Sau chuỗi ngày oi nóng kéo dài, khu vực Tây Bắc Bộ đang trở thành tâm điểm của một đợt thời tiết cực đoan khi các hình thái khí quyển đối lập cùng lúc hoạt động mạnh. Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, sự tác động của rãnh áp thấp có trục đi qua Bắc Bộ kết hợp với khối không khí lạnh yếu từ lục địa đang tạo điều kiện hình thành mưa dông trên diện rộng.
Dự báo từ đêm 9/5, nhiều địa phương ở Tây Bắc Bộ sẽ xuất hiện mưa rào và dông, lượng mưa phổ biến dao động từ 10–30 mm. Tuy nhiên, tại một số điểm cục bộ ở các tỉnh Lào Cai, Lai Châu và Điện Biên, lượng mưa có thể vượt 50 mm chỉ trong vài giờ, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng cục bộ và sạt lở đất ở vùng đồi núi.
Các chuyên gia khí tượng cho biết, thời điểm giao mùa luôn là giai đoạn thời tiết diễn biến khó lường nhất trong năm. Khi nền nhiệt mặt đất vẫn duy trì ở mức cao nhưng lại xuất hiện luồng không khí lạnh và hơi ẩm xâm nhập, quá trình đối lưu diễn ra rất mạnh. Đây chính là điều kiện thuận lợi để các đám mây dông phát triển theo chiều thẳng đứng lên độ cao hàng chục km, kéo theo hàng loạt hiện tượng nguy hiểm như lốc xoáy, sét đánh, mưa đá và gió giật mạnh.
Đáng lo ngại, các hiện tượng này thường xuất hiện trong thời gian ngắn nhưng cường độ rất lớn. Chỉ trong vài chục phút, mưa dông có thể làm tốc mái nhà cửa, gãy đổ cây xanh, hư hại hoa màu và gây mất an toàn giao thông trên nhiều tuyến đường miền núi. Những khu vực có địa hình dốc còn đối mặt nguy cơ lũ quét và sạt lở đất khi mưa lớn xảy ra liên tục.
Không chỉ ảnh hưởng đến đời sống dân sinh, đợt thời tiết cực đoan lần này còn đe dọa trực tiếp đến hoạt động sản xuất nông nghiệp tại nhiều địa phương vùng cao. Thời điểm hiện tại, nhiều diện tích lúa, hoa màu và cây ăn quả đang bước vào giai đoạn phát triển quan trọng. Mưa đá và gió mạnh nếu xuất hiện có thể gây thiệt hại lớn chỉ trong thời gian rất ngắn.
Cơ quan khí tượng hiện đưa ra cảnh báo rủi ro thiên tai cấp độ 1 đối với khu vực Tây Bắc Bộ. Dù đây chưa phải mức cao nhất, nhưng người dân tuyệt đối không được chủ quan, đặc biệt trong bối cảnh thời tiết chuyển mùa đang ngày càng khó dự báo.
Người dân tại các khu vực có nguy cơ cao được khuyến cáo thường xuyên theo dõi thông tin dự báo thời tiết, chủ động gia cố nhà cửa, chằng chống mái tôn, bảo vệ cây trồng và hạn chế di chuyển khi xuất hiện mưa dông mạnh. Với những vùng ven suối, sườn đồi hoặc khu vực từng xảy ra sạt lở, cần đặc biệt đề phòng nguy cơ đất đá trôi trượt sau mưa lớn.
Các chuyên gia cũng lưu ý, trong mưa dông người dân không nên trú dưới gốc cây lớn, gần cột điện hoặc khu vực trống trải để tránh nguy cơ bị sét đánh. Người tham gia giao thông cần giảm tốc độ, bật đèn tín hiệu và chú ý quan sát vì gió giật mạnh có thể xuất hiện bất ngờ, gây mất lái hoặc tai nạn nguy hiểm.
Mưa dông lại làm tốc mái hàng trăm ngôi nhà và hơn 400ha hoa màu bị thiệt hạiSáng ngày 9/5, Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có báo cáo nhanh về tình hình thiệt hại do mưa dông diện rộng ngày 7-8/5.
Theo báo cáo nhanh của các tỉnh Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, mưa lớn đêm ngày 7/5 đến sáng ngày 8/5 gây thiệt hại làm 1 người bị thương tại Tuyên Quang (do tốc mái fibro xi măng rơi vào người), 121 nhà bị tốc mái (Lào Cai 04 nhà; Tuyên Quang 86 nhà; Phú Thọ 31 nhà), 3 điểm trường bị ảnh hưởng tại Tuyên Quang.
Về nông nghiệp: 412,3ha lúa, hoa màu, cây trồng bị thiệt hại (Lào Cai 7,3ha; Tuyên Quang 405ha). Về thủy lợi: sạt lở 180m bờ, vở tại tỉnh Phú Thọ. 12 điểm sạt lở đường giao thông nông thôn tại Tuyên Quang, Phú Thọ. Thiệt hại khác gồm 3 nhà xưởng bị tốc mái, 10 đột điện bị đổ.
Ngay sau khi thiên tai xảy ra, chính quyền địa phương đã huy động lực lượng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, sớm ổn định đời sống.
Khánh Linh (t/h)
