UBND TP Hà Nội vừa chính thức phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Quy hoạch nêu rõ, thành phố sẽ xây dựng đồng bộ khép kín và đưa vào khai thác toàn tuyến Vành đai 4, 4.5, 5.
Thành phố sẽ triển khai cải tạo, mở rộng mặt cắt ngang hàng loạt trục hướng tâm như Đại lộ Thăng Long, Tây Thăng Long, các tuyến Quốc lộ 1A, 6, 32, 21, cùng các trục Hà Đông – Xuân Mai và trục kinh tế phía Nam. Hệ thống giao thông sẽ được tổ chức theo cấu trúc mạng dạng ô bàn cờ, kết hợp các tuyến đường vành đai, liên xã, liên phường, với quy mô bề rộng và số làn xe được thiết kế phù hợp theo quy chuẩn.
Đáng chú ý, Hà Nội xác định sẽ tập trung đầu tư xây dựng mới hàng loạt cây cầu vượt sông Hồng như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Mễ Sở, Hồng Hà…, đồng thời cải tạo, mở rộng cầu Chương Dương và các cầu qua sông Đuống, sông Đà. Không chỉ dừng lại ở các khu vực trung tâm, quy hoạch còn hướng tới việc khơi thông kết nối hạ tầng tại các khu vực khó khăn, vùng sâu, vùng xa như xã đảo Minh Châu hay Khánh Thượng (Ba Vì), thông qua hệ thống cầu và hầm.
Trong đó, ưu tiên giải pháp hầm vượt sông đa tầng (kết hợp đường bộ và đường sắt) để tiết kiệm quỹ đất giải phóng mặt bằng và bảo vệ cảnh quan.
Quy hoạch cũng bổ sung các tuyến đường, cầu/hầm kết nối Hà Nội với 5 tỉnh lân cận. Với những khu vực hạn chế giải phóng mặt bằng, thành phố áp dụng giải pháp nâng cao hệ số sử dụng không gian giao thông đa tầng.
Cầu - hầm vượt biển Thâm Quyến - Trung Sơn (Shenzhen - Zhongshan Link).
Trên thực tế, mô hình hạ tầng ngầm đa tầng dần trở thành xu hướng mới. Trong những năm gần đây, Trung Quốc nổi lên như quốc gia đi đầu trong phát triển các công trình hầm vượt sông tích hợp, không chỉ phục vụ giao thông mà còn tái cấu trúc không gian đô thị theo chiều sâu.
Tại thành phố Vũ Hán, nơi được mệnh danh là “thủ phủ hầm vượt sông”, hàng loạt công trình băng qua sông Dương Tử đã được xây dựng theo mô hình hai tầng. Tầng trên dành cho ô tô với nhiều làn xe, trong khi tầng dưới bố trí tuyến metro, qua đó gia tăng đáng kể năng lực vận tải mà không cần mở rộng mặt bằng đô thị.
Tương tự, Thượng Hải – trung tâm tài chính hàng đầu Trung Quốc đã phát triển mạng lưới hầm vượt sông dày đặc dưới lòng sông Hoàng Phố. Nhiều công trình tại đây không chỉ tích hợp giao thông đường bộ và đường sắt đô thị, mà còn kết hợp các hệ thống hạ tầng kỹ thuật như cáp điện, viễn thông và đường ống, tạo nên không gian ngầm đa chức năng.
Một ví dụ tiêu biểu khác là hầm Jianning West Road tại Nam Kinh. Công trình được thiết kế theo mô hình đa tầng, với cao tốc đô thị ở phía trên và tuyến metro phía dưới, cho phép đồng thời đáp ứng nhu cầu di chuyển cá nhân và vận tải công cộng. Mô hình này đang dần trở thành “chuẩn mới” trong quy hoạch hạ tầng tại nhiều đô thị lớn của Trung Quốc.
Đằng sau sự phát triển mạnh mẽ này là bước tiến vượt bậc về công nghệ thi công, đặc biệt là các máy đào hầm TBM đường kính lớn. Trung Quốc hiện không chỉ làm chủ công nghệ đào hầm trong điều kiện địa chất phức tạp như lòng sông sâu hay áp lực nước lớn, mà còn chiếm khoảng 70% thị phần sản xuất TBM trên toàn cầu.
