Sáng 9/6, tại Thủ đô Hà Nội, Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (ASEAN Future Forum – AFF) với chủ đề "Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm" đã chính thức khai mạc.
Đáng chú ý, diễn đàn năm nay có tới 4 Thủ tướng các nước trong khu vực gồm Lào, Campuchia, Thái Lan và Timor-Leste trực tiếp tham dự - cho thấy sức hấp dẫn cũng như uy tín ngày càng lớn của cơ chế đối thoại đa phương do Việt Nam khởi xướng.
ASEAN là hình mẫu về đối thoại, hợp tác
Phát biểu tại phiên Khai mạc, Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão cho biết đây là lần đầu tiên ông tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN với tư cách thành viên chính thức của ASEAN - dấu mốc đặc biệt quan trọng không chỉ riêng với Timor-Leste mà còn với hiệp hội.
Trong bối cảnh thế giới đối mặt với xung đột gia tăng, căng thẳng địa chính trị, những thách thức đối với luật pháp quốc tế và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), Thủ tướng Xanana Gusmão cho rằng ASEAN vẫn tiếp tục là một hình mẫu về đối thoại, hợp tác và khả năng dung hòa khác biệt.
Theo Thủ tướng Timor-Leste, chính sự đa dạng về lịch sử, văn hóa và thể chế đã trở thành nguồn sức mạnh giúp ASEAN duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực.
Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmã phát biểu tại lễ khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN.
Thủ tướng Timor-Leste kêu gọi ASEAN phát huy đoàn kết, bảo vệ luật pháp quốc tế và trở thành tiếng nói của hòa bình trong một thế giới ngày càng phân cực. Các nguyên tắc cốt lõi như tôn trọng chủ quyền, đồng thuận, giải quyết hòa bình tranh chấp và vai trò trung tâm của ASEAN cần tiếp tục được gìn giữ và phát huy.
Đề cập đến AI, Thủ tướng Timor-Leste cảnh báo nguy cơ bất bình đẳng và tập trung quyền lực công nghệ vào tay một số ít quốc gia và doanh nghiệp. Ông nhấn mạnh ASEAN cần chủ động xây dựng các khuôn khổ hợp tác và quản trị số chung, bảo đảm công nghệ phục vụ con người và sự phát triển bao trùm, thay vì làm gia tăng chia rẽ trong xã hội.
Lãnh đạo Timor-Leste cho biết Timor-Leste sẵn sàng học hỏi từ kinh nghiệm của ASEAN, đóng góp tích cực vào cộng đồng và cùng các nước thành viên xây dựng một khu vực hòa bình, tự cường, bao trùm và thịnh vượng.
Sức mạnh nằm ở tinh thần hành động chung
Gửi thông điệp ghi hình tới Diễn đàn, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam trong việc tổ chức diễn đàn, đồng thời cho rằng chủ đề “Cùng nhau định hình tương lai: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm” có nhiều điểm tương đồng với chủ đề Năm Chủ tịch ASEAN 2026 của Philippines là “Cùng định hướng tương lai chung”.
Theo Tổng thống Marcos, ASEAN đang đứng trước một bước ngoặt mang tính quyết định khi cạnh tranh chiến lược gia tăng, các chuẩn mực đa phương bị thách thức, chuỗi cung ứng đứt gãy và các công nghệ mới đang làm thay đổi nền kinh tế, xã hội cũng như môi trường an ninh.
Tổng thống Philippines nhận định những biến động toàn cầu không còn là các vấn đề mang tính lý thuyết mà đang tác động trực tiếp đến đời sống người dân ASEAN thông qua giá năng lượng và lương thực tăng cao, gián đoạn thương mại, rủi ro đối với người dân.
Trong bối cảnh đó, ông Marcos nhấn mạnh ASEAN cần duy trì đoàn kết, củng cố vai trò trung tâm, tăng cường đối thoại, chủ động dự báo và phối hợp hành động nhằm ứng phó hiệu quả với các thách thức ngày càng phức tạp.
Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. gửi thông điệp ghi hình tới Diễn đàn Tương lai ASEAN.
Tổng thống Philippines cho rằng an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo đảm an toàn, phúc lợi cho công dân ASEAN là những ưu tiên cấp thiết của khu vực. Tổng thống nhấn mạnh việc tăng cường hợp tác thực chất, trong đó có thúc đẩy triển khai Lưới điện ASEAN, coi đây là khoản đầu tư chiến lược nhằm nâng cao khả năng tự cường của khu vực.
Đồng thời, ASEAN cần duy trì dòng chảy hàng hóa thiết yếu, tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, đẩy mạnh chia sẻ thông tin và có các cơ chế phản ứng kịp thời khi công dân ASEAN gặp nguy hiểm do các cuộc khủng hoảng bên ngoài.
Ông Marcos cũng nhận định ASEAN đang bước vào giai đoạn chuyển đổi kinh tế mới, đòi hỏi các mô hình phát triển phải thích ứng với xu hướng phân mảnh địa kinh tế, tác động của công nghệ, các áp lực khí hậu và yêu cầu về tăng trưởng bao trùm hơn.
Theo đó, khu vực cần thúc đẩy hội nhập sâu rộng hơn, tăng cường kết nối, xây dựng các chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu cao hơn, hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, đồng thời bảo đảm chương trình nghị sự khu vực luôn lấy người dân làm trung tâm.
Đề cập đến trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới nổi, Tổng thống Marcos cho rằng các công nghệ này cần góp phần củng cố thay vì làm gia tăng chia rẽ xã hội. Ông nhấn mạnh con người phải luôn là trung tâm của quá trình chuyển đổi công nghệ và AI cần được phát triển theo hướng an toàn, có đạo đức, có trách nhiệm, công bằng và bền vững.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn và Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hoài Trung chụp ảnh lưu niệm.
Tổng thống Philippines khẳng định Diễn đàn Tương lai ASEAN là không gian quan trọng để kết nối các ưu tiên trước mắt với những mục tiêu chuyển đổi dài hạn của khu vực. Ông cho rằng dù ASEAN đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng, khu vực đã nhiều lần vượt qua các cuộc khủng hoảng tài chính, thiên tai, căng thẳng địa chính trị và đại dịch toàn cầu.
Theo ông Marcos, sức mạnh của ASEAN nằm ở khả năng tham vấn, hợp tác và cùng hành động. Ông bày tỏ tin tưởng rằng nếu tiếp tục duy trì sự đoàn kết, cách tiếp cận thực chất và lấy người dân làm trung tâm, ASEAN sẽ không chỉ ứng phó với tương lai mà còn có thể chủ động định hình tương lai của chính mình.
Mạnh Quốc - Hữu Thắng
