LTS: Những chính sách đang từng bước lan tỏa, chạm đến từng bản làng, từng phận người, với mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau. Những con đường, cây cầu dần xóa khoảng cách và sự cô lập; những mô hình sinh kế trao “cần câu” cho người nghèo; những mái trường khang trang ươm mầm giấc mơ con chữ cho hàng trăm đứa trẻ, mở ra hy vọng đổi thay cho một thế hệ, một vùng đất.
Tuyến bài 3 kỳ ghi lại hành trình từ chính sách đến đời sống, qua những câu chuyện bình dị-từ người già lần đầu thấy ô tô về bản đến trẻ nhỏ an tâm cắp sách đến trường. Những câu chuyện ấy cho thấy, khi chính sách đi đúng hướng và người dân chủ động vươn lên, vùng cao không chỉ đổi thay diện mạo mà còn từng bước định hình tương lai.
Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Luận Khê được đầu tư khang trang, hiện đại.
Trường học tranh tre, nứa lá chỉ còn trong ký ức
Những ngày cuối năm, sân Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Luận Khê (xã Tân Thành, Thanh Hóa) rộn ràng tiếng học sinh vui đùa trong giờ ra chơi. Ít ai nghĩ rằng chỉ vài năm trước, ngôi trường nằm giữa đại ngàn này còn xuống cấp nghiêm trọng, thiếu phòng học, thiếu trang thiết bị; mùa mưa dột nát, mùa nắng oi bức khiến cả thầy và trò đều vất vả trên bục giảng.
Thầy Lê Đình Hòa, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết từ năm 2023, nhờ nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, cơ sở vật chất của trường đã được đầu tư, sửa chữa đồng bộ. Khu bán trú, các phòng học bộ môn, phòng máy tính, phòng tiếng Anh… lần lượt được xây mới và đưa vào sử dụng. Khuôn viên trường cũng được mở rộng, bổ sung cây xanh và các hạng mục phụ trợ, tạo môi trường học tập ổn định cho học sinh vùng cao.
“Học sinh ở đây hầu như không phải đóng góp gì, các em còn được hỗ trợ kinh phí học tập hằng năm và ăn bán trú”, thầy Hòa chia sẻ.
Phòng tin học có máy tính là niềm yêu thích của học sinh.
Theo thầy Hòa, toàn trường hiện có 439 học sinh, 100% được hưởng hỗ trợ chi phí học tập với mức 1,38 triệu đồng mỗi năm. Trong số này, 198 học sinh ở xa được ăn ở bán trú và được Nhà nước hỗ trợ hoàn toàn.
Những lớp học khang trang không chỉ cải thiện điều kiện dạy và học, mà còn giúp ước mơ của học trò vùng cao dần hiện hình rõ ràng hơn.
Lương Thị Minh Trang, học sinh lớp 9, chia sẻ ước mơ trở thành giáo viên bằng giọng nói rụt rè đúng tuổi học trò: “Em thích đến trường vì được học nhiều điều mới, đặc biệt là môn Toán. Sau này, em muốn trở thành giáo viên để dạy các em ở quê mình”.
Giáo dục hiện đại là nền tảng xây dựng tư duy mới, chủ động, sáng tạo cho thế hệ trẻ vùng cao.
Chính sách với giáo dục vùng cao đã bao phủ đến từng mái trường. Dù vậy, theo thầy Lê Đình Hòa, giáo dục vùng cao vẫn còn những khoảng trống cần lấp đầy. Trung bình mỗi năm, khoảng 70% học sinh tiếp tục học lên lớp 10, 20% học nghề, nhưng vẫn còn khoảng 10% bỏ học, chủ yếu sau dịp Tết.
"Điều đáng nói là nguyên nhân không còn xuất phát từ đói nghèo hay thiếu thốn vật chất như trước. Các em hiện nay được hỗ trợ rất đầy đủ. Nhưng một bộ phận học sinh bị tác động bởi mạng xã hội, bị người thân ở xa về rủ rê đi làm sớm. Quan trọng hơn là sự buông lỏng quản lý của gia đình", thầy Hòa phân tích.
Các em nhỏ dân tộc thiểu số miền núi xã Tân Thành được thụ hưởng nhiều chính sách giáo dục ưu tiên.
Không ít phụ huynh đi làm ăn xa, để con ở nhà với ông bà, phó mặc việc học cho nhà trường. Có trường hợp học sinh bỏ học nhiều ngày, khi giáo viên liên hệ thì phụ huynh mới hay biết. "Khoảng trống lớn nhất hiện nay không phải là chính sách, mà là sự đồng hành của gia đình", thầy nói.
Trước thực trạng đó, nhà trường tăng cường hướng nghiệp sớm, giúp học sinh lựa chọn con đường phù hợp với năng lực; đồng thời bám lớp, bám trò, phối hợp chính quyền địa phương vận động học sinh trở lại trường.
"Giữ các em ở lại với con chữ không chỉ là trách nhiệm của nhà trường, mà cần cả gia đình và cộng đồng cùng vào cuộc", thầy Hòa nhấn mạnh.
Các em nhỏ ở điểm trường mầm non thôn Kha được chơi đùa trong ngôi trường khang trang.
Quả ngọt từ chính sách
Tại các điểm trường mầm non thôn Kha, Buồng, Ngọc Trà, những phòng học kiên cố, sân chơi và đồ dùng dạy học đầy đủ đã dần thay thế hình ảnh lớp học ghép tạm bợ trước đây. Riêng điểm trường thôn Kha hiện có hơn 40 trẻ trong độ tuổi từ 3 đến 5.
Cô giáo Cầm Thị Thủy (SN 1987), người dân tộc Thái, sinh ra và lớn lên tại chính thôn Kha, là một trong những nhân chứng rõ nét cho sự đổi thay ấy. Từng là học sinh vùng khó chưa có nhiều cơ hội thụ hưởng chính sách giáo dục, nay cô trở về quê hương, đứng lớp dạy những đứa trẻ nơi mình đã lớn lên.
“Khoảng 10 năm trước, trẻ em trong bản còn thiếu ăn, thiếu mặc; học sinh mầm non phải học ghép với tiểu học. Đường vào bản xa xôi, mưa xuống trơn trượt, nhiều khi giáo viên không thể đến lớp đúng lịch”, cô Thủy nhớ lại.
Những lớp học nuôi dưỡng giấc mơ tri thức cho học sinh vùng cao.
Khi con đường vào thôn Kha được cứng hóa, trường mầm non được xây mới, cuộc sống học đường nơi đây cũng dần đổi thay. “Giờ trẻ em được học trong những phòng học kiên cố, có đồ chơi, có sân vui chơi. Giáo viên cũng yên tâm hơn khi bám trường, bám lớp”, cô chia sẻ.
Trong ký ức của chị Lương Thị Lan (SN 1982), hiện là giáo viên đứng lớp tại chính quê hương mình, con đường học vấn ngày trước vô cùng mong manh. “Trước kia, học hết cấp 2 đã là điều hiếm hoi, còn đại học gần như là giấc mơ xa xỉ”, chị kể.
Chị Lan vẫn nhớ những lớp học tranh tre, bảng đen mờ chữ, bàn ghế do phụ huynh tự đóng. Những thầy cô từ miền xuôi lặn lội cắm bản, bám trường, gieo chữ giữa muôn vàn thiếu thốn. “Bây giờ, khi đứng trên bục giảng, tôi luôn nói với học sinh rằng: chính sách đã mở lối, nhưng đi được bao xa là ở ý chí của chính các em”, chị Lan chia sẻ.
"Tết năm cùng" – Mùa sum họp thiêng liêng của người Dao quần chẹt xứ ThanhĐỌC NGAYTừ những lớp học vùng cao ấy, nhiều người con Tân Thành đã trưởng thành, trở thành giáo viên, cán bộ, bác sĩ, công an – quay về phục vụ quê hương, tiếp nối một vòng tròn phát triển bắt đầu từ giáo dục.
Đại diện UBND xã Tân Thành cho biết, toàn xã hiện có 2.288 học sinh, phần lớn là con em đồng bào DTTS. Các trường học trên địa bàn xã đều đã được đầu tư kiên cố, khang trang, đáp ứng nhu cầu dạy và học.
Xác định giáo dục là nền tảng căn cơ cho phát triển bền vững, địa phương đặt mục tiêu tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng và hiệu quả giáo dục; xây dựng môi trường học đường lành mạnh, giúp học sinh phát triển toàn diện về tri thức, đạo đức, lối sống và kỹ năng; phấn đấu giữ vững tỷ lệ 87,5% trường đạt chuẩn quốc gia.
