Cái Tết nhẹ lòng hơn sau 9 năm cải tạo
Những ngày cuối năm, trại giam Hoàng Tiến (Hải Phòng) khoác lên mình một diện mạo khác hẳn. Sau những bức tường cao và cánh cổng nặng nề, không khí Tết đã len lỏi vào từng khu giam với cây nêu được các phạm nhân tất bật dựng lên.
Những bàn tay từng quen với lao động cải tạo nay cẩn thận buộc dây trang trí, cuốn chỉnh từng dây đèn nháy, từng chiếc đèn lồng được treo lên cây nêu như thắp lên hi vọng ngày trở về càng gần của họ.
Những chậu đào bích, quất vàng cũng lần lượt được đưa vào khuôn viên tạo nên những nét điểm xuyết giữa gam màu trầm quen thuộc của trại giam, mang theo hơi thở mùa xuân. Tất cả họ vui mừng vì lại được chạm vào ký ức Tết xưa nơi mái nhà đã xa.
Các phạm nhân đang tự tay trang trí cây nêu.
Với nhiều phạm nhân, đây có lẽ là những khoảnh khắc hạnh phúc nhất trong năm. Không còn cảm giác nặng nề của ngày thường, không gian trại giam những ngày giáp Tết trở nên ấm áp, gần gũi hơn. Giữa sự kỷ luật nghiêm ngặt, mùa xuân vẫn tìm được cách hiện diện, mang theo hy vọng để những con người lầm lỡ nỗ lực cải tạo, hướng về ngày trở lại.
Từ khung cảnh ấy, những câu chuyện đời, chuyện người phía sau song sắt dần mở ra như câu chuyện của Tr.Th.Ng. (quê Hải Phòng). Mới 34 tuổi, nhưng cô đã có 9 năm đón Tết sau song sắt vì bản án liên quan đến ma tuý.
Với Tr.Th.Ng. mùa xuân năm nay là mùa của hi vọng bởi nhiều khả năng cô sẽ được hưởng đặc xá.
Vào trại khi tuổi đời vừa ngoài đôi mươi, cô thừa nhận những ngày đầu cải tạo là chuỗi thời gian đầy hụt hẫng và buồn bã. Những cái Tết đầu tiên trôi qua trong cảm giác trống trải, khi ký ức sum họp gia đình trở thành nỗi day dứt khó nguôi.
"Lúc ấy, mỗi mùa xuân đến là một lần buồn hơn", nữ phạm nhân chia sẻ. Nhưng rồi, theo năm tháng, được sự động viên của cán bộ quản giáo, chị đã tự học cách đứng dậy, coi mỗi cái Tết đi qua là một bước tiến gần hơn tới ngày đoàn tụ.
Đến nay, khi đã cải tạo được 9 năm và có hy vọng được đặc xá, tâm thế của chị trở nên nhẹ nhõm hơn. Tết này, vì thế với chị không còn nặng nề như những mùa xuân cũ.
Quãng thời gian dài trong trại giam giúp chị Ng. trưởng thành rõ rệt. Chị tâm sự: "Chính môi trường kỷ luật và sự quan tâm của cán bộ quản giáo đã giúp tôi nhận ra giá trị của gia đình, của những điều bình dị mà trước đây em vô tâm bỏ lỡ".
Việc tự tay được trang trí Tết, các phạm nhân như được tiếp thêm hi vọng ngày trở về càng gần.
Là con út trong gia đình có 5 chị em gái, chị may mắn có bố mẹ luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc. Suốt 9 năm, không tháng nào gia đình không lên thăm nuôi, động viên chị cải tạo tốt.
Tết năm nay với chị càng trở nên đặc biệt khi trại giam lần đầu tổ chức cho cả phạm nhân nam và nữ tự tay gói bánh chưng. Không khí rộn ràng, ấm áp phần nào xóa nhòa mặc cảm tội lỗi, giúp những người như chị cảm nhận rõ hơn sự nhân văn trong chính sách thi hành án.
"Tôi mong đây sẽ là cái Tết cuối cùng trong trại", chị nói, ánh mắt ánh lên niềm tin về ngày trở về trong năm 2026. Với chị, câu chuyện của bản thân là minh chứng rằng pháp luật không chỉ nghiêm minh mà còn đủ bao dung để trao cơ hội cho người biết ăn năn.
Cùng chấp hành án tại Trại giam Hoàng Tiến, phạm nhân Ng.Đ.K. (45 tuổi, quê Hà Nội) đang trải qua cái Tết thứ ba xa gia đình với bản án 10 năm vì Nhận hối lộ. Từng công tác tại cơ quan nhà nước, chỉ vì phút giây đánh mất mình, anh phải trả giá bằng những năm tháng cách biệt với bố mẹ già, vợ và hai con trai đang tuổi lớn.
Phạm nhân Ng.Đ.K. tham gia trang trí cây nêu - một phong tục cổ truyền đón Tết của dân tộc.
"Buồn và hối hận là cảm giác không thể tránh khỏi", anh Kh. lặng giọng. Nhưng thay vì buông xuôi, anh coi đó là động lực để chấp hành nghiêm chỉnh nội quy, tu chí cải tạo, mong một ngày được hưởng sự khoan hồng.
Trong 3 năm cải tạo, anh cảm nhận rõ sự quan tâm, sâu sát của đội ngũ cán bộ quản giáo. Những buổi học tập pháp luật, giáo dục tư tưởng, cùng sự động viên kịp thời đã giúp anh và nhiều phạm nhân khác vững tâm hơn.
Anh tâm sự, Tết năm nay, trại tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao như bóng chuyền, cầu lông, kéo co, đá cầu. Đặc biệt, lần đầu phạm nhân được tự tay gói bánh chưng, điều này giúp những phạm nhân như anh vơi đi nỗi nhớ gia đình.
Chế độ ăn uống trong những ngày Tết cũng được cải thiện rõ rệt với thịt gà, thịt bò, tạo cảm giác ấm áp. "Những điều đó khiến chúng tôi cảm thấy mình vẫn được tôn trọng, được đối xử nhân đạo", anh Kh. nói và coi đây là động lực lớn để nỗ lực hoàn lương.
Mùa xuân của sự cảm hóa và chính sách khoan hồng
Trao đổi với phóng viên Người Đưa Tin, Trung tá Phạm Hồng Quân - cán bộ giáo dục Trại giam Hoàng Tiến chia sẻ, công tác giáo dục tư tưởng cho phạm nhân luôn được Ban Giám thị đặc biệt coi trọng. Nổi bật là chương trình "Ngày hội pháp luật" được tố chức để tư vấn, giải đáp thắc mắc, giúp phạm nhân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.
Trung tá Quân cho hay, công tác đặc xá, giảm án được thực hiện công khai, minh bạch. Khi có quyết định của Chủ tịch nước, phạm nhân được phổ biến đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn để tự đối chiếu. Riêng trong năm qua, tổng cộng cả 3 phân trại của Trại giam Hoàng Tiến có hơn 400 người được đặc xá, con số mang theo nhiều hy vọng cho những người đang cải tạo.
Đặc biệt, vào mỗi dịp cuối năm, không khí Tết được Trại giam chuẩn bị chu đáo từ việc chỉnh trang buồng giam, trồng cây nêu, trang trí cây quất, cây đào tại các khu giam. Năm nay, trại khôi phục hoạt động gói bánh chưng sau nhiều năm gián đoạn. Với hơn 4.000 chiếc bánh được gói sẽ giúp niềm vui Tết của các phạm nhân thêm trọn vẹn.
Trung tá Phạm Hồng Quân - cán bộ giáo dục Trại giam Hoàng Tiến.
Với hơn 23 năm gắn bó trong ngành, trong đó 13 năm tại Trại giam Hoàng Tiến, Trung tá Quân cho biết diện mạo Trại đã thay đổi rõ rệt nhờ sự quan tâm của Ban Giám thị, điều kiện sinh hoạt, cải tạo của phạm nhân ngày càng được nâng cao.
Đặc biệt, mỗi dịp Tết nơi trại giam sẽ không chỉ là khoảng lặng của nỗi nhớ, mà còn là mùa xuân của sự thức tỉnh, của niềm tin và khát vọng hoàn lương.
Ở đó, chính sách khoan hồng của Nhà nước và sự tận tâm của những người làm công tác thi hành án đang âm thầm mở ra con đường trở về cho những con người từng lầm lỡ. Những cái Tết "đặc biệt" không chỉ là thử thách của thời gian, mà còn là minh chứng cho chính sách khoan hồng, nhân văn của Nhà nước trong hành trình cảm hóa con người.
Đặng Thủy - Ngọc Tân
