Bước đi lịch sử mang ý nghĩa chiến lược
Trong căn phòng làm việc còn bộn bề công việc cuối năm, ông Phan Trung Tuấn – Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) đã dành thời gian lắng lại, chia sẻ thẳng thắn về những quyết sách, áp lực cũng như tâm huyết của những người trực tiếp tham gia kiến tạo cuộc cải cách có ý nghĩa lịch sử này.
Nhìn lại một năm đã qua, ông Phan Trung Tuấn một lần nữa nhấn mạnh: "Năm 2025 là một năm có ý nghĩa lịch sử, một hành trình cải cách mà chúng tôi gọi đó là một cuộc cải cách mạng về sắp xếp bộ máy và "sắp xếp lại giang sơn" - nơi bộ máy nhiều tầng nấc được thay thế bằng một bộ máy tinh gọn, chính quyền địa phương 3 cấp được thay thế bằng chính quyền địa phương 2 cấp gọn nhẹ, minh bạch, hiện đại và luôn đặt người dân ở vị trí trung tâm".
Quyết định "sắp xếp lại giang sơn" là bước đi lịch sử mang ý nghĩa chiến lược, mở ra một giai đoạn phát triển mới của đất nước, trong đó ghi dấu rõ nét vai trò tham mưu, tổ chức của Bộ Nội vụ.
Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025 (Ảnh: Media Quốc hội).
Nói thêm về điều này, Vụ trưởng Phan Trung Tuấn cho biết, thực hiện sự phân công của Đảng ủy Chính phủ, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nội vụ đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, trực tiếp tham mưu nhiều nhiệm vụ quan trọng trong cuộc cách mạng "sắp xếp lại giang sơn".
Cụ thể, Bộ Nội vụ đã tham mưu xây dựng Đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; Tham mưu trình Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14/4/2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025; Thẩm định tất cả hồ sơ Đề án của các địa phương và đã tổng hợp xây dựng từ 23 hồ sơ Đề án của 23 cặp tỉnh thành 1 hồ sơ Đề án của Chính phủ về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025; từ 63 hồ sơ Đề án của 63 tỉnh, thành phố thành 34 hồ sơ Đề án của Chính phủ về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của 34 tỉnh, thành phố mới để trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội…
"Với trọng trách là cơ quan thường trực của Chính phủ, Bộ Nội vụ đã và đang đóng vai trò là đầu mối tháo gỡ khó khăn, hướng dẫn và hỗ trợ các địa phương trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp", ông Tuấn cho hay.
"Làm hết việc chứ không làm hết giờ"
Tại chương trình Kỳ họp bất thường lần thứ 9, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Tổ chức Chính phủ (sửa đổi); dự án Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Nội vụ khi đó đã chia sẻ cơ quan soạn thảo đã làm cả ngày cả đêm, thậm chí làm xuyên Tết để làm rõ phân quyền, phân cấp và ủy quyền trong dự án luật Tổ chức Chính phủ và luật Tổ chức chính quyền địa phương.
Chưa hết, lãnh đạo, cán bộ, công chức của Bộ, đặc biệt Vụ Chính quyền địa phương đã phải thực hiện khối lượng công việc khổng lồ, "vừa chạy vừa xếp hàng" làm ngày làm đêm, xuyên cả lễ, tết khi thực hiện nhiệm vụ tham mưu sắp xếp bộ máy hành chính, từ 63 tỉnh thành phố xuống còn 34 tỉnh, thành phố.
Ông Phan Trung Tuấn chia sẻ với PV Tạp chí Đời sống và Pháp luật/Người Đưa Tin.
Nhắc về khoảng thời gian này, ông Tuấn nhớ lại: Vụ Chính quyền địa phương là đơn vị được Bộ trưởng phân công chủ trì tham mưu xây dựng Đề án sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm tiến độ, chất lượng, trình cấp có thẩm quyền xem xét, thông qua và tổ chức thực hiện; tham mưu xây Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh năm 2025 và 34 Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025 của các cặp tỉnh mới trình Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội…
Nhận thức được đây là nhiệm vụ Chính trị quan trọng, Vụ Chính quyền địa phương đã phát động đợt cao điểm thi đua, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bắt đầu từ ngày 14/2/2025 (ngày Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành Kết luận số 126-KL/TW) để tranh thủ từng giờ, từng phút với tinh thần "làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm".
"Đa số lãnh đạo và công chức của Vụ thường xuyên làm việc ngoài giờ kể cả ngày nghỉ, ngày lễ với phương châm "làm hết việc chứ không làm hết giờ". Qua đó, đã tham mưu, hoàn thành một khối lượng công việc khổng lồ phục vụ công tác sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp", ông Tuấn chia sẻ.
Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương cũng nhắc đến cao điểm nhất là khi thẩm định và xây dựng hồ sơ Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã trình Chính phủ trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Ông kể lại, khi ấy nhận được sự chỉ đạo, quán triệt trực tiếp của đồng chí Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà (nay là Phó Thủ tướng Chính phủ) đề nghị toàn thể Lãnh đạo Bộ, cán bộ, công chức Bộ Nội vụ, đặc biệt là Vụ Chính quyền địa phương tập trung cao độ, ưu tiên mọi nguồn lực để hoàn thành việc xây dựng Tờ trình, Đề án, Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã để trình Quốc hội, UBTVQH tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá XV bảo đảm chất lượng, kỹ lưỡng, hiệu quả, đúng trình tự, tiến độ cấp có thẩm quyền giao với tinh thần làm việc "thần tốc, thận trọng, không kể ngày, đêm, nghỉ lễ".
Vì vậy, ngay khi nhận được hồ sơ Đề án của các địa phương, được sự đồng ý của Bộ trưởng, lãnh đạo Bộ Nội vụ, Vụ Chính quyền địa phương đã tổ chức làm việc xuyên suốt dịp nghỉ Lễ 30/4 và 1/5 với 100% quân số để thực hiện các nhiệm vụ như xây dựng báo cáo và tổng hợp số liệu phục vụ nhiệm vụ thẩm định và trình Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã; xây dựng tờ trình, đề án chung, dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về sắp xếp 52 đơn vị hành chính cấp tỉnh; xây dựng Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã đối với 34 tỉnh, thành phố tỉnh/thành phố được hình thành mới sau khi sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh…
"Với quyết tâm cao, nỗ lực lớn, Vụ đã tham mưu Bộ Nội vụ hoàn thành việc thẩm định và trình Chính phủ Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã trước thời hạn", ông Tuấn chia sẻ thêm.
Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ công tác năm 2026 của Bộ Nội vụ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà trao Huân chương lao động hạng Ba tặng 6 cán bộ xuất sắc của Bộ.
Ông Tuấn nhấn mạnh việc sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính các cấp và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là giai đoạn cải cách hành chính chưa từng có tiền lệ - mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn, toàn diện hơn, đòi hỏi sự quyết tâm của toàn bộ hệ thống chính trị.
"Xác định đây là các nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng và cấp bách được giao thực hiện trong thời khắc có ý nghĩa lịch sử đưa đất nước vào giai đoạn phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới của dân tộc, với trách nhiệm vô cùng lớn lao nhưng cũng là vinh dự đặc biệt; cán bộ, công chức Bộ Nội vụ nói chung và Vụ Chính quyền địa phương nói riêng nhận thức được trách nhiệm, sứ mệnh của bản thân trong "thời khắc được gọi là kỷ nguyên vươn mình của đất nước"", ông Tuấn nói.
Mở ra không gian phát triển mới
Theo ông Tuấn, việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là bước đổi mới về tổ chức hành chính, mà còn mở ra "không gian phát triển mới" cho hệ thống chính trị và đời sống xã hội.
Ông Tuấn cho hay, sau 6 tháng triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy chính quyền các cấp đã vận hành ổn định, đi vào nề nếp và phát huy hiệu quả rõ rệt, nhận được sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân.
"Sắp xếp lại giang sơn" là bước đi lịch sử mang ý nghĩa chiến lược.
Cùng với đó, mối quan hệ giữa các cấp chính quyền được xác lập minh bạch hơn, phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh với phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm"; chuyển từ "quản lý", "thụ động" sang "quản trị quốc gia", "chủ động" phục vụ nhân dân; cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến được tăng tốc; cơ sở vật chất, trang thiết bị, điều kiện làm việc từng bước được bảo đảm.
Để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt, hiệu quả, Vụ trưởng Vụ chính quyền địa phương cũng đưa ra những đề xuất, kinh nghiệm cụ thể đó là: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật theo hướng đồng bộ, thống nhất, bảo đảm rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.
Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là ở cấp xã, hướng đến mục tiêu bộ máy tinh gọn "đủ việc, đủ người, đúng người".
Đồng thời, đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn cho các địa phương trong quá trình triển khai.
