Những khu nhà công sản im lìm sau cổng khóa
Trưa 28/5, đường Bạch Đằng nắng gắt, dòng xe nối nhau qua khu vực trung tâm Đà Nẵng. Đây là tuyến phố ven sông Hàn, nơi du khách thường dạo bộ, chụp ảnh, ngắm cầu Rồng, cầu Sông Hàn và mặt nước xanh.
Nhưng ngay trên trục đường được xem là đẹp bậc nhất thành phố, khu nhà 250 - 252 - 254 Bạch Đằng, phường Hải Châu, nhiều năm qua vẫn đóng cửa, im lìm sau hàng rào.
Cơ sở cũ của Chi cục Hải quan trên đường Bạch Đằng trở nên hoang hóa sau nhiều năm bỏ trống.
Bảng hiệu cũ phai màu, không còn dấu hiệu hoạt động của một cơ quan hành chính. Bên trong, nhiều ô cửa tối, tường loang lổ, dây leo và cỏ dại phủ một phần lối vào. Khu đất rộng hơn 3.310 m², diện tích nhà gần 4.955 m², từng là cơ sở của Chi cục Hải quan, nay nằm lặng giữa nhịp chuyển động sôi động bên ngoài.
Một người dân sống gần đó chia sẻ, khu nhà "đóng cửa lâu rồi", thỉnh thoảng có người đi ngang dừng lại nhìn, tiếc vì vị trí quá đẹp. Ở một đô thị đang thiếu không gian công cộng, thiếu mặt bằng cho nhiều thiết chế văn hóa, dịch vụ, một khu đất lớn nằm sát sông Hàn bị bỏ không dễ khiến người đi qua chạnh lòng.
Cách đó không xa, trên đường Lý Thường Kiệt, tòa nhà số 10 từng là cơ sở của Bảo hiểm xã hội thành phố cũng trong tình trạng cửa đóng. Công trình có diện tích đất hơn 380m², diện tích nhà khoảng 560m², nằm ở khu vực đông dân cư, gần nhiều cơ quan, trường học, dịch vụ.
Nhìn từ ngoài vào, các tầng nhà vẫn còn dáng dấp một trụ sở làm việc, nhưng vắng bóng người ra vào, vắng tiếng xe, vắng cả những sinh hoạt thường nhật vốn có của một công sở.
Ở số 239 Nguyễn Chí Thanh, cơ sở cũ của Trạm y tế Hải Châu cũng then cài. Mặt tiền hẹp, diện tích đất chỉ hơn 102m² nhưng nằm trên tuyến phố trung tâm, nơi từng phục vụ nhu cầu khám chữa bệnh ban đầu của người dân. Nay phía trước là lớp cửa kéo đóng kín, bảng hiệu cũ nhạt màu, không gian bên trong thiếu dấu hiệu sử dụng thường xuyên.
Cơ sở cũ của Trạm Y tế Hải Châu tại 239 Nguyễn Chí Thanh bỏ trống, cửa đóng kín.
Tại K08 Phan Bội Châu, cơ sở của Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản cũng trong cảnh tương tự. Cánh cổng khép lại, phía ngoài là dòng xe, hàng quán, người đi bộ. Phía trong là một khoảng lặng khác của đô thị: những mét vuông đất công chưa được đánh thức.
Những địa chỉ này không nằm ở vùng ven, không khuất trong hẻm sâu. Chúng hiện diện giữa các tuyến phố trung tâm, giá trị đất đai, giá trị cảnh quan và giá trị sử dụng đều rất lớn. Vì vậy, các cơ sở này kéo dài tình trạng bỏ trống không chỉ làm công trình xuống cấp, mà còn làm giảm cơ hội khai thác quỹ đất ở những vị trí có giá trị cao.
Không để tài sản công tiếp tục "ngủ quên"
Liên quan vấn đề này, ông Phan Thái Bình, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cho hay, vừa có phương án quản lý, khai thác 439 cơ sở nhà, đất giao Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố quản lý.
Trong số này, 414 cơ sở được đề xuất đấu giá nguyên trạng; 14 cơ sở giữ lại để chuyển đổi công năng hoặc sử dụng vào mục đích khác; 6 cơ sở bàn giao cho đơn vị, địa phương sử dụng; 5 cơ sở bàn giao cho Trung tâm Quản lý và Khai thác nhà Đà Nẵng quản lý, khai thác.
Nhiều cơ sở nhà, đất công tại Đà Nẵng nằm ở vị trí thuận lợi nhưng nhiều năm chưa được đưa vào sử dụng hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực đất đai và ảnh hưởng cảnh quan đô thị.
Mục tiêu của phương án không chỉ là "đếm" lại số nhà, đất công đang nắm giữ, mà còn nhằm quản lý tập trung, thống nhất, khai thác hiệu quả, hạn chế tình trạng bỏ trống, xuống cấp, thất thoát, lãng phí, lấn chiếm hoặc sử dụng không đúng quy định.
Đây cũng là điều dễ thấy từ thực tế nhiều công trình đang nằm im giữa lõi đô thị: càng để lâu, tài sản càng xuống cấp, giá trị sử dụng càng hao mòn, còn cảnh quan đô thị bị ảnh hưởng.
Trong thời gian chưa có quyết định xử lý, chưa tổ chức đấu giá, chưa chuyển giao hoặc chưa sử dụng ngay, Trung tâm Phát triển quỹ đất được thực hiện cho thuê ngắn hạn đối với các cơ sở đủ điều kiện khai thác.
Việc cho thuê phải bảo đảm công khai, minh bạch về danh mục tài sản, thời hạn thuê, mục đích thuê, giá khởi điểm và phương thức lựa chọn tổ chức, cá nhân thuê.
Hợp đồng thuê cũng phải quy định rõ trách nhiệm bảo vệ tài sản, không xây dựng trái phép, không chuyển nhượng, không cho thuê lại trái quy định và phải chấm dứt khi Nhà nước có nhu cầu sử dụng, chuyển giao, đấu giá hoặc xử lý tài sản.
Thời gian tới, các cơ sở nhà, đất công dôi dư, đủ điều kiện khai thác sẽ được Đà Nẵng xem xét đấu giá, chuyển đổi công năng, bàn giao cho đơn vị sử dụng hoặc cho thuê ngắn hạn nhằm tránh tình trạng bỏ trống, xuống cấp, lãng phí tài sản công.
Đại diện Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đà Nẵng cho biết, việc xử lý 439 cơ sở nhà, đất sẽ được thực hiện trên cơ sở rà soát kỹ từng địa chỉ, từ hiện trạng sử dụng, hồ sơ pháp lý, quy hoạch đến nhu cầu của địa phương, đơn vị.
Quan điểm là không để tài sản công tiếp tục bỏ trống, xuống cấp hoặc phát sinh lấn chiếm, sử dụng sai mục đích.
Với các cơ sở chưa thể đấu giá, chuyển giao hoặc đưa vào sử dụng ngay, Trung tâm sẽ xem xét cho thuê ngắn hạn nếu đủ điều kiện, bảo đảm công khai, minh bạch và ràng buộc trách nhiệm quản lý, bảo vệ tài sản.
Việc khai thác tạm thời không làm thay đổi phương án xử lý lâu dài. Khi Nhà nước có nhu cầu sử dụng, chuyển giao, đấu giá hoặc xử lý tài sản, hợp đồng thuê sẽ chấm dứt theo quy định.
