Từng bị phủ bóng bởi nạn gian lận kéo dài nhiều năm, kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia Bac II của Campuchia đã trải qua cuộc cải tổ mạnh mẽ khiến cả khu vực Đông Nam Á chú ý.
Mỗi năm vào tháng 10 hoặc tháng 11, hàng chục nghìn học sinh lớp 12 trên khắp Campuchia bước vào kỳ thi Baccalaureate Examination, thường được gọi là Bac II. Đây là kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông quốc gia, đồng thời là điều kiện quan trọng để học sinh tiếp tục theo học đại học hoặc các chương trình đào tạo nghề.
Trong nhiều năm trước, Bac II từng đối mặt với không ít chỉ trích khi tình trạng gian lận diễn ra phổ biến tại nhiều điểm thi. Việc sử dụng tài liệu, trao đổi đáp án hay thậm chí nhờ người làm bài hộ từng khiến dư luận Campuchia lo ngại về chất lượng giáo dục và giá trị thực sự của tấm bằng tốt nghiệp.
Bước ngoặt xảy ra vào năm 2014 khi Bộ Giáo dục, Thanh niên và Thể thao Campuchia quyết định thực hiện chiến dịch cải cách toàn diện đối với Bac II.
Lần đầu tiên, hàng nghìn giám thị được huy động để giám sát nghiêm ngặt các điểm thi trên cả nước. Điện thoại di động, tài liệu và các thiết bị hỗ trợ gian lận bị cấm tuyệt đối. Nhiều tổ chức độc lập cũng được mời tham gia giám sát nhằm bảo đảm tính minh bạch của kỳ thi.
Kết quả của cuộc cải tổ khiến cả nước bất ngờ. Tỷ lệ đỗ tốt nghiệp giảm mạnh so với những năm trước đó. Năm đầu tiên áp dụng quy chế mới, hàng chục nghìn thí sinh không vượt qua kỳ thi, tạo nên cuộc tranh luận lớn trong xã hội Campuchia.
Tuy nhiên, giới chức giáo dục cho rằng đây là cái giá cần thiết để khôi phục niềm tin vào hệ thống giáo dục. Thay vì chạy theo tỷ lệ đỗ cao, mục tiêu được đặt ra là phản ánh đúng năng lực thực tế của học sinh.
Đối với nhiều gia đình Campuchia, Bac II không chỉ là một kỳ thi tốt nghiệp thông thường mà còn được xem là cơ hội thay đổi tương lai.
Tại các vùng nông thôn, nơi điều kiện kinh tế còn khó khăn, việc đỗ Bac II có thể mở ra cánh cửa vào đại học, tiếp cận học bổng hoặc tìm kiếm việc làm tốt hơn. Chính vì vậy, nhiều học sinh dành nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để chuẩn bị cho kỳ thi này.
Trước mỗi mùa thi, các trường học thường tổ chức lớp ôn tập tăng cường. Nhiều gia đình cũng đầu tư đáng kể cho việc học thêm với hy vọng con em đạt kết quả tốt.
Không khí căng thẳng của Bac II thường được truyền thông Campuchia ví như "mùa thi quốc gia", khi hàng nghìn phụ huynh tập trung bên ngoài các điểm thi để chờ đợi con em hoàn thành bài làm.
Sau hơn một thập kỷ cải cách, Bac II hiện được xem là một trong những biểu tượng cho nỗ lực nâng cao chất lượng giáo dục của Campuchia.
Theo Bộ Giáo dục nước này, việc duy trì một kỳ thi nghiêm túc giúp bảo đảm chuẩn đầu ra của học sinh, đồng thời tạo động lực để các trường học chú trọng hơn đến chất lượng giảng dạy thay vì chạy theo thành tích.
Nhiều chuyên gia giáo dục quốc tế cũng đánh giá cuộc cải cách Bac II là một trong những bước đi đáng chú ý nhất của Campuchia trong quá trình hiện đại hóa hệ thống giáo dục.
Dù áp lực và tỷ lệ cạnh tranh vẫn rất cao, Bac II tiếp tục được duy trì như một thước đo quan trọng đối với năng lực học sinh trung học phổ thông. Với nhiều người trẻ Campuchia, tấm bằng Bac II không đơn thuần là chứng nhận tốt nghiệp mà còn là chiếc chìa khóa mở ra những cơ hội mới trong tương lai.
Sau hơn 10 năm cải tổ, kỳ thi từng bị nghi ngờ vì gian lận nay đã trở thành biểu tượng của sự công bằng và nỗ lực học tập. Chính điều đó khiến Bac II được nhiều người dân Campuchia gọi bằng cái tên đặc biệt: "Cánh cửa đổi đời".
Khánh Linh (t/h)
