Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15/5 tuyên bố kiên nhẫn của ông với Iran đang "cạn kiệt" và kêu gọi Tehran sớm đạt thỏa thuận, đặc biệt là việc mở lại eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Phát biểu trên chuyên cơ Không Lực Một sau khi trở về từ 2 ngày hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, ông Trump cũng cho biết ông đang cân nhắc việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với các công ty dầu mỏ Trung Quốc mua dầu thô của Iran.
"Tôi không thể kiên nhẫn thêm được nữa. Họ nên đạt thỏa thuận", ông Trump nhấn mạnh. Ông cho biết đã thảo luận thẳng thắn với ông Tập về tình hình Iran.
Theo Tổng thống Mỹ, ông Tập đồng ý rằng Iran phải mở lại eo biển Hormuz và cam kết Trung Quốc sẽ không cung cấp thiết bị quân sự cho Tehran. "Đó là một tuyên bố quan trọng", ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Mỹ sau chuyến công du.
Nhưng những phát biểu của ông Trump không làm rõ liệu Bắc Kinh có sử dụng ảnh hưởng của mình với Tehran để giúp giảm leo thang xung đột hay không.
"Tôi không yêu cầu bất kỳ sự ưu ái nào bởi vì, khi bạn yêu cầu sự ưu ái, bạn phải đáp lại bằng những ưu ái tương xứng", ông Trump nói với các phóng viên khi được hỏi liệu ông Tập có cam kết gây áp lực lên Iran để mở lại eo biển Hormuz hay không.
Bản thân ông Tập Cận Bình không công khai thảo luận về vấn đề Iran sau các cuộc gặp. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã đưa ra một tuyên bố gay gắt bày tỏ sự thất vọng về cuộc xung đột đang tiếp diễn.
"Cuộc xung đột này, lẽ ra không bao giờ nên xảy ra, không có lý do gì để tiếp tục", Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết.
Về phần mình, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi cho biết Tehran nhận được tín hiệu rằng Washington vẫn quan tâm đến đàm phán. Ông hy vọng đàm phán sẽ dẫn đến kết quả tốt, giúp eo biển Hormuz được đảm bảo an toàn.
Dù vậy, Iran khẳng định sẵn sàng cho cả ngoại giao lẫn tái diễn xung đột. Tehran nhấn mạnh các tàu không liên quan đến các nước tấn công Iran có thể đi qua nếu phối hợp với họ.
Eo biển Hormuz đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi Iran hạn chế vận chuyển hàng hải qua "nút thắt cổ chai" này theo sau các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel đầu năm nay. Đây là tuyến đường quan trọng, chiếm gần 1/5 lượng dầu và khí hóa lỏng toàn cầu.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) cho biết 30 tàu đã vượt qua eo biển Hormuz kể từ tối 13/5. Dù con số này vẫn còn thấp hơn nhiều so với mức trung bình 140 tàu/ngày trước xung đột, nhưng nó vẫn là một sự gia tăng đáng kể nếu được xác nhận.
Các phát biểu của ông Trump sau chuyến công du Trung Quốc đã khiến giá dầu tăng mạnh. Giá dầu Brent tăng 1,25% lên 107,04 USD/thùng, WTI tăng 1,31% lên 102,50 USD/thùng vào cuối ngày 15/5.
Trong tuần, giá dầu Brent tăng gần 6%, WTI tăng hơn 7% do lo ngại bất ổn kéo dài. Thị trường lo ngại gián đoạn nguồn cung có thể đẩy lạm phát toàn cầu.
"Với việc hội nghị thượng đỉnh Bắc Kinh không mang lại bất kỳ bước đột phá nào về vấn đề Iran, sự chú ý của thị trường lại tập trung vào bế tắc và việc eo biển bị phong tỏa, với nguy cơ leo thang quân sự trở lại", bà Vandana Hari, người sáng lập công ty phân tích thị trường dầu mỏ Vanda Insights, cho biết.
Minh Đức (Theo India Today, Arab News)
