Trong khi cháy rừng tiếp tục hoành hành tại Pháp và Tây Ban Nha, khu vực Trung Âu cũng đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn nước khi mực nước sông Danube - con sông dài thứ hai châu Âu - giảm xuống mức thấp chưa từng có, ảnh hưởng đến giao thông đường thủy, du lịch, sản xuất điện và nhiều hoạt động kinh tế.
Sông Danube - chảy qua 10 quốc gia từ Tây Nam Đức đến Biển Đen - đã ghi nhận mực nước xuống mức thấp kỷ lục tại nhiều đoạn. Nước sông rút mạnh làm lộ ra các bãi cát, ghềnh đá và cả những xác tàu đắm vốn bị chôn vùi dưới lòng sông trong nhiều thập niên.
Tại thủ đô Budapest của Hungary, Cơ quan Quản lý nước quốc gia ghi nhận mực nước sông Danube chỉ còn 23 cm trong sáng 29/7, thấp hơn đáng kể so với mức thấp kỷ lục trước đó là 33 cm được ghi nhận vào năm 2018. Theo dự báo, mực nước sẽ còn tiếp tục giảm trong những ngày tới do khu vực gần như không có mưa, trong khi nhiệt độ có thể vượt 38 độ C.
Theo Cơ quan Khí tượng Hungary, lượng mưa tích lũy trong 90 ngày qua trên hầu khắp cả nước thấp hơn từ 80-130 mm so với mức trung bình nhiều năm. Hạn hán kéo dài từ đầu năm, kết hợp với các đợt nắng nóng liên tiếp, đã làm gia tăng quá trình bốc hơi nước, khiến nhiều sông ngòi và hồ chứa suy giảm nghiêm trọng.
Những thay đổi rõ rệt trên dòng Danube đang tác động trực tiếp đến hoạt động giao thông và du lịch. Nhiều tàu du lịch vốn cập cảng tại trung tâm Budapest để đưa khách tham quan thành phố hiện buộc phải neo đậu ở những khu vực xa hơn về phía thượng nguồn do mực nước quá thấp. Trong khi đó, phần lớn tàu chở hàng phải tạm dừng hoạt động vì luồng lạch không còn đủ độ sâu để lưu thông.
Tại Bulgaria, nơi sông Danube tạo thành một phần đường biên giới với Romania, lực lượng chức năng ngày 28/7 đã sơ tán 186 du khách khỏi tàu du lịch Viking Ullur sau khi con tàu mắc cạn gần thành phố cảng Vidin.
Theo Hãng thông tấn Bulgaria (BTA), con tàu không thể tiếp cận cảng để tiếp nhận lương thực và nước uống theo kế hoạch sau khi mắc cạn tại một bãi cát nông. Trong khi toàn bộ hành khách đã được đưa vào bờ an toàn, 52 thành viên thủy thủ đoàn có thể phải ở lại tàu thêm một thời gian, tùy thuộc vào điều kiện dòng chảy và phương án giải cứu.
(Ảnh: AP)
Tại Serbia, hàng trăm tàu thuyền cỡ nhỏ cùng hàng chục tàu chở hàng bị mắc cạn trên những đoạn bờ sông khô cạn gần thành phố Novi Sad.
Ông Radovan Segrt, chủ một tàu du lịch phục vụ tham quan trên sông Danube, cho biết nước sông đã rút cách bờ khoảng 15-20 m, khiến hoạt động du lịch đường thủy gần như phải dừng lại. Theo ông, mùa du lịch trên sông năm nay coi như đã kết thúc do tàu thuyền không còn đủ điều kiện để vận hành.
Mực nước sông Danube xuống thấp cũng đang ảnh hưởng tới hoạt động của các nhà máy điện hạt nhân sử dụng nước sông để làm mát lò phản ứng.
Tại Romania, lưu lượng nước trên sông Danube giảm xuống còn khoảng 1.630 m³/giây, chỉ bằng khoảng một phần ba mức trung bình của tháng 7. Vì lý do an toàn, giới chức nước này đã quyết định dừng hoạt động một tổ máy của Nhà máy điện hạt nhân Cernavoda và thông báo sẽ tiếp tục dừng thêm một tổ máy khác.
Tại Hungary, Nhà máy điện hạt nhân Paks - cơ sở cung cấp gần một nửa sản lượng điện của cả nước - cũng đã bắt đầu giảm công suất một tổ máy từ ngày 29/7 sau khi liên tiếp cắt giảm công suất hai tổ máy khác trong những ngày trước đó do nguồn nước làm mát bị hạn chế.
Ngoài những tác động đối với kinh tế và năng lượng, mực nước sông xuống thấp còn làm xuất hiện nhiều nguy cơ mất an toàn. Tuần trước, chính quyền Budapest đã phải phong tỏa cầu Margaret sau khi một quả bom còn sót lại từ Chiến tranh thế giới thứ hai được phát hiện dưới chân cầu khi nước sông rút xuống.
Trong khi đó, nhiều người săn tìm cổ vật và hiện vật kim loại đã tận dụng điều kiện hiếm gặp này để tìm kiếm các đồ vật bị chôn vùi dưới lòng sông. Một số hiện vật như vỏ đạn từ các cuộc chiến tranh trước đây hay thiết bị điện tử cũ đã được phát hiện.
(Ảnh: AP)
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc nước sông xuống thấp không chỉ là hiện tượng bất thường mà còn phản ánh rõ tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu. Một phân tích khoa học do các nhà nghiên cứu thuộc Trường Đại học ETH Zurich (Thụy Sĩ), Đại học Imperial College London (Anh) và nhiều tổ chức nghiên cứu quốc tế thực hiện cho thấy các đợt nắng nóng gia tăng do biến đổi khí hậu đang làm bầu khí quyển "khát nước" hơn, khiến quá trình bốc hơi từ sông, hồ, đất và thảm thực vật diễn ra mạnh hơn, qua đó làm trầm trọng thêm tình trạng hạn hán trên khắp châu Âu.
Theo nghiên cứu, nếu trước đây hạn hán chủ yếu được lý giải bởi lượng mưa thiếu hụt thì trong mùa Hè năm nay, nhiệt độ tăng cao mới là yếu tố chính khiến đất đai và các nguồn nước khô cạn nhanh chóng. Đợt hạn hán hiện nay ở Tây Âu được đánh giá ở mức "cực đoan", trong khi nếu không có tác động của biến đổi khí hậu, mức độ chỉ ở ngưỡng "trung bình".
Các nhà khoa học cảnh báo tình trạng hạn hán đang kéo theo nhiều hệ lụy đối với sản xuất nông nghiệp, nguồn nước sinh hoạt, vận tải đường thủy và sản xuất điện. Dự báo châu Âu có thể mất khoảng 9 triệu tấn ngũ cốc trong năm nay, trong đó Pháp đối mặt với vụ ngô tồi tệ nhất trong 50 năm, còn Romania ghi nhận hơn một triệu ha cây trồng bị ảnh hưởng.
Nếu nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng theo xu hướng hiện nay, các mùa Hè khô nóng với những đợt hạn hán nghiêm trọng có thể sẽ xuất hiện thường xuyên hơn tại châu Âu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc cắt giảm phát thải khí nhà kính, tăng cường quản lý tài nguyên nước và nâng cao khả năng thích ứng trước các hiện tượng thời tiết cực đoan trong tương lai.
