LTS: Trước thực trạng nhiều bãi rác trên cả nước đang quá tải, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân, Tạp chí Người Đưa Tin triển khai loạt bài ghi nhận thực tế tại các "điểm nóng" rác thải.
Loạt bài sẽ phản ánh những bất cập trong việc thu gom, xử lý rác thải, những hệ lụy đối với môi trường, sức khỏe cộng đồng; đồng thời làm rõ các giải pháp, phương án mà chính quyền địa phương đang triển khai nhằm giảm ô nhiễm, xử lý quá tải và hướng tới phát triển bền vững.
Hộc rác mới chỉ là giải pháp trước mắt
Những ngày giữa tháng 6, xe chở rác liên tục ra vào Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn. Từng xe qua cân, di chuyển vào khu tiếp nhận rồi đổ rác theo hướng dẫn của đơn vị vận hành. Ở khu vực đã hoàn tất tiếp nhận, hộc rác số 6 được phủ bạt, bao bọc cẩn thận.
Cách đó không xa, hộc số 7 bắt đầu nhận rác, trở thành nơi "gánh" phần lớn lượng chất thải sinh hoạt phát sinh hằng ngày của thành phố.
Xe chở rác ra vào liên tục tại khu xử lý chất thải Khánh Sơn trong những ngày giữa tháng 6.
Không xa khu chôn lấp, công trường nhà máy đốt rác phát điện Khánh Sơn vẫn đang thi công. Một bên là hộc rác mới đưa vào sử dụng, một bên là công trình xử lý rác bằng công nghệ đốt phát điện được kỳ vọng giảm dần chôn lấp. Hai hình ảnh đặt cạnh nhau cho thấy Đà Nẵng đang ở giai đoạn chuyển tiếp, chưa thể dừng chôn lấp, nhưng cũng không thể chậm trễ với các dự án xử lý mới.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Trương Hoài Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Quan trắc và Quản lý hạ tầng nông nghiệp và môi trường thành phố Đà Nẵng, chia sẻ, hộc rác số 6 đã kết thúc tiếp nhận từ ngày 31/5. Từ ngày 1/6, hộc rác số 7 được đưa vào vận hành.
"Mỗi ngày, trên địa bàn thành phố phát sinh khoảng 1.500 tấn rác. Chỉ cần một ngày không thu gom, ngoài đường sẽ thấy rác ngay", ông Nam nói.
Những hộc chôn lấp đã đầy tại Khánh Sơn được phủ bạt, trong khi thành phố tiếp tục tìm giải pháp xử lý rác bền vững hơn.
Theo thiết kế, hộc rác số 7 có sức chứa khoảng 640.000 tấn, thời gian vận hành dự kiến khoảng một năm rưỡi. Việc đưa hộc rác này vào sử dụng sau khi các hộc chôn lấp trước đó tại Khánh Sơn đã tiếp nhận khối lượng lớn chất thải trong nhiều năm.
Tại khu xử lý, khối lượng rác đưa vào bãi được kiểm soát qua hệ thống cân. Ông Nam nêu rõ, rác được nghiệm thu hằng tháng, có nhà thầu vận hành và đơn vị giám sát chất lượng, khối lượng. Thành phần giám sát còn có đại diện địa phương nhằm phối hợp theo dõi các vấn đề phát sinh, nhất là mùi hôi và phản ánh của người dân.
Nếu nhận được phản ánh, cơ quan chức năng sẽ liên hệ người dân để xác định thời điểm, khu vực phát sinh mùi, sau đó kiểm tra quy trình xử lý của nhà thầu. Theo ông Nam, bãi rác khó tránh hoàn toàn mùi hôi, điều quan trọng là biện pháp kiểm soát và xử lý phải được thực hiện đúng quy trình.
Với sức chứa khoảng 640.000 tấn, hộc rác số 7 là giải pháp trước mắt để tiếp nhận lượng rác sinh hoạt phát sinh hằng ngày của Đà Nẵng.
Một vấn đề khác là khoảng cách an toàn môi trường. Theo quy định, khoảng cách an toàn đối với bãi rác từ 1.000m. Tuy nhiên, khu vực Khánh Sơn hình thành từ lâu, dân cư xung quanh phát triển qua nhiều giai đoạn. Vì vậy, nếu còn duy trì chôn lấp, thành phố phải tính đến việc quy hoạch, di dời các khu dân cư nằm gần phạm vi an toàn.
Chờ nhà máy đốt rác phát điện
Bên cạnh hộc rác số 7, dự án nhà máy đốt rác phát điện Khánh Sơn đang được triển khai. Theo cơ quan chuyên môn, dự án có công suất thiết kế xử lý khoảng 900 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày, kết hợp phát điện 18MW. Chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Môi trường Việt Nam đang thi công các hạng mục chính, trong khi nhiều công trình phụ trợ cơ bản đã hoàn thành.
Công trường nhà máy xử lý rác tại Khánh Sơn nằm cạnh khu chôn lấp, cho thấy giai đoạn chuyển tiếp trong bài toán xử lý rác thải của thành phố.
Ông Nam thông tin, dự án ban đầu có quy mô 650 tấn/ngày, sau đó được điều chỉnh chủ trương đầu tư lên 900 tấn/ngày. Khi vận hành, nhà máy sẽ bổ sung năng lực xử lý rác cho thành phố, giảm khối lượng phải chôn lấp tại Khánh Sơn.
Tuy vậy, nhà máy đốt rác không đồng nghĩa Đà Nẵng có thể chấm dứt ngay việc chôn lấp. Với lượng rác phát sinh khoảng 1.500 tấn/ngày, nếu nhà máy xử lý khoảng 900 tấn/ngày, thành phố vẫn còn khoảng 600 tấn rác cần phương án xử lý tiếp theo.
"Đến khi công suất các nhà máy xử lý tương ứng với lượng rác phát sinh hằng ngày, hằng tháng thì mới có thể yên tâm giảm mạnh chôn lấp. Nhưng thành phố vẫn phải có phương án dự phòng, vì nhà máy nào cũng có thể gặp sự cố. Nếu dừng một, hai ngày thì vẫn phải có chỗ tiếp nhận rác", ông Nam phân tích.
Đà Nẵng hiện tiếp tục nghiên cứu thêm nhà máy xử lý rác công suất khoảng 1.000 tấn/ngày. Dự án này đã được phê duyệt chủ trương đầu tư.
Dự án nhà máy đốt rác phát điện Khánh Sơn đang được triển khai nhằm tăng công suất xử lý rác sinh hoạt cho Đà Nẵng.
Trong khi đó, bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đà Nẵng, đánh giá, việc vận hành hộc rác số 7 là nhiệm vụ quan trọng vì lượng rác phát sinh đã lớn, các hộc rác từ số 1 đến số 6 đã lấp đầy. Bà Hậu đề nghị các sở, ngành phối hợp đẩy nhanh tiến độ các nhà máy xử lý rác để giảm áp lực cho chôn lấp.
Liên quan vấn đề này, ông Trần Nam Hưng, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, cũng yêu cầu các đơn vị thu gom thực hiện đúng hợp đồng, thu gom rác hằng ngày, không để tồn đọng qua ngày thứ hai. Thành phố đồng thời yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát hằng tháng; rà soát, thống nhất đơn giá, định mức kỹ thuật trong thu gom, vận chuyển, xử lý rác.
Việc đưa hộc rác số 7 vào vận hành giúp Đà Nẵng có thêm thời gian xử lý bài toán rác thải, nhưng chưa thể thay thế các giải pháp xử lý lâu dài.
Trong lúc chờ các dự án xử lý rác bằng công nghệ mới hoàn thiện, Khánh Sơn vẫn là nơi tiếp nhận phần lớn rác sinh hoạt của Đà Nẵng. Hộc rác số 7 vì vậy chỉ là lời giải trước mắt. Cuộc chạy đua dài hơn nằm ở việc bổ sung công suất xử lý, giảm chôn lấp và xây dựng phương án dự phòng để rác không trở thành điểm nghẽn của đô thị.
Ông Lê Minh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Bà Nà, cho biết, UBND thành phố Đà Nẵng đã thống nhất chọn khu vực mỏ đá Phước Thuận, xã Bà Nà để xây dựng nhà máy xử lý, tái chế chất thải rắn xây dựng.
Vị trí này được lựa chọn theo đề xuất của Sở Xây dựng, nằm trong khu vực đã cấp phép cho Công ty CP Vật liệu xây dựng FOCOCEV khai thác đá xây dựng. Dự án dự kiến sử dụng diện tích khoảng 3-5 ha.
Theo ông Tuấn, các đơn vị liên quan đang thực hiện các bước quy hoạch để triển khai dự án. Khi hoàn thành, nhà máy sẽ tiếp nhận, xử lý và tái chế chất thải rắn xây dựng, góp phần giảm áp lực trong xử lý rác thải xây dựng trên địa bàn.
(Hết)
