Nhiều "điểm nghẽn" cần tháo gỡ
Mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD vào năm 2027 được đánh giá là đầy tham vọng nhưng không nằm ngoài khả năng của Việt Nam. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, các chuyên gia cho rằng ngành nông nghiệp không thể tiếp tục tăng trưởng theo cách cũ mà cần những thay đổi mang tính đột phá về tư duy, mô hình phát triển và năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Tại tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" ngày 9/7, các chuyên gia, đại diện hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý đều nhận định trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đối mặt đồng thời với nhiều cơ hội và thách thức.
Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD là kỳ vọng rất lớn khi ngành nông nghiệp vẫn còn nhiều "điểm nghẽn", đặc biệt trong công tác kiểm dịch, kiểm nghiệm hàng hóa xuất khẩu.
Ông Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam - Vinafruit (Ảnh: VGP).
Tuy nhiên, ông Bình cho rằng với năng lực sản xuất hiện có cùng dư địa mở rộng thị trường, mục tiêu này vẫn khả thi nếu các tồn tại được tháo gỡ.
"Về kỳ vọng 100 tỷ USD trong xuất khẩu nông lâm thủy sản, tôi cho rằng đây là một kỳ vọng khá cao... Song, với những tiềm năng, năng lực sản xuất cũng như các thị trường của nông lâm thủy sản Việt Nam, tôi cho rằng chúng ta cũng có thể đạt được", ông Bình nhận định.
Theo số liệu của ngành Hải quan, từ năm 2021 đến nay, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng bình quân khoảng 10-12% mỗi năm. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch đạt khoảng 35,88 tỷ USD, tăng khoảng 6% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy tốc độ tăng trưởng đã chậm lại.
Ông Âu Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Hải quan, Bộ Tài chính (Ảnh: VGP).
Ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính), cho biết xuất khẩu thời gian tới vẫn được dự báo tăng trưởng nhưng sẽ chịu áp lực lớn từ nhiều yếu tố như kinh tế toàn cầu suy giảm, xu hướng bảo hộ thương mại, biến động tỉ giá, chi phí logistics gia tăng.
Bên cạnh đó, các thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc ngày càng siết chặt các yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và phát triển bền vững, buộc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn vào công nghệ, vùng nguyên liệu và hệ thống quản lý chất lượng.
Không thể tiếp tục tăng trưởng theo "công thức cũ"
Ở góc độ ngành thủy sản, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho rằng mục tiêu 100 tỷ USD tạo áp lực rất lớn đối với toàn ngành.
Theo ông, nếu vẫn duy trì mô hình tăng trưởng hiện nay thì rất khó đạt được mục tiêu.
"Với mức tăng trưởng này phải có một mô hình mới, khác biệt chứ nếu vẫn theo những công thức hiện tại chỉ xoay quanh khoảng 15-20% thì con số 100 tỷ năm tới sẽ khó khăn. Chúng ta phải có một giải pháp mới và một mô hình mới", ông Nam nói.
Ông cho biết kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2026 dự kiến đạt hơn 12 tỷ USD, tăng khoảng 10%. Tuy nhiên, để đồng hành với mục tiêu chung của toàn ngành nông nghiệp, lĩnh vực thủy sản sẽ phải đạt tốc độ tăng trưởng khoảng 30%.
Tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" ngày 9/7 (Ảnh: VGP).
Ông cũng đề xuất cộng đồng doanh nghiệp cần được tham gia vào quá trình xây dựng chính sách và thiết kế các giải pháp phát triển nhằm tạo ra mô hình tăng trưởng mới.
Theo ông Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, xuất khẩu nông sản Việt Nam đã có bước phát triển mạnh trong nhiều năm qua nhưng đang đối mặt với những hạn chế như sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi cùng các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế.
Dù vậy, ông tin rằng mục tiêu 100 tỷ USD hoàn toàn có thể đạt được nếu ngành nông nghiệp thực hiện những đổi mới mang tính đột phá.
"Tôi cũng hoàn toàn tin tưởng rằng nếu chúng ta quyết tâm đổi mới một cách đột phá, thay đổi một cách làm hoàn toàn khác biệt so với trước thì chúng ta sẽ đạt được mục tiêu này, có thể là trước hoặc có thể là đúng quãng thời gian chúng ta đã đặt ra. Và 100 tỷ USD xuất khẩu không phải là ngoài tầm với của nông sản Việt Nam", ông Sơn khẳng định.
Theo ông Âu Anh Tuấn, nếu năm 2026 kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 75 tỷ USD thì để cán mốc 100 tỷ USD vào năm 2027, toàn ngành phải tăng trưởng trên 15% trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Ông cho biết Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp từ đầu năm 2026 như cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số nhằm hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu.
Trong khi đó, chuyên gia về truy xuất nguồn gốc nông, thủy sản Tô Nguyễn Thành cho rằng việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất và quản lý sẽ là nền tảng quan trọng giúp ngành nông nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.
Theo ông Thành, mục tiêu 100 tỷ USD chỉ có thể đạt được khi các bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp cùng chủ động phối hợp, thúc đẩy chuyển đổi sản xuất theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững.
