Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: AP)
Phát biểu của Tổng thống Trump được đưa ra ngày 27/5, sau khi truyền hình nhà nước Iran đưa tin Tehran đã có bản dự thảo không chính thức về thỏa thuận, theo đó hoạt động vận tải thương mại qua tuyến đường thủy chiến lược này sẽ được khôi phục về mức trước chiến tranh trong vòng 1 tháng; Iran và Oman cùng quản lý lưu thông tàu thuyền. Khuôn khổ này cũng dẫn tới việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa các cảng Iran và rút lực lượng quân sự khỏi khu vực lân cận nước này.
Ông Trump khẳng định sẽ không có quốc gia nào kiểm soát eo biển Hormuz, đồng thời đưa ra lời cảnh báo Oman - quốc gia có quan hệ quân sự và kinh tế lâu năm với Mỹ.
“Không ai sẽ kiểm soát eo biển đó. Đó là vùng biển quốc tế và Oman sẽ hành xử như mọi quốc gia khác, nếu không chúng tôi sẽ phải đánh họ. Họ hiểu điều đó và mọi chuyện sẽ ổn thôi”, Tổng thống Trump nói tại cuộc họp nội các có sự tham dự của báo giới.
Nhà Trắng và Đại sứ quán Oman tại Washington chưa đưa ra bình luận ngay sau phát biểu trên.
Ông Ebrahim Azizi - Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran, tuyên bố rằng những lời lẽ của ông Trump sẽ không khiến Tehran từ bỏ yêu cầu về làm giàu uranium, quyền kiểm soát eo biển Hormuz và việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
“Rõ ràng ông Trump, trong nỗ lực tìm lối thoát khỏi thế bế tắc chiến lược này, đang luân phiên giữa đe dọa và kêu gọi đạt được thỏa thuận”, ông Azizi viết trên mạng xã hội X.
Những phát biểu đối nghịch cho thấy hai nước có vẻ vẫn còn cách biệt lớn, dù Nhà Trắng gần đây nhiều lần ám chỉ sắp đạt được thỏa thuận ban đầu với Iran.
Eo biển Hormuz hiện là một trong những điểm nghẽn lớn nhất trong đàm phán, cùng với chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt đang áp đặt lên Tehran.
Theo luật pháp quốc tế, các tàu nước ngoài có quyền đi lại qua tuyến hàng hải này.
“Chúng tôi sẽ giám sát khu vực đó, nhưng không ai được quyền kiểm soát nó, đó là một phần của các cuộc đàm phán”, ông Trump nói thêm.
Mỹ rút quân và Hiệp định Abrahams
Tổng thống Mỹ Trump cũng đã đề nghị Ả-rập Xê-út, Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, AI Cập và Jordan tham gia Hiệp định Abraham để bình thường hóa quan hệ với Israel, như một phần của thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, nhưng các nước này từ chối.
Tại cuộc họp nội các, ông Trump tiếp tục nhắc lại vấn đề này: “Nếu họ không ký kết, có lẽ chúng ta không nên chấp thuận thỏa thuận, nếu nói thật lòng”.
Truyền hình Iran cho biết dự thảo thỏa thuận cũng dẫn tới việc Mỹ rút lực lượng quân sự khỏi khu vực lân cận Iran, dù vấn đề hiện diện quân sự của Mỹ trong khu vực vẫn cần được thảo luận thêm. Nhà Trắng bác bỏ thông tin này và gọi đó là “bịa đặt hoàn toàn”.
Giá dầu đã giảm hơn 5% sau khi thông tin từ truyền hình Iran được công bố, trước khi phục hồi khoảng 1/5 mức giảm.
Hiện quân đội Mỹ có khoảng 15.000 binh sĩ tham gia thực thi phong tỏa Iran, cùng hàng nghìn quân nhân khác đồn trú tại các căn cứ trên khắp khu vực, bao gồm các nước vùng Vịnh như Qatar, UAE và Bahrain.
Các tàu hải quân Mỹ, một số mang theo hàng nghìn thủy thủ và lính thủy đánh bộ, thường xuyên hoạt động trong khu vực và cập cảng tại Oman.
Bản tin của truyền hình Iran không đề cập chương trình hạt nhân của Tehran.
Các nguồn tin Iran cho biết, vấn đề hạt nhân sẽ được đưa vào vòng đàm phán thứ 2, điều có thể không được các đồng minh thân cận nhất của ông Trump chấp nhận.
“Nói ngắn gọn, Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu tại cuộc họp nội các.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết trong 24 giờ qua đã có 23 tàu, gồm tàu chở dầu, tàu container và các tàu thương mại khác, đi qua eo biển Hormuz với sự cho phép của Iran.
