Ngày 20/5 tới, TAND Tp.Hà Nội sẽ mở phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án sai phạm xảy ra tại dự án xây dựng cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và cơ sở 2 Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Dự kiến phiên tòa diễn ra trong 6 ngày.
Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến bị đưa ra xét xử về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến
6 người khác bị truy tố cùng tội danh trên gồm: Nguyễn Kim Trung (SN 1960), cựu Phó giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, cựu Phó vụ trưởng Vụ Trang thiết bị và công trình y tế, Bộ Y tế; Trần Văn Sinh (SN 1974), cựu Phó giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế, Bộ Y tế;
Đào Xuân Sinh (SN 1976), cựu Giám đốc Công ty CP Tư vấn đầu tư và Xây dựng SHT; Nguyễn Doãn Tú (SN 1963), cựu Phó vụ trưởng Vụ Trang thiết bị; Lê Văn Cư (SN 1963), cựu Phó viện trưởng Viện Kinh tế xây dựng, Bộ Xây dựng; Hoàng Xuân Hiệp (SN 1978), Phó viện trưởng Viện Kinh tế xây dựng.
2 bị cáo hầu tòa về 2 tội danh là Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ gồm: Nguyễn Chiến Thắng (SN 1957), cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, Bộ Y tế và Nguyễn Hữu Tuấn (SN 1970), cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án chuyên ngành Xây dựng công trình y tế, kiêm phụ trách quản lý điều hành Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, Bộ Y tế.
Có một người bị cáo buộc phạm tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản là Lê Thanh Thiêm (SN 1968), cựu Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng.
Theo truy tố, các bị cáo trong vụ án có 3 sai phạm chính, liên quan các dự án xây dựng bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức sơ sở 2.
Chuỗi sai phạm khiến 2 bệnh viện "đắp chiếu" suốt nhiều năm, thất thoát hơn 800 tỷ đồng
Dự án cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức được Bộ Y tế phê duyệt năm 2014 với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Nhà nước là 9.000 tỷ đồng, quy mô mỗi dự án 1.000 giường bệnh.
Cáo trạng xác định, quá trình thực hiện 2 dự án nêu trên, Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm đã phê duyệt thuê tư vấn nước ngoài lập dự án đầu tư khi chưa làm rõ về khả năng đáp ứng của đơn vị tư vấn trong nước; không chứng minh được tính cần thiết phải thuê tư vấn nước ngoài; cố ý chỉ định thầu; không tổ chức lập, thẩm định chi phí thuê tư vấn nước ngoài; không tổ chức xác định dự toán gói thầu thuê tư vấn nước ngoài…
Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2. Ảnh chụp tháng 2/2026. Ảnh: Dân Việt.
Cạnh đó là việc phân chia các gói thầu không hợp lý, không căn cứ vào tính chất kỹ thuật, trình tự thực hiện và tính đồng bộ của dự án, dẫn đến mất tính tổng thể, đồng bộ, gây ra nhiều vướng mắc.
Các hợp đồng xây dựng không có khối lượng chi tiết, không có dự toán kèm theo; không có thỏa thuận cụ thể, chi tiết về các yêu cầu kỹ thuật (cấu hình, xuất xứ...), cách thức đo đếm khối lượng, số lượng để làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán và điều chỉnh giá hợp đồng...
Đặc biệt, mặc dù công trình, hạng mục công trình chưa đủ điều kiện để thi công nhưng chủ đầu tư và nhà thầu đã tiến hành khởi công. Một số hạng mục thi công trước khi có thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt, dẫn đến công tác quản lý chất lượng trong quá trình thi công gặp khó khăn.
Chuỗi sai phạm trên khiến 2 dự án phải dừng thi công từ tháng 1/2021 đến hết tháng 12/2024, bị đình trệ, kéo dài, không đạt được tiến độ. Hậu quả gây thất thoát, lãng phí hơn 800 tỷ đồng.
Luật ngầm 5%
Đáng chú ý, trong vụ án này, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm Nguyễn Chiến Thắng còn "ngã giá" trắng trợn, yêu cầu các nhà thầu phải chi 5% số tiền được tạm ứng, thanh toán để được giúp đỡ, tạo điều kiện, không gây khó dễ.
Theo đó, tổng số tiền bị cáo Nguyễn Chiến Thắng nhận là hơn 88,4 tỷ đồng (trong đó hơn 51,7 tỷ đồng được kết luận điều tra, truy tố trong vụ án này, còn lại hơn 36,7 tỷ đồng nhận từ các nhà thầu là doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng, Cơ quan điều tra Bộ Công an không điều tra, kết luận mà chuyển thông tin đến Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng để xử lý theo thẩm quyền).
Bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn cũng được xác định với động cơ vụ lợi, mặc dù không trực tiếp thỏa thuận, nhưng sau khi được giao làm Phó Trưởng ban phụ trách và sau là Trưởng ban Ban Y tế trọng điểm, Nguyễn Hữu Tuấn vẫn tiếp tục vận hành cơ chế nhận tiền của các nhà thầu do Nguyễn Chiến Thắng đã đặt ra trước đó và nhận tổng số tiền hơn 12,1 tỷ đồng (trong đó có 7,67 tỷ đồng được kết luận điều tra, truy tố trong vụ án này, còn 4,5 tỷ đồng nhận từ các nhà thầu là doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng).
Sau khi Nguyễn Chiến Thắng nghỉ hưu, Nguyễn Hữu Tuấn lên thay, thông lệ này vẫn được duy trì, các nhà thầu tiếp tục đưa tiền cho Nguyễn Hữu Tuấn.
Cáo trạng cũng nêu rõ, đối với 10 cá nhân đại diện cho các nhà thầu tham gia đấu thầu và trúng thầu các gói thầu của 2 Dự án, có hành vi đưa hối lộ cho Nguyễn Chiến Thắng và Nguyễn Hữu Tuấn nhưng 10 cá nhân này đã nhận thức được sai phạm và chủ động làm đơn tố giác hành vi phạm tội của Nguyễn Chiến Thắng và Nguyễn Hữu Tuấn, thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra làm rõ bản chất vụ án.
Quá trình điều tra vụ án, Cơ quan CSĐT Bộ Công an thu thập thông tin, tài liệu liên quan đến các nhà thầu là các doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng (gồm Tổng công ty 36, Tổng công ty 319, Tổng công ty Thành An và Công ty cổ phần Armephaco) có hành vi đưa tiền cho Nguyễn Chiến Thắng và Nguyễn Hữu Tuấn. Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã có quyết định tách hành vi, tài liệu liên quan đến các nhà thầu này, chuyển đến Cơ quan điều tra hình sự Bộ Quốc phòng điều tra, xử lý thẩm quyền.
Bà Nguyễn Thị Kim Tiến khai đã nhận 7,5 tỷ đồng
Theo cáo trạng, quá trình điều tra, ông Thắng thừa nhận việc thỏa thuận và nhận tiền từ các nhà thầu. Ông Thắng khai sau khi nhận 88,4 tỷ đồng từ các nhà thầu, đã chi cho bà Nguyễn Thị Kim Tiến, khi đó là Bộ trưởng Bộ Y tế, 12,9 tỷ đồng và 100.000 USD.
Ông Thắng khai chi cho Nguyễn Hữu Tuấn 3,47 tỷ đồng, đưa cho Trần Văn Sinh, cựu Trưởng Phòng kỹ thuật dự toán Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, 2,97 tỷ đồng.
Theo cáo trạng, ông Thắng đã đưa 2 triệu USD tương đương hơn 46 tỷ đồng cho Lê Thanh Thiêm, Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng.
Ông Thắng còn khai chi chúc Tết lãnh đạo Bộ Y tế 500 triệu đồng, chi cho một số cá nhân tại Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm 5,5 tỷ đồng, chi cho các cá nhân tại một số bộ ngành tổng cộng 2,4 tỷ đồng...
Còn ông Nguyễn Hữu Tuấn khai sau khi nhận 12,17 tỷ đồng từ 3 nhà thầu, đã sử dụng chi cho cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến 5 tỷ đồng. Chi chung cho các hoạt động của Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm gần 6 tỷ đồng và sử dụng cá nhân hơn 1,2 tỷ đồng. Ông cũng thừa nhận nhiều lần được Nguyễn Chiến Thắng đưa tổng số tiền 2,47 tỷ đồng.
Tại cơ quan điều tra, bà Nguyễn Thị Kim Tiến thừa nhận nhiều lần được ông Thắng đưa tiền, tổng số 2,5 tỷ đồng. Cựu Bộ trưởng có một lần nhận từ Nguyễn Hữu Tuấn 5 tỷ đồng. Bà khẳng định không được cấp dưới cho biết về nguồn gốc của số tiền này.
Cơ quan điều tra đã tiến hành đối chất giữa bà Tiến và cấp dưới, các bên giữ nguyên lời khai về số tiền đã đưa và nhận.
Phi vụ "chạy án" 2 triệu USD
Ngày 11/3/2021, Ủy ban Kiểm tra Trung ương ban hành quyết định kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm đối với Ban Cán sự Đảng Bộ Y tế nhiệm kỳ 2016 - 2021. Ngay sau đó, bà Nguyễn Thị Kim Tiến, khi đó là người đứng đầu ngành y tế đã chỉ đạo cấp dưới tìm cách "tiếp cận" đoàn kiểm tra để "nhờ giúp đỡ".
Cụ thể, bà Nguyễn Thị Kim Tiến đề nghị Nguyễn Hữu Tuấn và Lê Thành Công (cựu Kế toán trưởng Ban Y tế trọng điểm) làm việc với Nguyễn Chiến Thắng nhằm tìm đầu mối, thiết lập liên hệ với đoàn kiểm tra của Ủy ban Kiểm tra Trung ương để nhờ hỗ trợ.
Thông qua giới thiệu, Nguyễn Chiến Thắng được kết nối với Lê Thanh Thiêm, Giám đốc Công ty TNHH Sao Nam Sông Hồng, người được cho là có quan hệ rộng. Tại các cuộc gặp, Thiêm khẳng định có thể "lo được việc", nhưng đưa ra điều kiện 2 triệu USD.
Tin tưởng, Nguyễn Chiến Thắng đã chuẩn bị tiền và thực hiện chuyển giao qua 3 lần. Nguồn tiền được xác định là từ khoản tiền các nhà thầu đưa trước đó, chưa sử dụng hết, được Nguyễn Chiến Thắng rút từ tiền gửi tiết kiệm và đổi sang USD tại các cửa hàng vàng.
Theo cáo trạng, trong quá trình điều tra, Lê Thanh Thiêm khai đã chuyển 1,4 triệu USD cho Nguyễn Quốc Hiệp, Ủy viên Ủy ban kiểm tra Trung ương, Trưởng đoàn để "tạo điều kiện".
Tuy nhiên, ông Hiệp bác bỏ hoàn toàn, khẳng định, không nhận tiền, không có bất kỳ sự can thiệp, tác động nào. Đoàn kiểm tra thực hiện đúng quy định, phát hiện dấu hiệu vi phạm và chuyển cơ quan điều tra xử lý.
Cơ quan điều tra đã tiến hành đối chất nhưng các bên giữ nguyên lời khai. Trên cơ sở tài liệu, chứng cứ thu thập được, cơ quan tố tụng kết luận: Không có việc chuyển tiền cho đoàn kiểm tra; Đoàn kiểm tra thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ; Lê Thanh Thiêm đã chiếm đoạt toàn bộ số tiền 2 triệu USD.
Hải Vân (t/h Thanh Niên, Bảo vệ pháp luật, Tuổi trẻ, Báo Văn hóa)
