Tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz. (Ảnh: Reuters)
Ngày 2/3, ông Ebrahim Jabari - cố vấn cấp cao của Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) - tuyên bố Eo biển Hormuz đã bị đóng cửa.
"Eo biển Hormuz đã bị đóng cửa. Nếu bất kỳ ai cố gắng đi qua, những người anh hùng của Lực lượng Vệ binh Cách mạng và hải quân chính quy sẽ đốt cháy những con tàu đó”, ông Jabari nói trong bài phát biểu được truyền thông nhà nước đăng tải.
“Chúng tôi sẽ không cho phép xuất khẩu dầu từ khu vực này cho đến khi họ cảm thấy áp lực vì bị dồn vào thế khó”, ông nói thêm.
Eo biển Hormuz nằm giữa Oman và Iran, nối liền vùng Vịnh phía Bắc với Vịnh Oman ở phía nam và Biển Ả-rập ở phía xa hơn. Eo biển này rộng 33 km ở điểm hẹp nhất, với luồng hàng hải chỉ rộng 3 km mỗi chiều.
Vị trí Eo biển Hormuz. (Ảnh: Reuters)
Theo dữ liệu từ công ty phân tích Vortexa, trung bình hơn 20 triệu thùng dầu thô, khí ngưng tụ và nhiên liệu đã đi qua eo biển này mỗi ngày trong năm 2025.
Thành viên Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) là Ả-rập Xê-út, Iran, Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất, Kuwait và Iraq xuất khẩu phần lớn dầu thô của họ qua eo biển này, chủ yếu sang châu Á.
Qatar, một trong những nhà xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới, gần như vận chuyển toàn bộ số LNG của mình qua Eo biển Hormuz.
Ngay cả trước khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển, giao thông qua tuyến đường thủy này đã bị đình trệ do lo ngại về an toàn và sau khi các tàu chở dầu trong khu vực bị tấn công vào cuối tuần qua.
Thị trường dầu mỏ đã lập tức phản ứng với tuyên bố của Iran liên quan đến Eo biển Hormuz, khi giá dầu Brent tăng tới 13% lên 82,37 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 1/2025.
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) gọi eo biển này là "điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng". Theo EIA, "có rất ít lựa chọn thay thế để vận chuyển dầu ra khỏi eo biển nếu nó bị đóng cửa".
Tuy nhiên, việc Iran đóng cửa Eo biển Hormuz có thể là con dao hai lưỡi, vì sẽ làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu của chính nước này.
Giới phân tích cảnh báo, giá dầu và khí đốt tự nhiên có khả năng vẫn neo ở mức cao cho đến khi Eo biển Hormuz được thông suốt.
Ngoài tàu chở dầu, các công ty vận tải container lớn, bao gồm Maersk, Hapag-Lloyd, MSC và CMA CGM, cũng đang chuyển hướng tàu thuyền tránh xa tuyến đường thủy và khu vực này.
Sau đóng cửa eo biển, Iran sẽ làm gì?
Hiện chưa rõ lời cảnh báo về việc tấn công các tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz của Iran có trở thành hiện thực hay không.
Hôm 1/3, một quả đạn đã bắn trúng tàu chở dầu MKD VYOM mang cờ Quần đảo Marshall khi con tàu đang di chuyển ngoài khơi bờ biển Oman, khiến một thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng. Hai tàu chở dầu khác cũng bị hư hại.
Ngoài khả năng tiến hành các cuộc tấn công trực tiếp vào tàu bằng tên lửa và máy bay không người lái, Iran cũng được cho là có thể triển khai thủy lôi trong eo biển.
Tình báo Mỹ ước tính Iran đã tích trữ tới 6.000 quả thủy lôi các loại, bao gồm thủy lôi trôi nổi, thủy lôi đáy, thủy lôi neo…
“Thủy lôi nổi đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng trong các tuyến đường vận chuyển hẹp của Eo biển Hormuz, nơi độ sâu khá nông. Vị trí ven biển của Iran cũng cho phép nước này triển khai thủy lôi nhanh chóng, ví dụ từ các tàu tấn công tốc độ cao, tàu ngầm hoặc các phương tiện khác”, Scarlett Suarez, nhà phân tích tình báo cấp cao tại Dryad Global, một công ty chuyên về tình báo rủi ro hàng hải và an ninh mạng có trụ sở tại Anh, cho biết.
“Mặc dù chưa có báo cáo nào về hoạt động thả thủy lôi quy mô lớn hoặc phát hiện thủy lôi trong bối cảnh cuộc khủng hoảng đang diễn ra, nhưng các mối đe dọa vẫn dai dẳng”.
