Đặc khu Cần Giờ trước ngưỡng cửa phát triển mới

Từ vùng "xa nhất thành phố" đến không gian phát triển chiến lược

Từ một vùng ven biển gắn liền với rừng ngập mặn và sinh kế truyền thống, Cần Giờ đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới trở thành đô thị du lịch sinh thái biển kết hợp dịch vụ – thương mại chất lượng cao của Tp.HCM.

Xã Cần Giờ được thành lập trên cơ sở sáp nhập thị trấn Cần Thạnh và xã Long Hòa, với diện tích hơn 180km² và dân số trên 27.000 người. Đây đang là một trong những địa bàn thu hút nhiều sự chú ý của Tp.HCM khi liên tiếp đón nhận các dự án đô thị và hạ tầng quy mô lớn.

Sau sáp nhập, khu vực Cần Giờ cũ được định danh là Đặc khu Cần Giờ. Việc mở rộng không gian hành chính, cùng với hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược của Tp.HCM, đã từng bước đưa Cần Giờ thoát khỏi vị thế "xa trung tâm", trở thành khu vực giữ vai trò đặc biệt trong cấu trúc phát triển đô thị phía Nam.

Đặc khu Cần Giờ trước ngưỡng cửa phát triển mới.

Điểm nhấn lớn nhất của Đặc khu Cần Giờ hiện nay là dự án Khu đô thị lấn biển Cần Giờ, với quy mô quy hoạch khoảng 2.870ha. Dự án được định hướng phát triển thành khu đô thị ven biển đa chức năng, tích hợp du lịch, nghỉ dưỡng, thương mại, dịch vụ và nhà ở, với quy mô dân số dự kiến hơn 228.000 người và khả năng đón khoảng 8,9 triệu lượt du khách mỗi năm khi hoàn thành.

Trao đổi với PV Đời sống và Pháp luật, bà Võ Thị Diễm Phượng, Phó Chủ tịch UBND xã Cần Giờ cho biết, định hướng phát triển của địa phương không phải là sự thay đổi mang tính hình thức, mà là quá trình chuyển dịch mang tính toàn diện và lâu dài.

Theo bà Phượng, Văn kiện Đại hội Đảng bộ xã xác định mục tiêu đến năm 2030 xây dựng Cần Giờ trở thành đô thị du lịch sinh thái biển, dịch vụ – thương mại chất lượng cao, gắn với kinh tế xanh. Đây là định hướng xuyên suốt, làm nền tảng cho việc hoạch định và triển khai các chính sách phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn.

Bà Võ Thị Diễm Phượng, Phó Chủ tịch UBND xã Cần Giờ.

Lãnh đạo UBND xã Cần Giờ nhấn mạnh, phát triển kinh tế và bất động sản phải đi đôi với quản lý chặt chẽ đất đai, tuyệt đối không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng. Thực tế cho thấy, sự xuất hiện của các dự án hạ tầng lớn luôn tiềm ẩn nguy cơ đầu cơ đất đai và phát triển nóng nếu không được kiểm soát tốt.

Trước thực tế đó, Cần Giờ đang tiến hành rà soát, điều chỉnh quy hoạch phân khu phù hợp với đồ án quy hoạch chung Tp.HCM đến năm 2040, tầm nhìn 2060; đồng thời công khai quy hoạch, siết chặt trật tự xây dựng, tăng cường quản lý đất công và chuẩn bị đấu giá quyền sử dụng đất tại những vị trí phù hợp nhằm kiểm soát thị trường, hạn chế tình trạng đầu cơ, trục lợi.

Chuyển dịch kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh

Những năm gần đây, hệ thống giao thông nội vùng Cần Giờ từng bước được đầu tư, nâng cấp; đồng thời nhiều dự án kết nối chiến lược như cầu Cần Giờ, tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ và các tuyến phà liên vùng đang được xúc tiến triển khai.

Song song với kỳ vọng từ khu đô thị ven biển, Tp.HCM cũng đẩy mạnh chuẩn bị và triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn gắn với khu vực này.

Tiêu biểu là tuyến đường vượt biển kết nối Cần Giờ – Vũng Tàu, với tổng mức đầu tư hơn 104.000 tỷ đồng, dự kiến khởi công vào tháng 6/2026 và hoàn thành năm 2029, nhằm rút ngắn thời gian di chuyển và mở rộng không gian phát triển kinh tế vùng phía Nam.

Khu đô thị Vinhome Cần Giờ đang là tâm điểm của phát triển dọc bờ biển tại Đặc khu Cần Giờ.

Không chỉ tập trung vào đô thị và du lịch, Cần Giờ còn được tăng cường kết nối với trung tâm Tp.HCM thông qua các dự án giao thông trọng điểm khác, trong đó có tuyến metro Bến Thành – Cần Giờ dài khoảng 54km, tổng mức đầu tư hơn 102.400 tỷ đồng, được kỳ vọng thúc đẩy giao thương và thu hút dòng cư dân mới.

Tuy nhiên, theo bà Võ Thị Diễm Phượng, Phó Chủ tịch UBND xã Cần Giờ, việc phát triển hạ tầng giao thông phải song hành với yêu cầu bảo vệ rừng ngập mặn, thích ứng với biến đổi khí hậu và định hướn phát triển xanh, bền vững.

"Chúng tôi hướng tới mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng trên địa bàn sử dụng năng lượng sạch", bà Võ Thị Diễm Phượng cho biết.

Cơ sở y tế tại Cần Giờ giúp bà con tiếp cận y tế nhanh chóng, tiện lợi.

Song song với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, Cần Giờ hiện xác định bảo đảm an sinh xã hội là nhiệm vụ ưu tiên xuyên suốt. Các lĩnh vực giáo dục, y tế, việc làm và nhà ở cho người dân được xem là những tiêu chí quan trọng phản ánh chất lượng và hiệu quả của phát triển.

Theo lãnh đạo UBND xã Cần Giờ, địa phương bảo đảm đủ chỗ học cho con em trên địa bàn, tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất trường lớp, đồng thời đẩy mạnh công tác hướng nghiệp và đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Việc Bệnh viện Từ Dũ cơ sở 2 đi vào hoạt động đã tạo điều kiện để người dân tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương, giảm áp lực cho tuyến trên.

Trong năm 2025, xã đã giới thiệu việc làm cho hơn 1.600 lao động, vượt chỉ tiêu đề ra, chủ yếu trong các lĩnh vực dịch vụ, du lịch, thương mại và chế biến hải sản. Giai đoạn 2026–2030, Cần Giờ đặt mục tiêu tạo thêm hơn 2.500 việc làm mới, đồng thời nâng thu nhập bình quân đầu người lên khoảng 182 triệu đồng/người/năm.

Dưới góc nhìn quy hoạch đô thị, kiến trúc sư Khương Văn Mười, nguyên Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Tp.HCM cho rằng, Cần Giờ là trường hợp đặc biệt trong không gian phát triển của Thành phố. Theo ông, Cần Giờ không thể và cũng không nên phát triển theo mô hình các đô thị đất liền. Giá trị cốt lõi của khu vực này không nằm ở mật độ xây dựng, mà ở hệ sinh thái rừng ngập mặn, không gian biển và sự hài hòa với tự nhiên. Nếu phát triển thiếu kiểm soát, Cần Giờ có nguy cơ đánh mất lợi thế độc nhất mà không địa phương nào khác có được.

Khu đô thị lấn biển "điểm nhấn" cho sự phát triển Đặc khu Cần Giờ trong tương lai và hiện nay đang là nơi thu hút nhiều khách du lịch tham quan hội hoa xuân, trải nghiệm bay kinh khí cầu dịp Tết Nguyên đán 2026.

Nhìn về dài hạn, Cần Giờ không chỉ đơn thuần là một dự án hay một không gian đô thị mới, mà đang dần trở thành "phép thử" cho cách Tp.HCM mở rộng không gian phát triển theo hướng biển. Khi các dự án hạ tầng chiến lược được triển khai đồng bộ, đô thị lấn biển hình thành và kinh tế dịch vụ được dẫn dắt đúng hướng, Cần Giờ có cơ hội chuyển mình từ một vùng ven yên ả thành cực tăng trưởng mới, đóng vai trò kết nối giữa đô thị trung tâm và không gian biển Đông rộng mở.

Trong bối cảnh đó, Cần Giờ hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu cho một đô thị biển sinh thái hiện đại, nơi tăng trưởng kinh tế song hành cùng bảo tồn hệ sinh thái và phát triển bền vững.

Phùng Sơn