Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là sự kiện chính trị quan trọng của Đảng và Nhà nước ta.
Để tìm hiểu rõ hơn về ý nghĩa chính trị của cuộc bầu cử này, Người Đưa Tin đã có buổi trao đổi với Luật gia Lưu Thị Thu Hà – Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Đồng Nai; Luật gia Nguyễn Thị Trang Hoàng- Phó Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai và Luật gia Dương Văn Tín -Phó Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai, nhằm làm rõ ý nghĩa chính trị của cuộc bầu cử cũng như các quy định pháp luật liên quan đến ngày bầu cử.
Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 là sự kiện chính trị quan trọng của Đảng và Nhà nước ta.
PV: Thưa Luật gia Lưu Thị Thu Hà, cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 có ý nghĩa chính trị như thế nào?
Luật gia Lưu Thị Thu Hà: Bầu cử Đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội đồng nhân dân là một trong những quyền chính trị cơ bản của công dân đã được Hiến pháp ghi nhận. Bầu cử là phương thức thể hiện ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nói chung và thành lập cơ quan quyền lực nhà nước ở Trung ương và địa phương nói riêng.
Luật gia Lưu Thị Thu Hà – Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Đồng Nai.
Cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 được tổ chức cùng một ngày trên phạm vi cả nước. Đây là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, diễn ra ngay sau Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; là bước cụ thể hóa nghị quyết gắn liền với công tác cán bộ của Đảng, liên quan đến trách nhiệm của các cấp, các ngành. Đây cũng là dịp để cử tri phát huy quyền làm chủ, lựa chọn những người tiêu biểu, xứng đáng đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình trong Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ mới, góp phần xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
PV: Xin bà cho biết, pháp luật hiện hành quy định như thế nào về ngày bầu cử Đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp?
Luật gia Lưu Thị Thu Hà: Luật Bầu cử Đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội đồng nhân dân quy định ngày bầu cử phải là ngày Chủ nhật và được công bố chậm nhất 115 ngày trước ngày bầu cử. Trường hợp đặc biệt cần hoãn ngày bỏ phiếu hoặc tổ chức bỏ phiếu sớm hơn ngày quy định thì Ủy ban bầu cử trình Hội đồng bầu cử quốc gia xem xét, quyết định.
Căn cứ quy định này, Quốc hội khóa XV đã ban hành Nghị quyết số 199/2025/QH15 ngày 21/5/2025, quyết định ngày bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 là Chủ nhật, ngày 15/3/2026.
Luật gia Nguyễn Thị Trang Hoàng – Phó Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai.
PV: Thưa Luật gia Nguyễn Thị Trang Hoàng, một cuộc bầu cử như thế nào thì được coi là dân chủ và bảo đảm đúng quy định của pháp luật?
Luật gia Nguyễn Thị Trang Hoàng: Một cuộc bầu cử được coi là dân chủ và đúng pháp luật phải bảo đảm các yếu tố:
Thực hiện theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín; Bảo đảm quyền bầu cử, ứng cử, vận động bầu cử; quy định rõ các trường hợp bị tước quyền bầu cử, ứng cử hoặc không được thực hiện các quyền này; Quy định chặt chẽ quy trình, thủ tục giới thiệu người ứng cử, hiệp thương, bầu cử lại, bầu cử thêm, bầu cử bổ sung; Bảo đảm quyền của cử tri nơi người ứng cử công tác hoặc cư trú được nhận xét, bày tỏ tín nhiệm; Quy định rõ tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổ chức trong công tác bầu cử.
PV: Xin Luật gia cho biết khu vực bỏ phiếu là gì và được xác định như thế nào?
Luật gia Nguyễn Thị Trang Hoàng: Khu vực bỏ phiếu là phạm vi địa lý hành chính có số dân nhất định, được chia nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cử tri thực hiện quyền bầu cử. Khu vực bỏ phiếu có phạm vi nhỏ hơn đơn vị bầu cử và được xác định theo đơn vị bầu cử.
Mỗi đơn vị bầu cử Đại biểu Quốc hội và HĐND được chia thành các khu vực bỏ phiếu. Khu vực bỏ phiếu bầu cử Đại biểu Quốc hội đồng thời là khu vực bỏ phiếu bầu cử Đại biểu HĐND các cấp.
Mỗi khu vực bỏ phiếu có từ 300 đến 4.000 cử tri. Ở miền núi, hải đảo hoặc nơi dân cư không tập trung, nếu chưa đủ 300 cử tri vẫn được thành lập một khu vực bỏ phiếu. Một số cơ sở như bệnh viện, nhà hộ sinh, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc, trại tạm giam… có từ 50 cử tri trở lên có thể thành lập khu vực bỏ phiếu riêng.
Luật gia Dương Văn Tín – Phó Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai.
PV: Thưa Luật gia Dương Văn Tín, những người nào được gọi là cử tri?
Luật gia Dương Văn Tín: Cử tri là người có quyền bầu cử. Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tính đến ngày bầu cử (15/3/2026) đủ 18 tuổi trở lên và có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về bầu cử đều có quyền bầu cử.
PV: Những người nào không được ghi tên vào danh sách cử tri?
Luật gia Dương Văn Tín: Những người sau đây không được ghi tên vào danh sách cử tri:
Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật; Người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án; Người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo; Người mất năng lực hành vi dân sự.
PV: Người bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo hoặc được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù có được ghi tên vào danh sách cử tri không?
Luật gia Dương Văn Tín: Theo Khoản 1 Điều 30 Luật Bầu cử Đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội đồng nhân dân, những người không được ghi tên vào danh sách cử tri gồm: người bị tước quyền bầu cử; người bị kết án tử hình đang chờ thi hành án; người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo; người mất năng lực hành vi dân sự.
Như vậy, công dân đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo (và không bị tước quyền bầu cử) vẫn được ghi tên vào danh sách cử tri tại nơi cư trú để thực hiện quyền bầu cử.
Tương tự, người bị kết án phạt tù nhưng được hoãn hoặc tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù không được xem là đang chấp hành hình phạt tù, do đó vẫn được ghi tên vào danh sách cử tri theo quy định.
PV: Xin trân trọng cảm ơn các Luật gia đã tham gia trao đổi.
