Estonia, một trong 3 quốc gia vùng Baltic, đang đối mặt với một xu hướng dân số phổ biến ở nhiều nước châu Âu: Tỉ lệ sinh thấp và dân số giảm dần.
Với dân số hiện khoảng 1,3 triệu người, các dự báo mới nhất cho thấy quy mô dân số của quốc gia này có thể thu hẹp mạnh mẽ vào cuối thế kỷ 21 nếu không có những thay đổi căn bản về chính sách dân số và di cư.
Theo báo cáo "Tìm kiếm sự bền vững: Tình hình dân số Estonia và các khuyến nghị chính sách" do các nhà nghiên cứu từ Đại học Tallinn và Đại học Tartu công bố đầu tháng này, Estonia đã bước vào giai đoạn mà trong đó số trẻ em được sinh ra ít hơn, dân số già đi và di cư không còn đủ sức bù đắp cho sự sụt giảm.
Trong năm 2024 và 2025, số trẻ sinh ra đều dưới 10.000 em – mức thấp nhất kể từ khi thống kê quốc gia bắt đầu năm 1919. Tỉ lệ sinh trung bình hiện chỉ khoảng 1,3 con/phụ nữ, giảm mạnh ở mọi nhóm tuổi.
"Thay đổi nhân khẩu học có quán tính rất lớn, điều đó có nghĩa là việc ngăn chặn hoặc đảo ngược các xu hướng tiêu cực cần hàng thập kỷ", các tác giả của báo cáo lưu ý.
Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng sự suy giảm này một phần xuất phát từ "hiệu ứng domino" của các thế hệ sinh ít sau năm 1991. Thế hệ trẻ hiện nay ít hơn, dẫn đến số lượng cha mẹ tiềm năng giảm.
Bên cạnh đó, sự thay đổi giá trị xã hội khiến việc sinh con không còn là điều đương nhiên. Đại dịch Covid-19, xung đột Nga-Ukraine và chi phí sinh hoạt cao đã khiến nhiều cặp đôi hoãn hoặc từ bỏ kế hoạch có con.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến xu hướng suy giảm dân số ở Estonia. Ảnh: ERR
Trong bối cảnh đó, ông Martin Klesment, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Dân số Estonia thuộc Đại học Tallinn, đã nêu ra 3 kịch bản dân số chính cho báo cáo.
Các mô hình này không chỉ xem xét quy mô dân số của Estonia mà còn cả những thay đổi trong thành phần dân tộc của nước này cho đến năm 2100.
Trong kịch bản tệ nhất, tỉ lệ sinh duy trì ở mức 1,3 và di cư cân bằng (nhập cư bằng xuất cư). Dân số Estonia sẽ giảm gần một nửa, xuống còn khoảng 670.000 người. Số trẻ sinh ra mỗi năm chỉ còn khoảng 3.700 em – giảm 2/3 so với hiện nay.
Trong kịch bản tốt hơn, nếu mức nhập cư ròng 8.000 người/năm được duy trì, dân số có thể giữ ổn định. Tuy nhiên, đến năm 2100, Estonia sẽ có thêm tới 600.000 cư dân có nền tảng di cư.
Trong kịch bản tốt nhất, nếu tỉ lệ sinh tăng dần lên 1,6 hoặc 1,9 con/phụ nữ vào những năm 2040, tình hình sẽ được cải thiện đáng kể. Với mức 1,9 và di cư cân bằng, hơn 10.700 trẻ em có thể được sinh ra vào cuối thế kỷ này. Estonia cần đạt tỉ lệ sinh 2,1 để duy trì dân số mà không cần nhập cư.
Thay vì coi di cư là giải pháp cuối cùng, các tác giả của báo cáo khuyến nghị Estonia nên kết hợp nhiều biện pháp: Hỗ trợ tốt hơn cho các gia đình trẻ (nhà ở, nghỉ phép sinh con, chăm sóc trẻ em), khuyến khích người cao tuổi tham gia lao động, và điều chỉnh tuổi nghỉ hưu hợp lý.
Minh Đức (Theo Estonian World, ERR)
