Sáng 16/4, Tạp chí Đời sống và Pháp luật tổ chức tọa đàm "Những điểm mới trong Luật Báo chí sửa đổi năm 2025". Tọa đàm nằm trong khuôn khổ sự kiện Tạp chí Đời sống và Pháp luật kỷ niệm 25 năm ngày báo Đời sống và Pháp luật xuất bản số báo đầu tiên (2/3/2001 - 2/3/2026).
Tại tọa đàm, ông Nguyễn Tiến Thanh - Chủ tịch HĐTV, Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã chia sẻ rằng, khi được Ban tổ chức tọa đàm "đặt hàng" tham luận với chủ đề " để báo chí thực sự là cầu nối cho doanh nghiệp trên con đường phát triển", bản thân ông đã băn khoăn rất nhiều trước khi nhận lời.
Là một người có hơn 30 năm làm báo, trong đó có hơn 20 năm làm quản lý báo chí, ông Nguyễn Tiến Thanh chia sẻ, không bao giờ ngờ rằng, cách đây gần 2 năm, số phận run rủi mình lại về làm doanh nghiệp, không những thế lại làm ở một doanh nghiệp Nhà nước lớn nhất trong lĩnh vực xuất bản, với 38 đơn vị thành viên và doanh thu hợp nhất khoảng gần 10.000 tỷ đồng/năm.
Ông Nguyễn Tiến Thanh - Chủ tịch HĐTV, Tổng Giám đốc Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (Ảnh: Trọng Tùng).
"Điều đó có nghĩa là những điều tôi nói hôm nay về mối quan hệ giữa báo chí với doanh nghiệp - dù có vẻ cao đàm khoát luận đến đâu thì cũng xuất phát từ trải nghiệm có thật của bản thân.
Có một thực tế là, tôi đã từng đứng ở phía bên này của dòng chảy thông tin, nơi báo chí đóng vai người quan sát, ghi nhận và phản ánh cuộc sống xã hội. Ở đó, mỗi câu chuyện doanh nghiệp đi qua trang viết như một lát cắt của nền kinh tế đang vận động: có những thành công, có cả những va vấp, có nhiều điều được nói ra, và không ít điều còn nằm lại phía sau con chữ.
Nhưng rồi tôi bước sang phía bên kia. Không còn đứng bên ngoài để nhìn ngắm và kể chuyện, tôi trở thành người trong cuộc với những trăn trở, suy nghĩ và hành động, đôi khi là cả những vật lộn, lặn ngụp trong công việc kinh doanh", ông Thanh chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Tiến Thanh, giữa những quyết định không có chỗ cho sự chậm trễ, giữa những áp lực không thể gói gọn trong vài dòng tin, bản thân ông nhận ra một điều rất rõ ràng: khoảng cách giữa doanh nghiệp và xã hội không chỉ là khoảng cách thông tin. Đó là khoảng cách của sự thấu hiểu.
"Chúng ta nói nhiều về doanh nghiệp như động lực tăng trưởng. Chúng ta khẳng định vai trò của họ trong đổi mới, trong tạo việc làm, trong hội nhập. Nhưng có một câu hỏi cần được đặt ra: ai là người kể đúng câu chuyện của doanh nghiệp? Và câu chuyện đó có đang được hiểu theo cách luôn luôn lắng nghe, luôn luôn chia sẻ hay không? Ở đây, báo chí không chỉ là người đưa tin. Báo chí có thể - và cần phải - trở thành một nhịp cầu. Một nhịp cầu không chỉ để thông tin đi qua, mà để niềm tin được hình thành", ông Thanh đặt vấn đề.
Báo chí hiện đại không thể chỉ "đưa tin"
Theo chia sẻ của ông Thanh, trong một thế giới mà thông tin tràn ngập trên mạng xã hội và các nền tảng online, giá trị của báo chí không nằm ở việc"đưa tin", mà ở việc "xác thực thông tin" và kể những câu chuyện theo góc nhìn chuyên nghiệp, dẫn dắt và định hướng dư luận bằng những kiến giải có luận cứ đáng tin cậy.
Theo ông Nguyễn Tiến Thanh, trong một thế giới mà thông tin tràn ngập trên mạng xã hội và các nền tảng online, giá trị của báo chí không nằm ở việc"đưa tin", mà ở việc "xác thực thông tin" (Ảnh: Trọng Tùng).
Trong giai đoạn đại dịch Covid-19, hàng nghìn doanh nghiệp Việt Nam đối diện với đứt gãy chuỗi cung ứng. Những bản tin khi đó xuất hiện dày đặc: thiếu nguyên liệu, gián đoạn sản xuất, đơn hàng sụt giảm.
Nhưng giá trị của thông tin không nằm ở việc liệt kê khó khăn mà nằm ở việc trả lời, lý giải những câu hỏi đang đặt ra cùng những thách thức: Vì sao doanh nghiệp phụ thuộc vào một số thị trường nhất định? Vì sao khả năng dự phòng rủi ro còn hạn chế? Vì sao có doanh nghiệp gục ngã, trong khi có doanh nghiệp thích ứng?
"Chúng ta đã thấy những doanh nghiệp dệt may chuyển sang sản xuất khẩu trang và đồ bảo hộ y tế. Nhưng câu chuyện không chỉ là "chuyển đổi sản phẩm". Đó là câu chuyện về năng lực tổ chức, về tốc độ ra quyết định, và về một tư duy không bị đóng khung. Khi báo chí kể được câu chuyện đó báo chí không còn đơn thuần là người đưa tin. Báo chí trở thành người diễn giải, giúp xã hội hiểu bản chất của sự vận động. Và việc hiểu bản chất luôn là điểm khởi đầu của mọi kết nối", ông Thanh nói.
Tính độc lập của báo chí: điều kiện tiên quyết của niềm tin
Theo chia sẻ của ông Nguyễn Tiến Thanh, một cây cầu chỉ có ý nghĩa khi người ta bước lên nó. Với báo chí, nền móng của cây cầu ấy là sự độc lập.
"Chúng ta đã chứng kiến những giai đoạn thị trường bất động sản "nóng lên" nhanh chóng, một phần bởi dòng thông tin mang tính khuếch đại kỳ vọng. Và rồi khi thị trường điều chỉnh, cũng chính dòng thông tin ấy chuyển hướng sang cực đối lập, tạo ra tâm lý hoang mang. Ở cả hai thời điểm, điều thiếu không phải là thông tin. Điều thiếu là sự cân bằng, là phân tích dựa trên dữ liệu, là tiếng nói đủ độc lập để không bị cuốn theo đám đông", ông nói.
Lấy ví dụ khác, ông Thanh nhắc đến cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Trước khi khủng hoảng xảy ra, các sản phẩm tài chính phức tạp đã được ca ngợi như công cụ sáng tạo. Nhưng rất ít kênh thông tin làm rõ bản chất rủi ro của chúng. Khi sự thật lộ diện, niềm tin sụp đổ.
Theo ông Thanh, bài học ở đây không chỉ dành cho thị trường. Nó dành cho báo chí. Báo chí không thể là tiếng vang của lợi ích ngắn hạn. Báo chí phải là điểm tựa của sự thật dài hạn. Bởi vì nếu niềm tin mất đi, mọi nhịp cầu sẽ trở nên vô nghĩa.
Báo chí như một không gian đối thoại giữa doanh nghiệp và xã hội
Trong bài phát biểu của mình, ông Thanh nhấn mạnh, một nền kinh tế khỏe mạnh không chỉ phụ thuộc vào tăng trưởng, kể cả khi đó là tăng trưởng bền vững. Nó cần sự hiểu biết sâu sắc lẫn nhau giữa các chủ thể. Và báo chí chính là không gian để sự hiểu nhau đó diễn ra.
Khi một doanh nghiệp đối diện với khủng hoảng môi trường, báo chí không chỉ có vai trò phản ánh bức xúc của xã hội. Báo chí cần đi xa hơn: làm rõ nguyên nhân, đặt vấn đề trong bối cảnh pháp lý, đưa vào tiếng nói của chuyên gia, và cả phản hồi từ phía doanh nghiệp. Khi đó, báo chí không làm dịu vấn đề bằng cách che đi. Báo chí làm sáng tỏ vấn đề để hướng tới giải pháp.
Các đại biểu dự tọa đàm (Ảnh: Trọng Tùng).
Ngược lại, trong đại dịch, khi nhiều doanh nghiệp tham gia hỗ trợ cộng đồng, duy trì việc làm, đóng góp cho hệ thống y tế, báo chí cũng cần kể những câu chuyện đó - không phải như những bản tin tuyên dương đơn giản, mà như những minh chứng về trách nhiệm xã hội và năng lực của khu vực doanh nghiệp.
"Đối thoại giữa báo chí với doanh nghiệp không phải là nói nhiều hơn, ca ngợi nhiều hơn hay phê phán nhiều hơn. Đối thoại là giúp xã hội hiểu sâu hơn về quy luật vận hành của nền kinh tế, về động lực của phát triển, về những nguy cơ và rủi ro tiềm ẩn khi tăng tốc, về những hệ lụy của tăng trưởng nóng", ông Thanh nói.
Từ phản ánh đến kiến tạo: báo chí có thể góp phần thúc đẩy hoàn thiện chính sách
Một trong những giá trị lớn nhất của báo chí là khả năng kết nối doanh nghiệp với nhà hoạch định chính sách. Không phải bằng lý thuyết mà bằng thực tiễn. Trong nhiều lĩnh vực, từ xuất nhập khẩu đến khởi nghiệp, những vướng mắc của doanh nghiệp chỉ thực sự được chú ý khi được báo chí phản ánh một cách hệ thống.
Ví dụ, những bất cập trong kiểm tra chuyên ngành từng khiến thời gian thông quan kéo dài, chi phí tăng cao. Khi báo chí đưa ra những phân tích cụ thể, kèm theo dữ liệu và ý kiến doanh nghiệp, vấn đề không còn là câu chuyện riêng lẻ, mà trở thành vấn đề chính sách.
Và chính từ đó, những điều chỉnh đã được thực hiện. Báo chí, trong trường hợp này, không đứng ngoài. Báo chí góp phần mở đường.
Thách thức trong thời đại số và yêu cầu nâng cao chất lượng báo chí
Ông Thanh nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong một thời đại mà thông tin xuất hiện trước khi chúng ta kịp kiểm chứng nó. Một tin đồn có thể lan nhanh hơn một sự thật, và với doanh nghiệp, điều đó có thể trả giá bằng uy tín, bằng thị trường, thậm chí bằng sự tồn tại.
Trong bối cảnh đó, báo chí không thể cạnh tranh bằng tốc độ. Báo chí phải cạnh tranh bằng độ tin cậy, tính chính thống. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ phóng viên kinh tế: không chỉ giỏi viết, mà còn hiểu về tài chính, pháp lý, thị trường. Đồng thời, các cơ quan báo chí cũng cần đầu tư vào dữ liệu, phân tích, và các hình thức thể hiện mới để tăng khả năng tiếp cận.
"Bởi vì trong một thế giới ồn ào, điều có giá trị nhất không phải là tiếng nói lớn nhất. Mà là tiếng nói đáng tin nhất. Vấn đề này tôi đã từng phát biểu trong tham luận "Thời của Tạp chí" phát biểu tại Hội nghị báo chí toàn quốc 2019, sau đó phát triển thành một cuốn sách phát hành năm 2020, trong bối cảnh thực hiện quy hoạch báo chí và bắt đầu đại dịch Covid", ông Thanh nói.
Báo chí cần đồng hành cùng doanh nghiệp
Theo ông Nguyễn Tiến Thanh, để báo chí thực sự trở thành cầu nối cho doanh nghiệp, cần một cách tiếp cận mang tính hệ thống.
Thứ nhất, phát triển các tuyến bài chuyên sâu, có khả năng phân tích và dự báo, thay vì chỉ phản ánh sự kiện.
Thứ hai, xây dựng cơ chế tương tác thường xuyên giữa báo chí và cộng đồng doanh nghiệp, tạo điều kiện cho việc trao đổi thông tin hai chiều.
Thứ ba, tăng cường đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo, đặc biệt trong xử lý thông tin nhạy cảm liên quan đến doanh nghiệp.
Thứ tư, ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng nội dung, nhưng không đánh đổi tính chính xác và chiều sâu.
Ông Phạm Quốc Huy - Tổng Biên tập Tạp chí Đời sống và Pháp luật tặng hoa cho các diễn giả tại tọa đàm (Ảnh: Trọng Tùng).
"Bốn nội dung này tôi có thể dẫn rất nhiều dẫn chứng có thật mà tôi trực tiếp va đập cả khi còn làm báo lẫn khi làm doanh nghiệp. Trong một nền kinh tế đang tìm kiếm những động lực phát triển mới, báo chí đóng vai trò quan trọng hơn những gì chúng ta thường nghĩ. Chúng ta có thể chọn cách nhìn báo chí như một công cụ. Nhưng tôi tin rằng, chúng ta cần nhìn báo chí như một cấu phần của phát triển", ông Thanh nói.
Theo ông Nguyễn Tiến Thanh, khi báo chí làm tốt vai trò của mình, doanh nghiệp không chỉ được nhắc đến, mà được hiểu đúng. Khi được hiểu đúng, họ có thêm niềm tin để hành động. Và khi niềm tin được củng cố, sự phát triển sẽ trở nên bền vững hơn.
"Đó chính là lúc "cầu nối" mà báo chí xây dựng không còn là một hình ảnh mang tính ẩn dụ, mà trở thành một phần thiết yếu của cấu trúc phát triển kinh tế. Một nhịp cầu không ồn ào, nhưng không thể thiếu. Và câu hỏi không còn là: báo chí có thể làm gì cho doanh nghiệp, mà là chúng ta sẽ cùng nhau xây cây cầu ấy vững đến mức nào", ông Thanh kết luận.
