Vụ cháy hồi tháng 3/2026 bắt nguồn từ khu vực giặt là trên tàu sân bay USS Gerald R. Ford đã khiến hơn 600 giường ngủ của thủy thủ bị phá hủy, đồng thời phơi bày những vấn đề nghiêm trọng bên trong chiến hạm đắt nhất từng được chế tạo của Hải quân Mỹ. Tuy nhiên, điều khiến giới quan sát lo ngại không chỉ là đám cháy kéo dài hơn 30 giờ, mà còn là thực tế rằng con tàu trị giá khoảng 13 tỷ USD dường như đang phải gánh vác khối lượng nhiệm vụ vượt xa giới hạn thiết kế ban đầu.
Những hình ảnh mới được công bố cho thấy, nhiều khoang sinh hoạt trên USS Gerald R. Ford bị hư hại nặng nề sau vụ cháy khi tàu đang tham gia chiến dịch Epic Fury tại Trung Đông. Trần khoang bị thiêu rụi, hệ thống dây điện lộ ra ngoài, trong khi hàng trăm giường ngủ của thủy thủ chỉ còn lại những khung kim loại cháy đen.
Theo một số nguồn tin trong quân đội Mỹ, nguyên nhân khiến vụ cháy trở nên nghiêm trọng là do hệ thống chữa cháy tự động trên tàu không kích hoạt như thiết kế. Điều này buộc hàng trăm thủy thủ phải trực tiếp tham gia dập lửa suốt nhiều giờ đồng hồ.
Một thủy thủ giấu tên cho biết nếu hệ thống chữa cháy hoạt động bình thường, đám cháy đáng lẽ đã được khống chế từ rất sớm. Thay vào đó, nó lan rộng qua nhiều khoang sinh hoạt và mất hơn một ngày mới được kiểm soát hoàn toàn.
Tàu USS Gerald R. Ford. Ảnh Banana Nano.jpg
Vấn đề chính
Giới chuyên gia cho rằng vụ hỏa hoạn chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.
Trong suốt đợt triển khai kéo dài gần 11 tháng, USS Gerald R. Ford liên tục gặp các sự cố kỹ thuật khác nhau. Hệ thống xử lý nước thải chân không trên tàu nhiều lần bị tắc nghẽn, khiến gần một nửa số nhà vệ sinh không thể sử dụng. Một số khu vực còn xuất hiện hiện tượng tràn nước thải, ảnh hưởng trực tiếp tới điều kiện sinh hoạt của gần 5.000 thủy thủ và nhân viên không quân hải quân trên tàu.
Những sự cố này xảy ra trong bối cảnh Ford phải duy trì cường độ hoạt động rất cao. Sau khi rời căn cứ Norfolk vào tháng 6/2025, con tàu liên tục được điều động từ Bắc Đại Tây Dương, khu vực Bắc Cực, Caribe rồi tới Trung Đông mà gần như không có thời gian nghỉ giữa các nhiệm vụ.
Ban đầu, Ford được triển khai để hỗ trợ các hoạt động của NATO ở châu Âu. Tuy nhiên, các cuộc khủng hoảng liên tiếp đã khiến tàu phải thay đổi nhiệm vụ nhiều lần, từ tham gia các hoạt động quân sự liên quan Venezuela cho tới chiến dịch nhằm vào Iran.
Khi cập cảng trở về Mỹ vào tháng 5/2026, USS Gerald R. Ford đã trải qua hơn 320 ngày triển khai liên tục - một trong những đợt hoạt động dài nhất của tàu sân bay Mỹ kể từ sau Chiến tranh Việt Nam.
Cuộc khủng hoảng tàu sân bay
Vụ việc trên Ford phản ánh một vấn đề lớn hơn nhiều đối với Hải quân Mỹ. Trên lý thuyết, Washington sở hữu 11 tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân. Tuy nhiên, số tàu thực sự sẵn sàng chiến đấu tại bất kỳ thời điểm nào thường thấp hơn đáng kể do nhiều chiếc phải bảo dưỡng định kỳ hoặc huấn luyện.
Trong những năm gần đây, thời gian bảo dưỡng các tàu sân bay Mỹ liên tục kéo dài. Một số chương trình sửa chữa bị chậm hàng tháng, thậm chí hàng năm do thiếu năng lực nhà máy đóng tàu và tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật.
Điều này buộc Hải quân Mỹ phải kéo dài thời gian triển khai của các tàu còn lại để bù đắp khoảng trống.
Nghịch lý xuất hiện ở chỗ việc kéo dài triển khai lại khiến tàu hao mòn nhanh hơn, phát sinh thêm nhiều hỏng hóc, từ đó làm tăng thời gian bảo dưỡng sau khi trở về căn cứ. Đây là vòng luẩn quẩn mà giới hoạch định quốc phòng Mỹ ngày càng khó thoát ra.
Theo nhiều chuyên gia hải quân, USS Gerald R. Ford hiện là ví dụ rõ nét nhất cho tình trạng này. Dù được quảng bá là lớp tàu sân bay hiện đại nhất thế giới với hệ thống phóng điện từ EMALS, radar thế hệ mới và mức độ tự động hóa cao, con tàu vẫn không thể tránh khỏi những áp lực do nhịp độ hoạt động quá lớn.
Thách thức
Sau khi trở về Norfolk, USS Gerald R. Ford dự kiến sẽ phải trải qua một giai đoạn sửa chữa và bảo dưỡng kéo dài. Ngoài việc khắc phục hậu quả vụ cháy, Hải quân Mỹ còn phải kiểm tra toàn diện các hệ thống điện, hệ thống sinh hoạt, thiết bị hàng không cũng như đánh giá mức độ hao mòn của nhiều cấu kiện quan trọng.
Một số nhà phân tích quốc phòng Mỹ nhận định thời gian để Ford khôi phục hoàn toàn khả năng sẵn sàng chiến đấu có thể kéo dài hơn một năm.
Đối với Hải quân Mỹ, đây không đơn thuần là câu chuyện về một vụ cháy trên tàu sân bay. Nó phản ánh bài toán ngày càng nan giải khi nhu cầu triển khai lực lượng trên toàn cầu tiếp tục gia tăng, trong khi số lượng tàu chiến hiện có không đủ để chia sẻ gánh nặng.
Với giá trị lên tới khoảng 13 tỷ USD, USS Gerald R. Ford được kỳ vọng trở thành biểu tượng cho sức mạnh hải quân Mỹ trong thế kỷ XXI. Thế nhưng những gì diễn ra trong năm qua cho thấy ngay cả chiến hạm hiện đại nhất thế giới, cũng không thể miễn nhiễm trước áp lực từ việc phải hoạt động liên tục trong thời gian quá dài.
Và đó có lẽ mới là tín hiệu đáng lo ngại nhất đối với Hải quân Mỹ hiện nay.
