Hiện tượng thời tiết El Nino - một pha nóng lên tự nhiên của hệ thống khí hậu toàn cầu - có thể hình thành trở lại vào cuối năm nay, làm gia tăng nguy cơ nhiệt độ Trái Đất đạt mức kỷ lục mới trong năm 2026 và những năm tiếp theo.
Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), khả năng El Nino phát triển trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9 và kéo dài sau đó hiện ở mức 50 - 60%. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) dự kiến sẽ công bố bản cập nhật mới nhất về tình trạng El Nino trong tuần này.
El Nino và pha đối lập mát hơn là La Nina là hai trạng thái chính của dao động khí hậu tự nhiên tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương, được gọi chung là Dao động phương Nam (ENSO). Thuật ngữ "El Nino" (nghĩa là "Cậu bé Hài đồng") được ngư dân Peru và Ecuador đặt từ thế kỷ XIX để chỉ dòng hải lưu ấm bất thường xuất hiện gần dịp Giáng sinh, làm suy giảm sản lượng đánh bắt cá. Ngược lại, "La Nina" được dùng để mô tả pha lạnh của chu kỳ này. Giữa hai pha là trạng thái trung tính.
(Ảnh minh họa: ABS-CBN)
El Nino hình thành khi các gió tín phong thổi từ Đông sang Tây trên vùng nhiệt đới Thái Bình Dương suy yếu, khiến vùng nước ấm lan rộng về phía trung tâm và phía Đông đại dương. Sự gia tăng nhiệt bề mặt biển làm thay đổi mô hình mưa và gió trên phạm vi toàn cầu. Nhiệt lượng bổ sung giải phóng vào khí quyển có thể khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng tạm thời khoảng 0,1 - 0,2oC.
El Nino thường xuất hiện theo chu kỳ 2 - 7 năm. Hiện tượng này thường gây khô hạn tại Đông Nam Á, Australia, miền Nam châu Phi và miền Bắc Brazil, trong khi làm gia tăng lượng mưa tại vùng Sừng châu Phi, miền Nam nước Mỹ, Peru và Ecuador.
Đợt El Nino gần đây nhất trong giai đoạn 2023 - 2024 đã góp phần khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận, còn năm 2023 đứng thứ hai. Giám đốc Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu, ông Carlo Buontempo, nhận định nếu El Nino hình thành trong năm nay, 2026 có thể tiếp tục là "một năm phá kỷ lục".
Tuy nhiên, theo nhà khoa học khí hậu Tido Semmler thuộc Cơ quan Khí tượng Quốc gia Ireland, nếu El Nino phát triển vào nửa cuối năm, tác động mạnh nhất có thể rơi vào năm 2027 do khí quyển cần thời gian để phản ứng hoàn toàn. Ông cũng cảnh báo rằng ngay cả khi không có El Nino, xu thế nóng lên toàn cầu hiện nay vẫn có thể khiến năm 2026 trở thành năm nóng nhất trong lịch sử quan trắc.
