vượt ra ngoài Trái đất.
